Đa số chủ những quầy hàng tạp hóa lưu động (dưới đây gọi tắt là quầy hàng) ngược xuôi trên các đường phố là người quê các tỉnh thành khác đến Đà Nẵng hành nghề hàng chục năm nay. Hầu hết họ là người cao tuổi. Ngày ngày cứ đẩy quầy hàng đi tà tà hoặc dùng lại trên vỉa hè nhiều con phố, quanh quanh các chợ… chờ khách.
chờ khách
Người bản địa
Quầy hàng là một cái xe đóng khung bằng sắt hộp có 2 tầng, 4 bánh. Xe có đóng thêm mái che hoặc không. Các mặt hàng từ tăm xỉa răng, bó đũa, dao thớt, lược chải tóc đến chiếu chổi, áo quần chất hết trên xe hoặc móc quanh xe. Nhìn như một quầy hàng tạp hóa vậy. Người mua tha hồ chọn lựa. Có quầy hàng bán độc một mặt hàng như áo quần, thảm chùi chân, hương trầm, dao kéo…
Đi ngang chợ Tân Lập, đường Phan Thanh, nay thuộc phường Thanh Khê, Đà Nẵng, tôi hỏi chuyện anh T. (63 tuổi) nhà ở phường Hải Châu, bán áo quần đã 30 năm. Trước kia bán trong chợ Cồn. Sau bỏ chợ, ra vỉa hè trải bạt kiểu bán chạy. Công an có đuổi thì hốt hàng bỏ hết vô xách nhựa… rồi chạy! Mười năm trước, anh thuê đóng cái xe sắt 4 bánh, treo áo quần đẩy đi bán dạo. “Xe này xếp lại được. Nó trở thành một cái khung chở hàng. Mình cho áo quần vào bao với xách cột lại dồn hết trên xe máy. Cứ rứa mà chạy tới đâu cũng được. Đến nơi gửi xe máy, tháo cái khung sắt ra thành cái… xe đẩy! Bán lưu động mà anh! Bán từ 6 giờ đến 11 giờ trưa về. Chiều nghỉ ngơi thong thả. Mát mát thì bán thêm buổi chiều. Chừ lớn tuổi đi phụ thợ nề không nổi. Bán thế này cũng sống ổn. Ngày kiếm lời nhiều khi được bốn, năm trăm nghìn. Nhưng trời mưa thì thua. Anh T. khoe mới sáng sớm đã bán được 300 nghìn đồng, lãi 120 nghìn rồi. Lâu lâu mới ghé chợ Tân Lập. Thỉnh thoảng em cũng chạy ra Huế bán cả tuần. Trừ tiền xăng, ăn đường, ngủ trọ ra cũng kiếm hai, ba triệu đồng”, T. kể thêm.
Thấy quầy hàng treo tấm bạt quảng cáo bán áo quần thanh lý. Tôi hỏi hàng nhà máy, công ty thanh lý hay sao, T. nói thật ra là hàng mới, chưa qua sử dụng. Quần đùi, áo may ô (áo ba lỗ hay thun ngắn tay) là hàng may gia công ở Đà Nẵng có, Hà Nội có. Đây là chiêu thức bán hàng cho nhanh!
Vào Hội An, tôi ghé chợ Tân An, gặp một chủ quầy hàng. Anh H. (54 tuổi) quê xã Nam Phước, Đà Nẵng. Cứ đều đều mỗi sáng kéo quầy hàng bằng xe máy từ nhà xuống Hội An… Gửi xe máy, đẩy quầy hàng đi quanh quanh các chợ lớn, nhỏ bán. Có điểm dừng lại vài tiếng. H. giới thiệu các mặt hàng: “Bọc áo quần giặt máy (35 nghìn đồng/ cái). Các loại túi lọc trà, cà phê, thuốc nam, lọc nước cốt dừa… loại nhỏ 5 nghìn đồng/cái, loại lớn 10 nghìn đồng/cái; sáp thơm Hàn Quốc, xua đuổi côn trùng; thuốc đuổi chuột đa năng 20 nghìn đồng/gói (ba gói 50 nghìn đồng), không độc hại, chỉ cần nghe mùi là các anh chị Tý… bỏ nhà ra đi vĩnh viễn!… Mùa nắng thì còn dễ bán. Mùa mưa thì rất gay go. Có ngày kiếm chưa được trăm bạc, không đủ tiền xăng, tiền ăn cơm bụi chú ơi!”.
Hỏi thăm nhau về thu nhập
Người phương xa…
Cô N. (45 tuổi) quê Ninh Kiều, TP. Cần Thơ lấy chồng Đà Nẵng. Nhà ở phường Vĩnh Trung (cũ) nay thuộc phường Thanh Khê. Cô tươi cười chia sẻ: “Trước kia em đi dọn vệ sinh nhà cửa. Mỗi tháng được 5 triệu đồng. Sau đó chuyển qua bán hàng này đã gần 10 năm. Thu nhập cả tháng cũng được 5 triệu đồng. Kể ra cũng tốt, thong thả hơn. Muốn nghỉ lúc nào cũng được, không phải chịu áp lực gì. Chồng thì phụ hồ, thu nhập ngày bốn trăm rưỡi nghìn đến năm trăm nghìn đồng. Hai vợ chồng chật vật nuôi 2 con gái, vượt qua nhiều khó khăn lắm. Nay con gái đầu đang làm tóc cho một tiệm chăm sóc sắc đẹp. Con gái út đang học đại học năm thứ 3”. Cô đóng cái xe sắt 4 bánh, toàn sắt phế liệu, hồi trước chỉ 1.2 triệu đồng. Nay phải hơn 2, 3 triệu đồng một chiếc.
