Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến 469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd., Garland, TX 75044
HỎI: Chào cô Đài Thi, tôi đi chơi bài ở casino thắng 1,200 đô la, và sòng bài có gửi mẫu W2-G cho tôi. Tôi cũng được bóc trúng xổ số lottery 100,000 đô, cũng tại sòng bài, và họ gửi cho tôi mẫu 1099-MISC. Nhưng không phải lúc nào tôi cũng thắng, thật ra tôi thua nhiều hơn thắng. Tôi thua khoảng 125,000 đô. Tôi khai số tiền thua được không? Cám ơn cô.
ĐÁP: Thưa anh, theo như những gì anh kể thì tôi nhận thấy số tiền có liên quan trực tiếp đến đánh bài là anh thắng 1,200 đô la và thua 125,000 đô. Còn số tiền trúng số lottery 100,000 đô không liên quan đến đánh bài, chỉ là tiền trúng số.
Anh khai thuế số tiền thua bài được, nhưng có 2 giới hạn và phải có giấy tờ rõ ràng về số tiền thua.
Giới hạn thứ nhất là số tiền thua bị giới hạn bởi số tiền thắng. Có nghĩa là anh thắng 1,200 đô thì chỉ được trừ tiền thua tối đa là 1,200 đô, mặc dù anh đã thua nhiều hơn.
Giới hạn thứ nhì là số tiền thua chỉ được trừ nếu anh khai “itemized deductions”, mà hầu như đa số người Việt mình không có đủ các khoản khấu trừ cho phần này, cho nên thường khai “standard deductions”. Vấn đề này hơi khó hiểu cho những người không chuyên về thuế. Người khai thuế cho anh sẽ giải thích rõ hơn.
Sở Thuế bắt buộc anh phải có giấy tờ sổ sách ghi rõ ràng cặn kẽ số tiền thua bài. Số tiền thua bài phải được ghi rõ ngày giờ, chơi bài gì, bao nhiêu ván bài, cá bao nhiêu, thua bao nhiêu, có nhân chứng hay không v.v. Chơi kéo máy thì cũng ghi rõ như vậy.
Nếu sòng bài có ghi lại tất cả những thắng thua của anh thì rất tiện, anh cứ yêu cầu họ đưa cho anh. Nhưng đa số người Việt mình đem tiền mặt đến chơi nên sòng bài không biết.
Ngoài thuế liên bang ra, sẵn đây tôi cũng nhắc là nếu anh đến các sòng bài ở những nơi có đóng thuế tiểu bang thì đừng quên khai thuế tiểu bang, ví dụ như Oklahoma.
HỎI: Tôi làm cho một tiệm nails, dạng W-2, họ nói họ không chịu trách nhiệm về 401(k). Như vậy nghĩa là sao? Nếu tôi đóng 5% vào 401(k) là tự tôi đóng và họ không hỗ trợ (matching) gì phải không ạ? Có quy định về 401(k) không cô Đài Thi? Tôi ở Việt Nam mới qua nên không hiểu lắm.
ĐÁP: Xin thưa, luật thuế ở Mỹ không có quy định gì về quỹ hưu trí 401(k). Tất cả các tiệm, công ty hay cơ sở lớn hay nhỏ đều tự quyết định về quỹ hưu trí này. Có công ty chỉ tạo quỹ 401(k) để nhân viên có chỗ để bỏ tiền hưu vào đó. Có công ty khuyến khích nhân viên bằng cách hỗ trợ matching. Đa số họ dùng quỹ này như một lợi ích cho nhân viên để dễ mướn người và giữ nhân viên được lâu dài.
Tạo một quỹ hưu trí 401(k) khá tốn kém và giấy tờ cũng rườm rà, cho nên thông thường những kinh doanh nhỏ như tiệm nails không có quỹ hưu.
Rất nhiều nhân viên không có 401(k) ở chỗ làm, cho nên chính phủ Mỹ cho họ tự mở quỹ hưu cá nhân. Quỹ này không gọi là 401(k), mà gọi là IRA – Individual Retirement Account.
Trong năm 2026 số tiền tối đa có thể bỏ vào IRA là $7,500 nếu dưới 50 tuổi, hoặc $8,600 cho những ai 50 tuổi trở lên, với điều kiện là có đi làm và có thu nhập. Nếu chồng đi làm và vợ ở nhà thì vợ cũng vẫn mở IRA được, với điều kiện hai vợ chồng phải khai thuế chung.
