Những năm gần đây, nền kinh tế Việt Nam chứng kiến một số bứt phá từ sự chuyển mình của hệ thống bán lẻ truyền thống cùng sự bùng nổ của thương mại điện tử. Song, bên cạnh sự phát triển ấy là sự gia tăng của tình trạng hàng nhái, hàng gian, hàng giả. Không chỉ gói gọn ở các khu chợ vùng thôn quê hay các tiệm buôn, cửa hàng nhỏ lẻ, các loại hàng gian, hàng giả hiện đã “phủ sóng” hầu như khắp mọi nơi, từ đời sống thực cho tới các trang mạng ảo.
Kiểm tra kho hàng nghi ngờ chứa hàng gian, hàng giả
Bức tranh toàn cảnh
Nếu như trước đây, hàng giả thường dễ dàng bị phát hiện bằng mắt thường qua bao bì in ấn mờ nhạt, chất liệu thô sơ thì nay công nghệ làm giả đã đạt đến trình độ vô cùng tinh vi. Từ mặt hàng quần áo thời trang, mỹ phẩm, hàng tiêu dùng, đồ điện tử, phân bón nông nghiệp cho đến những sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe con người như đồ ăn đồ uống, thuốc chữa bệnh, sữa công thức đều bị làm giả. Đặc biệt, sự bùng nổ của mạng xã hội (Facebook, Zalo, TikTok, Instagram…) cùng các sàn thương mại điện tử đã trở thành “đất diễn” lý tưởng cho bọn người này. Hình thức livestream bán hàng trở thành công cụ đắc lực để những kẻ này dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng với vô số lời quảng cáo có cánh như “hàng tồn kho”, “bán cắt lỗ”, “hàng bỏ mác”, “hàng sale giá sốc” được tung ra nhằm vào tâm lý ưa chuộng hàng ngoại giá rẻ của một bộ phận lớn khách hàng. Đặc biệt còn xuất hiện tình trạng sử dụng A.I, Deepfake cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia hoặc thuê mướn người có chút danh tiếng livestream quảng cáo thổi phồng, nói sai sự thật đối với thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và thuốc chữa bệnh và nhiều loại hàng hóa thực phẩm, tiêu dùng khác.
Báo cáo của cơ quan chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả quốc gia VN cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, các địa phương đã phát hiện, bắt giữ 67,937 vụ việc vi phạm (tăng 36,66% so với năm 2025). Trong đó 5,220 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu; 56,994 vụ gian lận thương mại và 5,723 vụ làm hàng giả, hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Không dễ phân biệt đâu hàng thật, đâu hàng giả
Những con số biết nói
Tháng 5/2025, đường dây mua bán hơn 100 tấn thực phẩm chức năng, thiết bị y tế giả tại Hà Nội do các tên Phạm Ngọc Tiến, Đoàn Thị Nguyệt và Nguyễn Năng Mạnh cầm đầu bị phanh phui. Theo lời khai, những tên này đã cùng nhau thành lập 17 công ty ma (gồm 6 công ty có khả năng nhập khẩu, 11 công ty phân phối) để hợp thức hóa hóa đơn, sản xuất hơn 100 mã sản phẩm giả các thương hiệu nổi tiếng từ Mỹ, Úc, Nhật, Hàn để tuồn ra thị trường, thu lời hàng trăm tỷ VNĐ. Trước đó, vào tháng 4/2025, công ty Rance Pharma và Hacofood Group (Hà Nội) do Vũ Mạnh Cường cầm đầu tổ chức sản xuất, tiêu thụ hơn 600 loại mặt hàng sữa giả, thực phẩm chức năng giả với hàng trăm nghìn sản phẩm, mang về doanh thu bất chính gần 500 tỷ VNĐ trong 4 năm hoạt động.
