Thái Lan là một đất nước nơi 93-95% người dân theo đạo Phật Nam Tông (Theravada). Phật giáo không chỉ ảnh hưởng đến đời sống tinh thần mà còn gắn chặt với vương quyền, văn hóa và bản sắc quốc gia Thái Lan. Điều đó thể hiện rất rõ tại Wat Phra Kaew: ngôi chùa hoàng gia vừa là nơi thờ Phật Ngọc, vừa là biểu tượng cho mối quan hệ lịch sử giữa Phật giáo và hoàng gia.

Điện Hoàng Gia Prasat Phra Thep Bidon (trái) trong quần thể Wat Phra Kaew. (IANBUI/TRẺ)      

Điện Hoàng gia Phra Thep Bidon là nơi tôn trí tượng các vị vua quan trọng của triều đại Chakri, cai trị Thái Lan từ năm 1782. Điện được xây với những hàng cột khảm màu xanh tím, mái ngói nhiều tầng và các chi tiết trang trí dát vàng tinh xảo. Nó không chỉ là một công trình kiến trúc cung đình hết sức đặc sắc mà còn thể hiện mối quan hệ mật thiết giữa Phật giáo và vương quyền trong lịch sử Thái Lan. Tuy nhiên điện Phra Thep Bidon thường chỉ mở cửa cho công chúng vào một số dịp lễ nhất định mà thôi. Chưa có dịp vào bên trong nên không biết nó ra sao, nhưng chỉ nhìn bên ngoài thôi cũng đã đẹp mê hồn.

Chi tiết trang trí bên ngoài Điện Hoàng Gia Phra Thep Bidon. (IANBUI/TRẺ)

Yaksha (dạ-xoa), thường gọi là tượng chằn giữ cửa, là một trong những hình tượng nổi bật nhất tại quần thể chùa Phật Ngọc Wat Phra Kaew. Yaksha được đặt tại các cổng trong khuôn viên chùa để bảo vệ không gian thiêng liêng, xua đuổi điều xấu và biểu thị sức mạnh bảo vệ Phật pháp. Đây là phiên bản Thái Lan của sử thi Ramayana Ấn Độ. Những người khổng lồ Yaksha trong quần thể Wat Phra Kaew được tạo dựng theo hình tượng các nhân vật trong câu chuyện này.

Một chú chằn giữ cửa trong khuôn viên chùa Phật Ngọc. (IANBUI/TRẺ)

Chùa Phra Maha Mondop là tòa nhà được xây dựng để tôn trí pho tượng Phật Vàng nặng khoảng 5,5 tấn. Công trình hoàn thành và mở cửa năm 2010. Sự tương phản giữa phần thân điện màu trắng, đồ trang trí vàng rực rỡ và kiến trúc mái kiểu Thái truyền thống là một ví dụ tiêu biểu về cách kiến trúc Thái Lan – kết hợp kỹ thuật xây dựng hiện đại với hình thức kiến trúc hoàng gia cổ điển.

Những chiếc chuông cho khách hành hương reo lắc bên ngoài chùa Phật Vàng. (IANBUI/TRẺ)

Cung điện Phhra Thinang Chakri Maha Prasat, một trong những ví dụ nổi tiếng nhất về kiến trúc kết hợp Âu–Thái tại Bangkok. Cung điện được xây dưới triều Rama V từ năm 1876 và hoàn thành năm 1882, do kiến trúc sư người Anh John Clunich thiết kế. Cuối thế kỷ XIX, nhiều nước Đông Nam Á lần lượt rơi vào tay các cường quốc thực dân; Xiêm phải hiện đại hóa để duy trì độc lập. Vì vậy, tòa nhà có thể được xem như một tuyên ngôn bằng kiến trúc: Xiêm có thể tiếp thu hình thức và kỹ thuật phương Tây mà không từ bỏ bản sắc của mình.

Cung điện Hoàng gia Phhra Thinang Chakri Maha Prasat. (IANBUI/TRẺ)

Nhằm kỷ niệm 50 năm lên ngôi của vua Rama IX vào năm 1996, Hoàng gia Thái khởi xướng công trình Núi Phật Khao Chi Chan. Hình Phật ngồi được khắc lên vách núi bằng công nghệ laser và dát bằng 999kg vàng – khoảng 40% do dân chúng đóng góp, phần còn lại đén từ Hoàng gia. Rama IX là một minh quân được người Thái vô cùng kính trọng. Vì thế, đây vừa là một công trình Phật giáo đồ sộ, vừa là biểu tượng gắn với lịch sử hoàng gia Thái Lan.

Núi Phật Khao Chi Chan, cách Bangkok chừng 170km về phía Nam. (IANBUI/TRẺ)

Vua Bhumibol Adulyadej (Rama IX, 1927–2016) trị vì Thái Lan suốt 70 năm, từ năm 1946 đến năm 2016. Trong thời gian ấy, ông gắn tên tuổi mình với nhiều nỗ lực phát triển nông thôn, cải thiện đời sống người dân và hiện đại hóa đất nước. Các chương trình do ông khởi xướng tập trung vào những vấn đề thiết thực: xây dựng hệ thống thủy lợi, phát triển nông nghiệp, bảo vệ rừng, cải thiện y tế và tạo sinh kế cho các cộng đồng miền núi. Năm 1969, ông thành lập Dự án Hoàng gia nhằm giúp các cộng đồng dân tộc thiểu số vùng cao chuyển từ trồng thuốc phiện sang những loại cây trồng có giá trị kinh tế.

Một góc nhỏ Bangkok, nhìn từ lầu 76 toà nhà cao nhất Thái Lan. (IANBUI/TRẺ)

Một tư tưởng nổi bật của Rama IX là “Kinh tế vừa đủ” (Sufficiency Economy Philosophy): phát triển dựa trên sự điều độ, tính toán hợp lý, khả năng tự chủ và sử dụng tài nguyên bền vững. Tư tưởng này được ông nhấn mạnh đặc biệt sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Di sản của ông vì thế không chỉ nằm ở hàng nghìn dự án phát triển, mà còn ở quan niệm rằng canh tân đất nước phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế của người dân, nhất là những người nghèo ở nông thôn. Biết bao giờ Việt Nam mới có được những nhà lãnh đạo có tâm và tầm như thế?!

Đường phố Thái Lan vô cùng sạch sẽ nhờ người dân có ý thức cao. (IANBUI/TRẺ)