Nhớ những ngày mới qua đây, vùng downtown Atlanta ít người Việt Nam. Hội Từ thiện mướn cho gia đình tôi căn nhà nhỏ ngay downtown ở tạm, chắc là vì giá nhà quá rẻ.

Mỗi ngày đón xe buýt đi học Anh ngữ về, mấy chị em từ xe buýt nhảy xuống, lội bộ thêm chừng 5 phút mới đến nhà. Quãng đường không xa và là quãng đường thích thú của chúng tôi, vì khi đi bộ, thấy người ta có nhiều món đồ cũ đem ra để trước mặt nhà, có người dán tờ giấy “FREE”, nghĩa là cho không, ai cần thì cứ việc mang về xài.

Ngày nào chúng tôi cũng lượm lặt được vài món. Khi thì cái bàn nhỏ, lúc thì cái kệ để TV, vài cái đèn ngủ… Một hôm, đi ngang qua khu vườn gần nhà, thoang thoảng nghe hương thơm dìu dịu của rau húng. Mấy chị em lục lọi trong đám cỏ vừa mới cắt, thì ra có vô số rau húng mọc lẫn trong cỏ. Mấy đứa nhìn nhau cười, hân hoan như gặp người quen. Cái cảm giác mà văn thi sĩ gọi là “tha hương ngộ cố tri”. Về nhà, tôi nói liền với ba:

– Ba ơi, đất ở đây chắc dễ trồng trọt, con thấy có rau húng mọc hoang, lẫn trong cỏ.

– Ôi cha, thôi con ơi, ba làm gì cũng được nhưng miễn cái vụ trồng tỉa nghe.

Tôi tròn mắt:

– Răng rứa ba?

– À, thì… hồi xưa tới giờ, mỗi lần bà nội con giú chuối trong khạp cho chín, hễ ba ngó tới là kể như nó héo, không chín được. Bà nội nói ba rắn mắt, không trồng cây, không làm dưa, không …

– Xời ơi, rứa mười mấy năm ở trong tù ba không trồng được rau, lấy chi mà ăn?

– Ba làm thợ đan giỏ, đan rổ tre, sau đó tụi nó đồn ba là kỹ sư… đường.

(Ba tôi xưa kia làm ở Ty Công Chánh thành phố ÐN, chuyên xây dựng cầu đường, nên khi Trại có cái lò nấu đường bát, cán bộ bắt ba qua nấu đường. Từ đường sá cầu cống, ba qua làm ông thợ nấu mía cây thành đường ngon lành…).

Thế là ba tôi say sưa ca đi ca lại bản nhạc “Hồi đó, trong trại tù cải tạo….”.

Ba cứ khăng khăng là không có tay trồng trọt. Tôi không tin, phần thì ăn xà lách hoài cũng ngán, chúng tôi thèm những thứ rau có mùi, mang hương vị quê nhà. Thử tưởng tượng ăn thịt gà trộn muối tiêu mà không có rau răm; ăn bánh tráng cuốn thịt ba rọi cũng chỉ với xà lách. Hành ngò thì cũng có nhưng khá đắt, kể cả những thứ rau mùi cũng có bán ở chợ Việt Nam, chợ Thái Lan nhưng rất mắc và quan trọng là không có ai chở mình đi chợ. Tôi lải nhải nhắc ba: “Không có việc gì khó, chỉ sợ mình… không trồng”!

Xem thêm:   GBSD hỏa tiễn mới

Một hôm, có người quen biếu ba mấy dây khổ qua con. Ba đem ra sau vườn cắm xuống đất một cách bất đắc dĩ. Ngày ngày ba ra tưới nước, thăm chừng một cách e dè, khổ sở. Dây khổ qua be bé như hiểu được nỗi khổ của ba nên vươn vai lớn mạnh mẽ. Ba nhặt nhạnh mấy cành cây khô gác lên làm giàn. Cái giàn đơn sơ đón nhận những ngọn khổ qua với nhiều nụ vàng dễ thương. Ðến khi mấy trái khổ qua nhỏ xíu, e ấp lẫn trong đám lá xanh mướt thì nụ cười của ba như trọn vẹn hơn.

