Cỏ thật hay giả

World Cup 2026 là kỳ World Cup lớn nhất trong lịch sử, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu được tổ chức tại Hoa Kỳ, Canada và Mexico. Tuy nhiên, đằng sau những trận cầu đỉnh cao là một thách thức kỹ thuật ít người chú ý: mặt sân thi đấu. Nhiều sân vận động được chọn làm địa điểm tổ chức giải Túc Cầu Quốc Tế lần này vốn không được xây cho bóng tròn (như Qatar World Cup 2022) mà cho bóng bầu dục Mỹ (NFL) hay những sự kiện đa năng, thường xuyên dùng cỏ nhân tạo.

Trước trận mở màn FIFA World Cup 2026 trên đất Mỹ tại sân Metlife, New Jersey. (Metlife Stadium photo)

Song FIFA yêu cầu tất cả các trận đấu World Cup phải diễn ra trên mặt sân cỏ tự nhiên hoặc cỏ lai có thành phần tự nhiên. Vì thế, 8 sân vận động trong số 16 sân đã phải trải qua một cuộc “đại phẫu thuật” chưa từng có, đó là: Mercedes-Benz Stadium (Atlanta), AT&T Stadium (Dallas), SoFi Stadium (Los Angeles), NRG Stadium (Houston), Lumen Field (Seattle), BC Place (Vancouver), Gillette Stadium (Boston/Foxborough) và MetLife Stadium (New York/New Jersey). Cỏ tự nhiên giúp bóng lăn ổn định hơn, giảm nhiệt độ bề mặt vào mùa hè và mang lại cảm giác thi đấu gần với tiêu chuẩn bóng tròn truyền thống. Ngoài ra, nhiều cầu thủ chuyên nghiệp cho rằng cỏ tự nhiên an toàn hơn cho các khớp xương và dây chằng của họ.

Cầu thủ Curacao và Đức giành banh trên sân NRG, Houston. (Karen Warren/AP)

Mặt sân World Cup thực chất là một cấu trúc kỹ thuật nhiều lớp. Trên cùng là lớp cỏ tự nhiên đã được trồng và chăm sóc từ trước. Bên dưới là một lớp đất hoặc cát để giúp bộ rễ phát triển. Xen trong đó là hàng triệu sợi tổng hợp (synthetic fiber) được khâu trực tiếp vào nền cỏ. Các chuyên gia thường ví những sợi này giống như cốt thép trong bê tông, giúp mặt sân không bị bong tróc khi cầu thủ tăng tốc, xoay người, hoặc trượt bóng.

Sân Lumen Field, Seattle (Getty)

Không thể đơn giản cuộn vài lớp cỏ rồi đặt lên sân. Các kỹ sư phải tạo ra một hệ thống mặt sân hoàn chỉnh, hoạt động như một hệ sinh thái thu nhỏ. Hệ thống này bao gồm các lớp thoát nước, lớp cát chuyên dụng, hệ thống tưới tiêu, thông khí và các cảm biến theo dõi tình trạng của cỏ theo thời gian thực. Một số loại cỏ còn được trồng trên nền nhựa đặc biệt để bộ rễ không ăn sâu xuống đất. Điều này cho phép vận chuyển nguyên tấm mà không làm hư hại kết cấu của mặt cỏ.

Đội tuyển Mỹ mừng chiến thắng trên sân Sofi, Los Angeles. (Patrick Fallon/AFP)

Tiếp đó là các lớp thoát nước và thông khí. Ở một số sân, FIFA còn yêu cầu lắp đặt hệ thống hút chân không và thông gió dưới mặt sân nhằm kiểm soát độ ẩm và độ cứng của nền đất. Mục tiêu của FIFA là bảo đảm một đường chuyền bóng tại Vancouver có cảm giác tương tự như một đường chuyền tại Dallas hay New Jersey. Chi phí cho việc tạo ra và bảo quản sân “cỏ thật” có thể lên đến nhiều triệu đô-la, cao nhất là tại sân NRG ở Houston.

Mohamed Salah của Ai Cập sau cú sút vào khung thành New Zealand tại BC Place, Vancouver, Canada. (Alex Grimm/Getty)

Một trong những chi tiết thú vị nhất là phần lớn cỏ không được trồng trực tiếp trong sân vận động. Thay vào đó, các trang trại chuyên biệt đã dành từ 10 đến 18 tháng để nuôi dưỡng những thảm cỏ đạt tiêu chuẩn FIFA. Sau khi trưởng thành, cỏ được cắt thành từng mảng lớn, vận chuyển bằng hàng chục xe tải đông lạnh tới sân vận động và lắp ráp như những miếng ghép khổng lồ. Riêng tại MetLife Stadium, khoảng 20 xe tải chở cỏ từ tiểu bang North Carolina đã được huy động để hoàn thành việc lắp đặt.

Sân AT&T tại Dallas trong thời gian chuẩn bị cho World Cup 2026. (ESPN)

Các sân như Mercedes-Benz Stadium ở Atlanta, AT&T Stadium ở Arlington, NRG Stadium ở Houston, SoFi Stadium ở Los Angeles hay BC Place ở Vancouver đều có mái che hoặc lượng ánh sáng tự nhiên hạn chế. Trong điều kiện đó, cỏ rất khó phát triển bình thường. Giải pháp của FIFA là sử dụng những hệ thống đèn LED trồng cây khổng lồ. Tại sân Arlington, có tới 18 giàn đèn treo từ trần nhà có thể hạ xuống mặt sân khi không có trận đấu. Một số sân khác sử dụng từ 9 đến 12 hệ thống đèn di động cỡ lớn. Các kỹ sư thường xuyên đo cường độ ánh sáng, độ ẩm và nhiệt độ để bảo đảm mọi khu vực trên mặt sân phát triển đồng đều.

Các dàn đèn UV trên sân Mercedes-Benz, Atlanta. (Tyler Pilgrim/Scarves and Spikes)

Quá trình nghiên cứu và thử nghiệm mặt sân đã kéo dài gần một thập niên, với sự tham gia của các nhà khoa học từ Đại học Tennessee và Đại học Michigan State. Công việc nghiên cứu bắt đầu từ khoảng năm 2016 và tăng tốc mạnh trước World Cup 2026. Nhìn từ khán đài, người hâm mộ chỉ thấy một mặt sân xanh mướt. Nhưng bên dưới là hàng nghìn giờ nghiên cứu, hàng triệu đô-la đầu tư và một mạng lưới công nghệ phức tạp. World Cup 2026 không chỉ là giải đấu túc cầu lớn nhất từng được tổ chức mà còn là một trong những dự án kỹ thuật mặt sân tham vọng nhất lịch sử thể thao.