Thế Vận Hội mùa Đông 2026 ở Ý đã khép lại, song những bài học ta có thể rút tỉa từ những gì đã diễn ra ở Milan và Cortina hồi tháng Hai vừa qua sẽ còn sống mãi – không chỉ trong mấy kho tài liệu lịch sử thể thao mà còn trong tâm trí cũng như tâm hồn của quần chúng, đặc biệt là trẻ em. Những thông điệp về tình yêu, tình người, lòng can đảm và sự đồng cảm đã được các thể tháo gia của Team USA truyền đạt cho thế hệ kế truyền qua các cuộc tranh tài hào hứng đầy bất ngờ và căng thẳng.

Đuốc Thế Vận Hội trong lễ khai mạc Milan Cortina Winter Olympics 2026 (Yaroslaf/Dreamstime.com)       

Ngay từ phút mở màn, chúng ta đã được nghe nữ tài tử điện ảnh người Mỹ gốc Nam Phi, Charlize Theron (Oscar 2004), nhắc lại lời của Nelson Mandela (Nobel Hoà Bình 1993), nhà đấu tranh từng bị bỏ tù gần3 thập niên vì kiên trì chống đối chính quyền kỳ thị sắc tộc apartheid của Nam Phi. “Hoà bình không chỉ là sự vắng mặt của chiến tranh. Hoà bình còn là tạo dựng một môi trường nơi mọi người đều có cơ hội thăng hoa – bất luận màu da, chủng tộc, sắc tộc, tín ngưỡng, giai cấp, đẳng cấp, giới tính… hay bất cứ nhãn mác nào con người đặt ra để phân loại thành phần xã hội.” Tại Milan và Cortina, các lực sĩ Hoa Kỳ đã cho thế giới thấy một nước Mỹ như thế — đa dạng, đa sắc, đa tài, và trên hết là biết yêu thương nhau.

Charlize Theron trên sân vận động San Siron trong chương trình Khai Mạc Winter Olympics 2026 (Peter Kneffel)

Bài học thứ nhì cho con em chúng ta là không bao giờ quá muộn để quay lại với những ước mơ ta muốn theo đuổi từ nhỏ. Alysa Liu, một thiên tài trượt băng, sau khi dành hết tuổi thơ cho ice skating, đã giã từ môn thể thao này sau giải Olympic 2022 tại Bắc Kinh vì muốn dành thì giờ cho chính mình để có thể tìm hiểu hơn về bản thân trong quá trình trưởng thành. Hai năm sau, cô quay trở lại đấu trường với tâm thức mới; kết quả là một màn diễn để đời tại Milan khiến ai ai cũng phải thán phục, kể cả các vị giám khảo khó tính nhất. Muốn hiểu thêm về hành trình của Alysa, bạn có thể tìm xem trên Youtube màn thi đấu của cô tại Detroit khi mới 13 tuổi.

Alysa Liu phản ứng sau khi thắng huy chương Vàng tại Giải trượt băng Quốc Gia ở Detroit năm 2019. (Raj Mehta)

Thắng bại là chuyện thường tình; thể tháo gia chuyên nghiệp ai cũng hiểu điều đó. Chloé Kim là một tay skateboarder thượng thừa từng đạt thành tích người trẻ tuổi nhất (17) đoạt HCV môn Half Pipe tại TVH 2018 ở Bình Nhưỡng, tiếp theo là HCV tại TVH 2022 ở Bắc Kinh. Tuy lần này cô phải thất vọng vì chỉ giành được chiếc huy chương Bạc, hụt cơ hội gây kỳ tích “three-peat” (lập chiến công 3 lần liên tiếp), nhưng nhìn cách Chloe Kim chúc mừng và ôm hôn người vừa đánh bại mình nột cách hết sức chân tình, ta thấy rõ cái gọi là tinh thần thượng võ. Hành động ấy chắc chắn sẽ gây ảnh hưởng tốt đến các thể tháo gia thanh thiếu niên. Bravo, Chloe!

