Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến 469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd., Garland, TX 75044
HỎI: Con gái tôi hiện nay đang đầu tư bất động sản và có một cơ sở thương mại ở Việt Nam. Nó bảo bên đó thì dấm dúi cho mấy nhân viên Thuế thì đóng bao nhiêu cũng được. Nó đang muốn chuyển một số vốn và tiền lời về Mỹ. Số tiền này phải đóng thuế ra sao? Có cách nào để việc khai thuế có lợi nhất?
ĐÁP: Xin thưa, việc khai thuế của cô con gái bà không đơn giản vì có liên quan đến chuyện làm ăn ở nước ngoài. Tôi sẽ cố gắng trả lời một cách dễ hiểu nhất, nhưng con gái bà nên tìm một văn phòng khai thuế chuyên môn đảm nhận những hồ sơ thuế nước ngoài.
Nếu chỉ là đơn giản chuyển tiền về Mỹ thì không phải đóng thuế. Tiền của mình thì mình được chuyển, bất kể tiền đó từ đâu ra.
Nhưng nếu có thu nhập thì phải khai thuế lợi tức, bất kể tiền thu nhập đó đã chuyển về Mỹ hay còn nằm ở Việt Nam. Con gái của bà cần lưu ý những luật thuế sau đây:
Thứ nhất, những ai có quốc tịch hoặc thẻ xanh ở Mỹ thì phải khai tất cả những lợi tức hoặc thu nhập từ bất cứ nơi nào, dù từ trong nước hay ngoài nước. Không cần phải khai số vốn, chỉ phải khai số lợi tức. Lợi tức cao thì đóng thuế nhiều.
Thứ nhì, khi khai thuế ở Mỹ thì sẽ được khấu trừ số tiền thuế đã đóng ở Việt Nam, nhưng phải có giấy tờ bằng chứng rõ ràng về số tiền thuế đã đóng cho bên kia. Ở những nước văn minh như Châu Âu thì hệ thống khai thuế lợi tức khá giống như ở Mỹ, cho nên chỉ cần đưa ra hồ sơ khai thuế ở nước đó. Còn như ở Việt Nam thì không có hệ thống thuế rõ rệt, chỉ có hối lộ và dúi tiền vào tay, cho nên tôi không rõ là con gái bà có giấy tờ thuế bên Việt Nam như thế nào để tôi có thể xác nhận là Sở Thuế Mỹ có chấp nhận hay không.
Sau cùng là khai báo tài khoản ở Việt Nam. Đây là một vấn đề rất quan trọng. Luật Mỹ bắt buộc mình phải khai báo tài khoản ở nước ngoài, mà rất nhiều người Việt không biết. Nếu con gái bà có tài khoản ở Việt Nam trên 10,000 đô la, thì phải khai báo hằng năm ở Mỹ. Xin lưu ý là khai báo chứ không phải đóng thuế gì cả. Nếu không khai báo thì sẽ bị phạt rất nặng, và bị phạt mỗi năm. Số tiền phạt không khai báo là 10,000 đô la cho mỗi năm, cộng thêm tiền lãi suất. Vì vậy, tôi nghĩ con gái bà nên lo giải quyết vấn đề khai báo tài khoản càng sớm càng tốt.
HỎI: Mọi năm tôi đi khai thuế, thì có người quen khuyên đi ông này, ghé cô làm thuế kia, và xì xào với nhau là ông A sẽ tính “lợi thuế” hơn cô B, rồi kể rõ luôn là ai lấy về được bao nhiêu, do khai thế này thế khác, nhờ ông A giỏi hơn, siêng hơn, hoặc biết cách chỉ các mánh lới. Việc này thực tế ra sao cô Đài Thi? Cảm ơn cô.
ĐÁP: Thưa ông, đây là một câu hỏi nhạy cảm. Câu trả lời của tôi có thể sẽ đụng chạm đến một số người. Tôi xin lỗi trước và mong quý độc giả thông cảm là tôi không có cố ý đụng chạm đến ai. Tôi chỉ nhìn vấn đề theo kinh nghiệm nghề nghiệp của tôi.
Trong bất cứ ngành nghề nào cũng có người giỏi và người dở, người có lương tâm nghề nghiệp, người thích liều lĩnh mánh khóe v.v. thì trong ngành thuế cũng vậy. Hơn nữa, có những ngành chuyên môn như bác sĩ, luật sư thì đòi hỏi phải có bằng cấp chuyên gia, nhưng riêng ngành thuế thì lại không cần bằng chuyên gia.