Sau đó, mỗi khi “được” chở đi ăn phở, Ba gói vài cọng cây quế vào trong giấy, về nhà đem ngâm vào ly nước cho ra rễ rồi trồng vào cái chậu nhỏ, Ba bón xác trà và tưới nước đều đặn, gặp ai cũng hỏi thăm mua phân bón ở đâu. Ba vì nhu cầu “ăn uống” của mấy đứa con mà nhiệt tình với mấy cây rau thơm, mấy cây ớt. Dần dà, vườn rau nhỏ của ba với dây khổ qua, vài cây ớt, rau quế, rau húng… lại là niềm đam mê và tự hào của ba.

Ba năm sau khi định cư ở quê hương mới này, tôi đi mua căn nhà hiện đang còn ở tại thành phố Norcross. Hai cha con chọn nhà có sân sau bằng phẳng. Ba ra sức cuốc thêm ra phía sau, hướng bìa rừng để mở mang “bờ cõi”. Ðất ở Georgia là vùng đồi núi nên toàn là đất đỏ lẫn với đá. Ba miệt mài “có công mài sắt, có ngày nên kim”.

Sân sau nhà tôi sau nhiều năm trồng trọt bây giờ là vườn rau với đầy đủ những thứ cần thiết. Nào là dưa leo, mướp, bí đỏ, bí đao, rau muống, rau lang, đậu bắp, rau thơm các loại, diếp cá, ớt, tía tô, khổ qua, đậu ve, rau mồng tơi, dền… là những thứ trồng vào mùa xuân, ăn suốt mùa hè, mùa thu. Ðầu mùa thu Ba còn tỉa được ngò rí và rau cải con, cải bẹ xanh để ăn bánh xèo. Những dịp này, buổi sáng ra vườn rau, hương của các loại rau thơm, ngò… tỏa lên ngan ngát, dịu dàng khiến tâm hồn khoan khoái thật dễ chịu.

Ba còn ra công đào một rãnh nước song song theo những luống rau. Dưới đó, ba thả vài nhánh ngò ôm tức là rau ngổ, bên cạnh là đám bạc hà, hai thứ để nấu canh chua. Ba tận dụng mảnh đất sau nhà làm thành một vườn rau rất tươi tốt, ngăn nắp. Giàn khổ qua phải cách xa giàn mướp ngọt một khoảnh sân vì ngọt đắng là hai vị khắc nhau; rau quế là thứ kén nhất nên ưu tiên được “ngồi” trong chậu. Dây bí đỏ không lên giàn mà được thả cho bò lên đồi, như vậy chịu được mấy chục quả bí nặng nề, chắc nùi nụi. Rau thơm và diếp cá, rau răm được sắp xếp ở gần nhau trông rất đoàn kết. Ba nói, mỗi khi cần ăn rau sống, đem rổ ra cắt một loạt là có đủ các thứ rau thơm không cần đi đâu xa. Rau muống là thứ thích nước nên ba trồng ô rau muống ở giữa hai rãnh nước, những cọng rau muống xanh mướt thấy mà ham!

Xem thêm:   Bao bì nhựa

Bao nhiêu tiền con cái tặng vào những dịp lễ, Tết ba đều để dành mua dụng cụ làm vườn, mua phân bón. Cách đây cả hai chục năm, khi khu nhà này đang còn xây dựng, ba thường lang thang vào xóm trong, nhặt những mảnh gỗ, khúc cây… sau đó ra Home Depot mua thêm một ít ván, ba chăm chỉ đẽo đục, đo đạc… cuối cùng dựng lên được một căn nhà nhỏ ở góc vườn. Căn nhà làm theo kiểu ông bà thuở xưa, có cột kèo làm bằng mộng, không phải đóng đinh, có hai mái, có cửa chính, cửa sổ. Bên trong có hai dãy kệ để ba chứa đồ đạc làm vườn, phân bón, máy cắt cỏ, một dạng như căn nhà kho. Bên ngoài, ông còn làm cái khóa rất kiên cố. Trải qua bao mùa mưa nắng, tuyết phủ, căn nhà nơi góc vườn của ba vẫn rất chắc chắn, hiên ngang chịu đựng.

Ðám con cháu khen ngợi, ông hãnh diện nói: “Nhà lầu mấy tầng, cầu treo qua núi ông ngoại còn làm được, dễ như chơi huống chi thứ nhà nhỏ này”.