Chloe Kim và người yêu, siêu sao NFL Myles Garrett, vào dịp lễ Valentine’s Day 2026. (Instagram/Chloe Kim)

Nếu có ai còn nghi ngờ rằng sự trì chí không thể vượt qua tuổi tác, hãy nhìn vào tấm gương của Elana Meyers Taylor. Năm nay đã 41 tuổi và từng đoạt 5 huy chương Olympics trước đây (3 Bạc, 2 Đồng) cuối cùng Elana cũng giành được HCV trong bộ môn bobsled đơn (monobob). Là một bà mẹ hai con, Elana không những là người phụ nữ lớn tuổi nhất đoạt HCV trong bộ môn này, bà còn là phụ nữ da Đen thắng nhiều huy chương TVH mùa Đông nhất trong lịch sử. Chiếc HCV tại Milan đã đưa Elana Meyers Taylor lên ngang hàng với nhà trượt băng huyền thoại của Mỹ, Bonnie Blair, với tổng số 6 chiếc huy chương cá nhân.

Elana Meyers Taylor khoác quốc kỳ Mỹ sau chiến thắng sít sao, cách biệt chỉ 0.04 giây! (Andrea Solero/EPA)

Năm nay đã 36 tuổi, Hilary Knight chơi hockey lần thứ năm và cũng là cuối cùng cho đội hockey Nữ của Mỹ tại thế vận hội. Knight không những là thủ quân mà còn là người giúp Mỹ gỡ huề Canada 1-1 trong hai phút cuối cùng của trận chung kết, khi cái thua đã gần kề trước mắt. Cú đánh đó sẽ mãi mãi được nhắc đến vì nhờ nó mà Mỹ đã sống sót để thắng đẹp trong giờ phụ OT, khiến đội mạnh Canada phải sững sờ. Một cái đẹp khác nữa là tại Milan Cortina, Hilary tuyên bố đính hôn với Brittany Bowe, một nhà trượt băng đua của đội Mỹ — hai người gặp nhau tại TVH Bắc Kinh 2022. Trong buổi lễ bế mạc tại Milan 2026, Knight đã được bầu làm người cầm quốc kỳ đi đầu, đại diện cho đất nước.

Brittany Bowe (trái) và Hilary Knight. (Instagram/Hilary Knight)

Bốn năm trước tại Bắc Kinh, Mikaela Shiffrin – được công nhận là tay ski giỏi nhất thế giới với số huy chương kỷ lục, đã thất bại não nề. Cô té lên té xuống liên miên và không được một chiếc huy chương nào cả sau 6 cuộc thi tài. Không nản chí, cô tuyên bố, “Tôi đã từng thắng, và tôi sẽ còn thắng nữa.” Y như rằng, tại Ý 2026 Shiffrin đã chứng minh rằng sự quyết tâm quyết chí là chìa khoá mở cửa cho chiến thắng. Chiếc HCV trong bộ môn Slalom đã đẩy số huy chương cô sở hữu lên 107, cao nhất trong tất cả những skier hiện nay. Ông bà mình nói, thất bại là mẹ thành công. Quả không sai tí nào.

Mikaela Shiffrin lao xuống triền núi Cortina d’Ampezzo trên đường chinh phục chính mình. (Marco Trovati)

Trận chung kết hockey Nam giữa Mỹ và Canada cũng gay cấn không kém. Mỹ ghi bàn trước 1-0. Nhưng Canada gỡ huề và một lần nữa trận đấu bước vào giờ phụ OT. Không ai tin nổi, nhưng Mỹ đã bất ngờ thắng một đội mạnh hơn y như đã làm năm 1980 khi đánh bại đội Xô-Viết trong trận đấu lưu danh sử tích. Sau 46 năm khô hạn, Mỹ đã giành lại được chiếc HCV. Điều đáng nhớ hơn nữa, là lúc chụp hình với chiếc huy chương, họ đã mang hai đứa con mới vài tuổi của người đồng đội Johnny Gaudreau bị xe tông chết cách đây không lâu, cho hai đứa bé đại diện cho cha mình trên sân băng Olympic. Thông điệp của Team USA không thể rõ hơn: Tương lai đất nước là đây!

Noa, 2 tuổi (trái) và Johnny Gaudreau Jr, 3 tuổi (phải) trong vòng tay đồng đội của bố mình. (Bruce Bennett)