Bất cứ ai trên 18 tuổi đều có thể cung cấp dịch vụ khai thuế, giỏi hay dở thì Sở Thuế không biết được, và người đi khai thuế lại càng không biết hơn.
Dịch vụ khai thuế có 2 loại:
- Có bằng license chuyên môn (Enrolled Agent, CPA, Luật Sư)
- Không có bằng license chuyên môn (tax preparer)
Tất cả các dịch vụ khai thuế dù có bằng chuyên môn hay không đều phải ghi danh với Sở Thuế để được cấp số hành nghề PTIN. Số PTIN này phải được ghi vào hồ sơ thuế của khách hàng, để Sở Thuế kiểm soát các dịch vụ khai thuế. Đó là lý do tại sao Sở Thuế có những cuộc điều tra các văn phòng khai thuế đáng nghi ngờ.
Thông thường các chuyên gia có bằng thì họ khai thuế cẩn thận hơn và tính phí cao hơn. Họ có kiến thức về thuế sâu rộng hơn cho nên biết lách luật rất hợp pháp chứ không phải “phịa” ra những con số “không thành có hoặc có thành không”, và ít khi họ dám khai liều vì sự rủi ro mất bằng.
Cũng có một số người khai thuế tuy không có bằng chuyên môn nhưng lại có nhiều kinh nghiệm và khai thuế rất có tâm, rất đúng luật, mà lại tính phí cũng phải chăng.
Và cũng có một số người khai thuế không có bằng chuyên môn và sẵn sàng khai đủ kiểu đủ cách, bất kể hợp pháp hay không. Thậm chí họ tính phí theo huê hồng, lấy tiền về cho khách càng nhiều thì phí của họ càng cao.
Câu hỏi của ông về những người khai thuế biết mánh lới, lấy tiền về nhiều cho thân chủ, ông A giỏi hơn cô B v.v. thì thật sự tôi không xác nhận được là ai giỏi hơn ai vì tôi không rõ mánh lới gì. Nếu họ chỉ phịa ra những con số này nọ thì họ thuộc loại khai man hoặc khai gian chứ không phải khai giỏi.
Tâm lý chung của mọi người là hễ ai khai thuế lấy tiền về nhiều cho mình là người đó khai giỏi, bất kể họ khai như thế nào. Thậm chí có những người khai thuế hỏi thẳng khách hàng muốn lấy tiền về bao nhiêu, và họ sẽ có cách khai thế nào đó để có kết quả vừa ý khách hàng.
Ví dụ như Bà Lan làm nails, lãnh được 30,000 đô la, nhận mẫu 1099. Chủ cung cấp supply cho nên Bà Lan không cần phải mua. Bà có cô con gái 19 tuổi. Khi Bà đến ông A khai thuế, ông phịa ra 10,000 đô khấu trừ thuế cho nails supply và thêm 8,000 đô khấu trừ cho những khoản linh tinh khác. Ông cũng không hỏi gì về cô con gái của Bà Lan hiện đang đi làm hay đi học. Nếu ông A rành rẽ luật thuế, đáng lý ra ông phải hỏi thêm về cô con gái, để xem có khai được tiền trợ cấp thuế gì không. Bà Lan lấy tiền thuế về được nhiều là vì khai man khoản khấu trừ thuế khổng lồ.
Khi Bà Lan đến cô B khai thuế, cô B không khấu trừ thuế số tiền nails supply vì không có giấy tờ chứng minh. Cô B có hỏi về cô con gái và biết được cháu đang học đại học, cho nên cô B khai lấy được 2,000 đô tiền trợ cấp thuế đại học. Tuy nhiên, vì cô B không khai man các khoản khấu trừ nails, cho nên Bà Lan không lấy tiền về nhiều bằng ông A khai, mặc dù cô B khai rất đúng luật.
Trên đây chỉ là một ví dụ để thấy cô B mới là người khai thuế có tâm và giỏi. Như vậy thì khách hàng không phải nơm nớp lo sợ sau này bị Sở Thuế rờ gáy. Tôi cũng xin nhắc nhở là chính khách hàng phải chịu trách nhiệm trước Sở Thuế, vì chính họ đã đồng ý với những con số khai và ký tên vào hồ sơ thuế.
Vậy nên chọn ai để khai thuế cho mình? Câu trả lời phụ thuộc vào nhu cầu của quý vị. Và chọn ai đi nữa thì quý vị cũng nên chủ động trong việc khai thuế, hỏi kỹ là tiền lấy thuế về là từ đâu ra, và xem lại hồ sơ thuế của mình trước khi ký tên.-
NĐT