Hình như bao nhiêu kiến thức ở trường Công Chánh năm xưa nay được ba đem ra áp dụng. Vườn rau của ba mỗi năm thêm xanh tốt. Mùa hè ông say sưa với mảnh đất nhỏ mà quên ăn quên ngủ, không ngại nắng mưa. Chúng tôi ủng hộ ba bằng cách hăng hái chở ba đi mua phân, mua đất xốp. Má tôi thì khích lệ bằng cách siêng năng đếm từng trái bí, trái mướp. Mỗi khi ba cắt rau để đầy trong tủ lạnh, chia cho con cháu ăn không hết thì má chịu khó bỏ vào bịch nylon, buổi sáng sau khi đi bộ về, má rủ vài người bạn già ghé qua khoe vườn rau và chia phần. Vườn rau nhỏ mang lại niềm vui cho nhiều người.

Ba tôi thường ví von chăm sóc vườn rau như nuôi bầy con. Có đứa dễ nuôi, không chăm sóc nhiều cũng lớn vùn vụt, mạnh mẽ ra đời thành công; có đứa cần o bế tỉ mỉ mới lớn, cũng có đứa cưng chiều quá mức thì lại ốm o hư hỏng, đem lại cho mình nỗi buồn phiền. Rau quả ngoài vườn của ba cũng vậy, có thứ thả lơ lửng vẫn tươi tốt cho ra hoa, ra quả ngon lành; có thứ được tưới nhiều nước, bón phân đều đặn lại èo uột, quắt queo. Ba tôi trồng rau với cả tấm lòng như thế. Dây bí đao mùa này yếu ớt, ba tôi lo như thấy đứa con bị bệnh. Mỗi ngày tưới nước ba đếm từng cái lá, hôm qua được mười bảy lá, hôm nay héo mất một lá rồi. Ba hỏi thăm người này người nọ lý do tại sao. Ba xem lịch VN coi có phải tại tiết trời quá độc, cây cỏ cũng hư hao, nhà nông gọi là mất mùa… Dây bí đao đã không phụ lòng ba. Hôm rồi, ba khoe với má, dây bí nhỏ xíu mà cho ra quá nhiều trái, tròn trịa như một bầy heo con.

Xem thêm:   Buồn vui những ngày...

Ngày hè, chừng mười một giờ trưa là ba ra nhà sau, lấy cạc tông che nắng cho đám rau, chiều về bớt nắng, ba giở ra, săm se từng ngọn rau, từng cái lá. Mùa đông, ba theo dõi dự báo thời tiết trên TV để thu hoạch hết ngoài vườn trước khi những đợt gió lạnh tràn về. Có lần, ba tiếc mấy cây ớt còn đầy trái, bụi sả tốt tươi chưa muốn nhổ thì tuyết rơi, tuy không nhiều lắm nhưng cũng thừa sức làm đám rau của ba héo hon ủ dột. Ðứng trong nhà nhìn qua khung cửa kính, ba chép miệng liên tục, thương cho vườn rau bị nhiễm lạnh.

Ba tôi là thế, làm việc gì ba cũng bỏ hết tâm trí vào. Ba tôi sống lạc quan, nhẹ nhàng theo quan niệm Phật pháp, với ý thức về sự vô thường, ngắn ngủi của một kiếp người nên cách hành xử của ba cũng sâu sắc, luôn trân trọng những niềm vui hiện tại. Ba tôi chăm sóc vườn rau, đặt hết tình cảm vào đó như đang nuôi đàn con. Vườn rau là niềm vui tuổi già của ba, không những đem lại lợi tức nho nhỏ hàng ngày, mà theo đó, những suy tư, triết lý của ba cũng theo từng mầm xanh nảy nở mỗi ngày, bao muộn phiền như tan biến.

Tôi tự hào là người khuyến khích ba bước vào con đường trồng trọt này. Nhìn dáng ba cặm cụi bên những luống rau, dây bí, giàn mướp tôi ao ước cho ba mãi mãi có sức khỏe, bên cạnh niềm vui con cháu, còn có niềm vui với cỏ cây. Mong cho những ngày tuổi già của ba được thanh thản, nhẹ nhàng như quan niệm sống đầy bao dung của ba vậy.

NDAT