Đầu năm 2026, công an Thanh Hóa phát hiện 2 đường dây sản xuất, buôn bán thuốc tây và thực phẩm chức năng giả quy mô lớn bán qua TikTok và Shopee, bắt giữ 26 kẻ liên quan, thu giữ 1,120 kg viên nén (tương đương 2.5 triệu viên thuốc giả). Theo khai nhận, nhóm người này đã tuồn một lượng lớn thuốc giả trực tiếp vào các chợ dược phẩm đầu mối lớn tại Hà Nội, Sài Gòn để bán sỉ cho các nhà thuốc bán lẻ mà không cần bất kỳ hóa đơn, chứng từ nào.
Một vụ tương tự khác gây xôn xao dư luận là vợ chồng “giang hồ mạng” Phú Lê (Lê Văn Phú và Lã Thúy Kiều) lợi dụng lượng người theo dõi lớn trên các nền tảng mạng xã hội đã quảng cáo, phân phối sản phẩm hỗ trợ sinh lý nam giới Loramen. Loại sản phẩm này được thổi phồng công dụng như thần dược “công nghệ Hàn Quốc”. Tuy nhiên, kết quả điều tra của ngành chức năng cho thấy đây chỉ là chiêu trò “hô biến” các sản phẩm khử mùi thông thường thành thuốc hỗ trợ sinh lý, qua đó 2 người này đã thu lợi hơn 107 tỷ VNĐ.
Giày dép hàng hiệu và thuốc tây (giả)
Cùng với các mặt hàng thực phẩm chức năng, thị trường nông – dược liệu quý hiếm cũng bị làm giả trong đó có vụ án sâm Ngọc Linh giả do “hotgirl” Lê Thị Thanh Hằng (Thanh Hóa) thực hiện bị phát hiện, bắt giữ vào tháng 8/2026. Sâm Ngọc Linh vốn mệnh danh là “quốc bảo VN” với giá trị kinh tế lớn. Đánh vào tâm lý chuộng thảo dược bồi bổ sức khỏe của nhiều người, Hằng đã thu mua các loại củ sâm giá rẻ không rõ nguồn gốc từ nhiều nơi khác, sau đó mạo danh là “sâm Ngọc Linh chính gốc Kon Tum” rao bán trên mạng xã hội. Chưa dừng lại ở đó, niềm tin của người tiêu dùng với các loại đặc sản vùng miền tiếp tục bị giáng một đòn mạnh qua vụ án thịt trâu gác bếp của Hải Sapa (Vũ Hoàng Hải, chủ kênh Sapa TV) cũng trong tháng 8/2026 với hành vi nhập khẩu hàng chục tấn thịt trâu đông lạnh giá rẻ từ Ấn Độ mang về cho thêm phụ gia, chế biến rồi cho dán nhãn “thịt trâu sấy khô tê cay”. Qua các phiên livestream quảng bá thương hiệu “đặc sản Tây Bắc”, từ giá gốc 70 nghìn VNĐ/kg thịt trâu mua từ Ấn Độ, sản phẩm này được đẩy giá lên tới 1 triệu VNĐ/kg, mang lại nguồn thu cho Hải Sapa và đồng bọn hơn 30 tỷ VNĐ!
…Những vụ án trên xem ra là hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc cho người tiêu dùng. Cuộc chiến chống hàng giả tại VN rõ ràng không đơn thuần là cuộc chiến kinh tế, mà là cuộc chiến bảo vệ sức khỏe, sinh mạng của từng người dân và tương lai của cả một dân tộc. Chỉ có sự nghiêm minh của luật pháp; sự minh bạch, trách nhiệm của nhiều doanh nghiệp; cùng sự tỉnh táo, kiên quyết bài trừ hàng giả từ người tiêu dùng mới có thể đẩy lùi được vấn nạn nhức nhối này, trả lại sự trong sạch cho thị trường…
“Thịt trâu gác bếp Sapa” và “sâm Ngọc Linh (giả)
Bài và hình NS