IRA có 2 loại: Traditional và Roth. Ông chọn Traditional thì sẽ được trừ thuế bây giờ nhưng sau này khi rút tiền ra thì bị đóng thuế cả vốn lẫn lời. Còn Roth thì tuy không được trừ thuế bây giờ nhưng hoàn toàn được miễn thuế khi rút ra, hoặc khi ông qua đời để Roth lại cho con cháu thừa hưởng thì cũng được miễn thuế. Riêng cá nhân tôi thì chọn Roth.
Ông có thể mở IRA ở các ngân hàng, hoặc các công ty dịch vụ chứng khoán như Fidelity, Vanguard, Charles Schwab.
HỎI: Chào Cô Đài Thi, tôi có một số câu hỏi về thẻ thông hành bị thu hồi. Tôi nghe nói là nếu thiếu thuế thì Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ sẽ thu hồi hoặc không cấp thẻ thông hành để về Việt Nam hoặc đi du lịch các quốc gia khác. Có đúng vậy không cô? Cám ơn cô và chúc cô sức khỏe.
ĐÁP: Xin thưa, đúng vậy. Bộ Ngoại Giao sẽ thu hồi thẻ thông hành, hoặc không cấp, cũng như không gia hạn thẻ vì lý do thiếu thuế. Đây là luật mới ra cách đây vài năm, cho phép sự hợp tác giữa Sở Thuế và Bộ Ngoại Giao để giúp Sở Thuế thu thuế được hiệu quả hơn.
Số tiền thiếu thuế, tính luôn cả tiền phạt và tiền lời, phải trên 66,000 đô la thì Sở Thuế sẽ báo cho Bộ Ngoại Giao biết để tiến hành việc tước thẻ thông hành. Con số này thay đổi hằng năm. Mỗi năm mỗi tăng một ít.
Khi thiếu thuế trên 66,000 đô la, và sau khi Sở Thuế đã nhiều lần tìm kiếm cũng như tiến hành các thủ tục niêm phong tịch thu khác, họ sẽ gửi cho ông một lá thư cảnh báo mang số CP 508C.
Trong thư, Sở Thuế sẽ ghi rõ là họ cho ông 30 ngày để thanh toán số tiền thiếu thuế, hoặc cho ông cơ hội khiếu nại nếu như ông chứng minh được là con số nợ thuế đó không đúng. Sở Thuế sẽ cảnh báo là Bộ Ngoại Giao sẽ thu hồi thẻ thông hành nếu ông không trả thuế hoặc không trả lời lá thư đó. Sau khi ông đã trả thuế thì Sở Thuế sẽ gửi cho ông lá thư số CP 508R để báo rằng họ không còn thu hồi thẻ thông hành của ông nữa (lá thư họ gửi cảnh báo trước đây là CP 508C).
Bất cứ lúc nào, trước khi rời nước Mỹ, ông có thể gọi thẳng cho Văn Phòng Thẻ Thông Hành (Passport Office) số điện thoại (877) 487-2778, để hỏi về tình trạng thẻ thông hành của mình. Trường hợp thẻ thông hành còn hiệu lực trước khi ông rời Mỹ nhưng bị Sở Thuế cảnh báo thu hồi trong lúc ông đang ở Việt Nam, thì cũng rất có thể xảy ra, vì bộ Ngoại Giao làm giấy tờ chậm trễ, chưa kịp thu hồi thẻ thông hành trước khi ông rời Mỹ. Tuy nhiên, họ sẽ vẫn để cho ông trở vào nước Mỹ. Sau khi vào rồi thì ông sẽ không được bước chân ra khỏi Mỹ nữa, cho đến khi nào ông thanh toán xong món nợ thuế.
Nếu thẻ thông hành đã bị thu hồi mà ông có chuyện khẩn cấp chẳng hạn như người thân ở Việt Nam bị bệnh nặng hoặc gia đình có tang, thì không thể xin cứu xét. Rất tiếc là bộ luật này rất gắt gao. Không có bất cứ lý do gì được miễn hoặc được cứu xét ngoại lệ, cho dù ông có giấy chứng nhận của bác sĩ, nhà thương hay nhà quàn.
Khi gặp trường hợp khẩn cấp cần phải có thẻ thông hành gấp, thì quý vị nên tìm đến những văn phòng chuyên môn giải quyết các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Họ biết cách làm việc với Sở Thuế và làm thủ tục giấy tờ cấp tốc.
NĐT
