Viên kim cương thô nằm im trong đá, chỉ cần một bàn tay khéo léo mài giũa, nó sẽ sáng rỡ dưới ánh mặt trời. Tuy nhiên, cũng viên kim cương ấy, bị đính vào răng của một kẻ ác bá hay một người hay nói lời độc ác, nó cũng không thể tỏa sáng. Vạn vật trên đời đều cần để đúng chỗ, dầu là tài năng, tình thương, sự sáng tạo …
- Thi nhầm ngành
Ðại học Yonsei (thành lập 1885) – trường tư nhân lâu đời, thuộc top 3 trường danh giá nhất Hàn Quốc, là cái nôi của nhiều người nổi tiếng như quan chức, doanh nhân… ở Hàn Quốc. Mới đây, có một bê bối chấn động: Có 59 sinh viên năm cuối ở khoa Nha, thì 34 em đã gian lận. Trong bài thực hành điều trị nội nha (chữa tủy), yêu cầu tiên quyết là phim X-quang phải thể hiện kỹ thuật trám bít ống tủy hoàn hảo. Tuy nhiên, thực tế các sinh viên này làm không đạt: trám thiếu, chân răng hở, vật liệu trám bị bọt khí… Thay vì làm lại trên bệnh nhân giả (mô hình) hoặc rèn luyện thêm, họ đã dùng Adobe Photoshop để “tẩy trắng” lỗi lầm: làm sạch mọi khuyết điểm, nộp lên toàn hình ảnh “điều trị hoàn hảo” giả tạo… Khi các giáo sư so sánh mẫu hàm răng mô hình mà sinh viên đã thực hành xong với tấm phim X-quang nộp lên, họ thấy một sự chênh lệch trắng trợn. Mẫu vật thì trám thiếu, hở kẽ, nhưng phim chụp lại khít rịt, đẹp không tì vết. Câu chuyện vỡ lở không chỉ khiến các học sinh bị đình chỉ còn khiến uy tín của Yonsei bị sứt mẻ nghiêm trọng, nhất là khi trường này vừa mới dính nghi án sinh viên dùng ChatGPT để thi cử hồi cuối năm 2025. Chọn cái nghề Y, nắm sinh mạng (và hàm răng) của người ta, mà lại dùng cái tài lẻ để lấp liếm cái vụng về của đôi tay, không biết chỗ đúng của các em có phải là ngành thiết kế đồ họa hay chỉnh sửa ảnh nghệ thuật?
Ở Việt Nam thì gặp hoài những chuyện không nên xảy ra ở ngành Y hay ở cái gọi là Y đức, nên lâu lâu mới thấy nước bạn có một thị phi lớn ngành Y, đem ra bàn rôm rả liền. Có một điều khó hiểu là nhiều cư dân mạng Việt Nam cho rằng đây chỉ là bài thi trên mô hình, chưa có gì nguy hiểm, bọn “Hàn Xẻng” lắm chuyện… Tôi run rẩy kiểm tra từng trang cá nhân có ý kiến trên, coi có ai làm khoa răng-hàm-mặt hay không!
Chỉnh răng đẹp, không. Chỉnh ảnh đẹp mới đúng – Nguồn: mocthi.o
- Lo nhầm “chó”
Trong lúc nhân loài phải trầy vi tróc vảy mới tìm ra chỗ đứng, có một bạn 4 chân chỉ đứng yên cũng thành “ngôi sao”.
Dạo gần đây, dân tình Việt rần rần chia sẻ chuyện “Bạn chó vàng” ở Mũi Điện, Phú Yên. Một bạn chó ta bình thường, nhan sắc cũng “có hạn”, nhưng lại đang có hơn chục ngàn “người hâm mộ” và hàng trăm bài “review” 5 sao trên bản đồ du lịch quốc tế và các trang mạng uy tín. Lý do là “nàng” rất hiếu khách và siêng năng – hơn cả một quan chức ngành du lịch thực thụ – tưởng như cả một vùng biển này là của bạn: thấy khách là tự động dẫn đường lên hải đăng, qua Bãi Môn, chờ khách chụp hình check-in xong xuôi mới chịu về, lâu lâu còn “ra miệng nghĩa hiệp” – sủa cảnh báo rắn độc cho khách du lịch. Lương bổng thì chẳng đòi hỏi cao sang, chỉ cần vài cây xúc xích hay cái bánh bông lan, ít cơm nguội là cười toe toét. Bạn nhắm mắt tận hưởng mọi cái vuốt ve, lời khen ngợi của bá tánh, không bao giờ thấy ác ý với ai… Nếu “Bạn chó vàng” chỉ là một chú chó giữ nhà ở một miền quê nào đó, thì giỏi lắm cũng chỉ được khen là “khôn”. Nhưng bạn tự đặt mình vào vị trí “đại sứ du lịch” cho vùng biển xinh đẹp này, nghiễm nhiên thành một “KOL” (nhân vật có sức ảnh hưởng) thực thụ mà không tốn một đồng đào tạo hay mua danh – bạn chứng minh được “không có gương mặt thương hiệu, chỉ có hành vi thương hiệu”. Quá nhiều người làm nghề hướng dẫn viên du lịch phải nhìn bạn chó vàng mà ngưỡng mộ và nên cảm thấy xấu hổ khi không tận tâm bằng.