Trên xe bày hàng, xung quanh treo bao bì đựng hàng kín mít. Đồ dùng gia dụng nhà bếp như bùi nhùi chùi nồi, khăn lau bếp đến tất tay, tất chân, khăn lau, kem, bót đánh răng… có thể cả trăm mặt hàng. Khách hỏi chi gần như có nấy. Đa số là hàng Trung Quốc. Hầu hết người bán đều đến các chợ lớn quanh thành phố mua gom hàng về bán lại. Nhiều người đặt mua hàng từ các tỉnh phía Bắc vào.
Sáng sớm, ngày 20/9/2026, khách hàng là một chị bán vé số dạo, tuổi ngoài 50 hỏi mua đôi tất chân và cái khăn lau. Cô N. lấy hàng cho khách chọn rồi bỏ vào bao nilon, nói gọn lỏn “Hai mươi hai nghìn!”. Chị bán vé số cầm lấy rồi quay đi. Tôi ngạc nhiên hỏi, cô N. trả lời là… bán chịu, bán gối đầu, mai mốt chị ấy lại đến mua tiếp rồi trả. Tôi hỏi thêm có khi nào chị ta quên không? Có, cũng đôi chối gay gắt lắm. Nhưng vài hôm sau chị ta quay lại xin lỗi, ra chiều hối hận rồi trả tiền đàng hoàng. Nay là khách quen của N. “Kệ, họ kẹt lắm mới mua chịu thôi, mình thông cảm. Với lại chỉ có hai, ba chục nghìn thôi mà!”, cô N. cười ha ha. Cô nói thêm: “Trước dịch “cô-dích” em chuyên bán đồ chơi… con “ních”, hàng Trung Quốc không hà! Khách hàng họ mua “ích” nên em chuyển sang bán loại hàng gia dụng này. Đẩy xe đi bán quanh các chợ chồm hổm, chợ lớn. Sáng 6 giờ đi đến 3, 4 giờ chiều về. Có 2 lần xe trật bánh phải đi kêu thợ đến tận nơi sửa mới đẩy được đó anh!”.
Chị Th. (55 tuổi) quê Hoằng Hóa, Thanh Hóa, cùng chồng vào Đà Nẵng đã gần 10 năm. Hai đứa con có việc làm ở quê. Họ thuê phòng trọ 1.2 triệu đồng/tháng trên đường Hải Phòng, phường Thanh Khê. Chồng làm thợ sắt, chị làm… bà chủ quầy hàng. Hàng bày, móc trên xe đủ loại từ hộp tăm, kẹp tóc đến quạt giấy, dao cạo râu, mũ rộng vành, khẩu trang… Chị cho biết là hàng mua tại quê và Hà Nội đem vào bán mới có lời, chứ mua ở chợ Cồn bán lại thì lời không bao nhiêu. Ngày đắt cũng lời được hai, ba trăm nghìn đồng. Bà V. (62 tuổi) quê huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa nói hàng mình bán nhiều nhất là của Trung Quốc, mua từ Hạ Long, Quảng Ninh. Hàng có người Việt đóng xong, gửi xe khách vô. Nhà xe điện thoại mình lên bến nhận. Vài ba tháng có một chuyến. Bà nói thêm, nhóm mình có 3 người cùng quê. Hai bà khác, một bà ở Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình (cũ), một bà ở Đông Hà (nay cùng thuộc tỉnh Quảng Trị). Tất cả thuê trọ cách Bến xe Trung tâm thành phố 1 cây số. Hai bà ở Quảng Trị đều gần 60 tuổi. Bà là người nhiều tuổi nhất. Ít tuổi có cô T. (56 tuổi), quê ở Quảng Xương. Mấy người này chuyên đẩy quầy hàng bán quanh các chợ lớn nhỏ khu vực phường Liên Chiểu, phường Hải Vân…
Khách đến mua hàng
Hy vọng đơn giản…
Những người tha hương hy vọng bán hàng dạo ở thành phố lớn sẽ có thu nhập khá hơn. Cuộc sống đỡ vất vả, khó khăn. Chấp nhận dãi nắng, dầm mưa, đẩy cả quầy hàng ngược xuôi trên các đường phố, ven chợ là tình cảnh của những người lặn lội mưu sinh ở Đà Nẵng. Hầu hết người tôi gặp đều là phụ nữ, quê Thanh Hóa, tỉnh kết nghĩa với Quảng Nam thời trước 1975. Những người phụ nữ này chấp nhận xa gia đình vào thành phố đẩy xe bán dạo tìm cơ hội thoát nghèo. Buôn bán kiểu này được nhiều cái khỏe như không phải đăng ký kinh doanh, tốn tiền thuê mướn mặt bằng, đóng lệ phí này kia, kê khai thuế khóa. Khỏe thì đẩy quầy hàng đi bán. Mệt mỏi thì ở nhà. Đẩy xe mệt đâu lôi cái ghế nhựa ra đó ngồi nghỉ. Nước uống có mang theo. Cơm quán thì không thiếu. Có người tiết kiệm nên mang cơm nhà theo. Đỡ cái là không phải rao…hết hơi! Không phải chịu áp lực về thời gian, không lệ thuộc vào ai hết. Đơn giản chỉ đủ sống là đạt mục đích.
“Bán hàng rong thế này dễ chi khá giả. Ngoài quê vất vả lắm mới tìm đường vào đây. Đủ ăn cũng đã mừng lắm rồi bác ạ!”, bà V. nhoẻn cười, chia sẻ.
Vài quầy hàng lưu động
Bài & ảnh LKD