Câu chuyện đáng lẽ đã kết thúc đẹp, nếu nhiều nhân loài không chê bạn… ốm (leo núi suốt ngày mà đòi mập), đồng loạt cho rằng phải tìm ai đó nuôi bạn, cho bạn một mái nhà. Khi đọc các nỗi lo của nhân loài dành cho bạn, tôi bỗng lo lắng. Tôi tin rằng bạn đã ở đó hơn 5 năm, có lượng “khách quen mặt” nhất định, bạn đang hạnh phúc, không nên đem một “hướng dẫn viên” chuyên nghiệp về làm chó giữ nhà, đó là tước đoạt đi cái “nghiệp” vinh quang mà “nàng” đã tự chọn.
“Bạn Vàng” được khách du lịch chụp rất nhiều “pô”, luôn được đánh giá 5 sao – Nguồn: Khách du lịch
- CV đúng chỗ
Người chạy deadline trong văn phòng kính lạnh thèm được tung tăng xe máy dưới tán cây. Người phóng giữa nắng kẹt xe giao hàng đúng giờ thì chan mồ hôi hòa nước mắt, thề sẽ cho con ăn học đàng hoàng để khỏi bán lưng cho trời. Rốt cuộc, ai cũng chỉ đang cố tìm một chỗ vừa vặn để đứng núi này trông núi nọ.
Cô nàng Manon Brandt ở Pháp đã rất vất vả để tìm một vị trí như vậy sau khi tốt nghiệp xong. Do mới ra trường, kinh nghiệm chưa có, nộp đơn xin việc chỗ nào cũng nhận cái lắc đầu. Thay vì ngồi nhà than thân trách phận như mọi người, cô nàng nghĩ nát óc và nảy ra sáng kiến: in hẳn dòng chữ kêu gọi các nhà tuyển dụng chú ý, kèm mã QR dẫn đến CV (sơ yếu lý lịch) trực tuyến, đeo sau lưng rồi chạy trong giải marathon Lyon Urban Trail. Cái mã QR code nhấp nhô trên lưng áo cô gái trẻ giữa dòng người chạy bộ đã trở thành hình ảnh biết nói: Tôi năng động, tôi kiên trì, và tôi đang chạy về phía trước, hãy cho tôi công việc! Kết quả là cô được nhận vào đúng công ty mơ ước. Một năm sau, cô đã trở thành Quản lý truyền thông tại chính công ty đó. Manon Brandt đã để CV đúng chỗ, công ty cũng đặt niềm tin đúng chỗ… trong khi có hàng triệu người vẫn ủ rũ than khóc bản thân chưa kiếm đúng việc, thậm chí là không chịu làm gì để hết thất nghiệp!
Cô gái CV (Curriculum Vitae) – Nguồn: X
- Tấm hình đúng chỗ
Hình ảnh một cô bé và một con heo, nếu ở các bài báo về vùng đồng quê Việt Nam sẽ khác với hình ảnh một cô bé và một con heo trong tờ The New York Times. Karis Dadson – cô bé 14 tuổi – tóc búi gọn, áo đỏ đặc trưng của Dadson Farms, nổi bật giữa sàn thi trình diễn heo (Swine Showmanship) bởi “cái nhìn tử thần” (death stare): mắt ghim vào giám khảo theo đúng luật showmanship, gương mặt lạnh như băng, tay điều khiển con heo theo nhịp. Ánh mắt lạnh lùng và có vẻ dữ dội đối với người xem phản ảnh quyết tâm và tập trung cao độ của cô bé. Karis và con heo của mình đã chiến thắng cuộc thi và trong trái tim của nhiều người lớn vô tình lướt qua tấm ảnh của cô bé, như tôi. Bài học lớn nhất từ cô bé 14 tuổi không phải là kỹ thuật chăn heo hay nhan sắc hơn người, mà là sức mạnh của sự kiên trì, không biết cô bé đã dành bao lâu để học được “cái nhìn tử thần” đó? Tôi thấy xấu hổ, bởi bản thân mình không thể tập trung cao độ bằng cô bé…
Karis Dadson với ánh mắt nổi tiếng – Nguồn: The New York Times
- Kết
Thế giới hay lòng người đều rộng lớn lắm, chỗ đứng thì nhiều, nhưng chỗ “đúng” thì hiếm. Chỗ đứng chỉ cần có mặt, còn chỗ đúng đòi hỏi đủ thứ: cần cái đầu tỉnh táo, trái tim nhiệt huyết và đôi khi cần cả cái “gan” lì lợm. Đứng sai chỗ thì bị người đời “kỳ thị”, coi là “kỳ đà cản mũi”, nhưng xê dịch qua đúng chỗ thì lập tức hóa thành… “kỳ quan”!
Đặt đúng chỗ thì mèo cũng có ích – Nguồn: Facebook
DU
Bà Tám ở Sài Gòn
