Paris Fashion Week 2026
Cứ mỗi mùa Paris Fashion Week lại có vài bộ quần áo khiến người ta phải dụi mắt: đẹp hay xấu khoan bàn, nhưng mặc vào bằng cách nào? Có bộ tìm mãi không ra tay áo, có bộ mặc vào chắc chỉ nên đứng vì ngồi xuống là cả một vấn đề, lại có bộ kỳ quái đến mức nhìn xong bỗng thấy cái quần jeans cũ ở nhà đáng yêu hẳn. Ta cười, ta lắc đầu: thời trang gì mà kỳ cục thế! Nhưng khoan. Nếu những bộ đồ ấy ngay từ đầu đã chẳng tính chuyện để người ta mặc ra đường, vậy chúng được làm ra để làm gì?
Tuần lễ Thời trang Paris năm nay diễn ra từ 28 tháng Chín đến 6 tháng Mười, giới thiệu thời trang nữ Xuân-Hè 2027. Trong 9 ngày ấy, Paris lại lên cơn sốt quen thuộc. Cả thành phố bỗng như vào hội trăng rằm: người người ăn diện, xe đen nối đuôi nhau, nhiếp ảnh gia đứng chực ngoài đường. Người nổi tiếng và giới giàu có, ai có vé mời thì vào ngồi hàng ghế đầu. Nhưng vui nhất là những người chẳng có vé cũng ăn mặc công phu đến mức người qua đường không biết ai là khách đến xem, ai mới là người sắp lên sân khấu.
Ai xem ai?
Fashion Week có một nghịch lý khá vui: vào trong thì xem người mẫu, ra ngoài lại đến lượt mình bị người khác xem. Thế là ai cũng ngắm ai. Nhiếp ảnh gia săn khách mời, khách mời săn ống kính, người đi đường săn người nổi tiếng, còn người nổi tiếng đôi khi bước chậm lại vài giây cho người ta săn kịp. Thành ra ngoài đường cũng có một sàn diễn, miễn phí mà đôi khi còn vui hơn bên trong.
Nhưng muốn hiểu Fashion Week Paris, trước hết phải nhớ một điều: không phải bộ nào đi trên sàn diễn cũng có ý định theo chúng ta ra chợ. Cứ nhìn Rick Owens năm nay thì rõ. Ở Palais de Tokyo, có những thân người như được bọc trong kén, những lớp vải dựng thành hình khối quanh cơ thể, cổ áo kéo dài tựa đôi cánh. Cả loại dây đai dùng để chằng hàng trong công nghiệp cũng được biến thành chất liệu. Nhìn vài mẫu ấy, nếu hỏi “mặc đi đâu?”, câu trả lời hợp lý nhất có lẽ là: đừng đi đâu cả, cứ đứng yên cho người ta ngắm.
Collection Rick Owens, Paris, Palais Tokyo 2026
Rick Owens đâu có quên cách may áo. Ông chỉ đang làm chuyện khác: dùng vải vóc để thay đổi hình dáng con người. Bộ sưu tập mang tên Stone – Đá – nói về sự khác biệt và cách ta nhìn những người không giống mình. Áo quần ở đây không còn chỉ để che thân. Nó còn là một cách để nói điều mình muốn nói.
Đến nhà mốt Nhật Bản Comme des Garçons, câu hỏi “có mặc được không?” lại càng thừa. Trong thế giới của Rei Kawakubo, thân thể con người đâu nhất thiết phải giữ nguyên hình dáng vốn có. Vai có thể phình ra, hông nở rộng, vải dựng thành những khối lạ lùng quanh người. Có lúc nhìn người mẫu, ta không biết mình đang xem người mặc áo hay áo mặc người.
Rei Kawakubo – người mặc áo hay áo mặc người?
Cái áo không chỉ để mặc
Vậy tại sao phải làm một cái áo lạ đến thế, phóng đại nó lên, thậm chí khiến nó gần như không thể mặc được? Bởi áo thường mặc rồi có thể quên. Áo trên sàn diễn thì phải làm sao để người ta còn nhớ.
Saint Laurent hiểu chuyện đó rất rõ. Ngày 29 tháng Chín, ông dựng một sàn diễn đen bóng ngoài trời, treo những chùm đèn khổng lồ, phủ cả không gian bằng ánh vàng, phía xa là tháp Eiffel. Catherine Deneuve, Kate Moss, Hailey Bieber, Rami Malek ngồi xem. Người mẫu bước trên mặt sàn óng lên như một dòng kim loại giữa đêm Paris.
Nếu chỉ muốn bán một cái áo, cần gì phải kéo cả tháp Eiffel vào? Bởi Saint Laurent không chỉ bán áo. Saint Laurent bán Saint Laurent. Quanh cái tên ấy là cả một thế giới: Paris làm phông nền, âm nhạc, kiến trúc, người mẫu, minh tinh và cả một quá khứ lừng lẫy. Người ta mua một món đồ, đôi khi cũng vì muốn bước được một chân vào thế giới ấy.
Saint Laurent – Paris chưa đủ lộng lẫy, phải trải thêm vàng dưới chân tháp Eiffel.
Dior năm nay biến một góc vườn Tuileries thành một thế giới như có như không. Sàn diễn chạy ngang mặt hồ, sương là là trên nước, người mẫu bước qua trong những lớp mousseline và organza mỏng đến mức tưởng một cơn gió cũng đủ cuốn đi. Váy dài, vải trong, voan chồng lên voan, phất phơ như cánh hoa – cái vẻ nữ tính rất Dior, nhìn là nhận ra.
Cuối tháng Chín, Paris nóng hơn 35°C. Nhưng Dior mặc kệ thời tiết: trời Paris nóng thì mặc trời Paris. Dior cần sương, sương vẫn phải có. Còn tốn bao nhiêu để làm ra mấy phút thần tiên ấy, có lẽ chỉ Dior biết.
Dior – Paris nóng hầm hập, vẫn thả sương trên mặt hồ.
Chanel lại chọn một giấc mơ khác. Tối 5 tháng Mười, dưới mái vòm Grand Palais, Matthieu Blazy cho 83 bộ trang phục đi qua dưới một vầng trăng và những cánh chim phát sáng. Tweed vẫn còn đó – thứ vải đã theo Chanel hơn một thế kỷ, nhìn xa cũng nhận ra – nhưng lần này được kéo giãn, làm mềm, để tua mép, thậm chí khoác lên mình họa tiết da thú. Chanel không vứt bỏ những gì đã làm nên Chanel. Chỉ có điều, giữ quá khứ không có nghĩa là mặc lại quá khứ. Chanel giữ cái sang của ngày hôm qua, nhưng nhất quyết mặc nó theo cách của hôm nay.
Đến đây, người không quan tâm thời trang có quyền hỏi một câu rất thực tế: rồi bao nhiêu người sẽ mua những bộ đó?
Không cần nhiều.
Chanel – sang là sang, chẳng cần khoe
Không mua váy thì mua son
Người xem một bộ váy Chanel trên mạng hôm nay có thể cả đời không mua nó. Nhưng một ngày nào đó, họ có thể mua chai nước hoa, thỏi son, cặp kính; khá giả hơn thì một cái túi. Trang phục trên sàn diễn vì thế đôi khi giống con công xòe đuôi. Không ai mua cái đuôi. Nhưng nhờ cái đuôi mà người ta nhớ con công.
Chuyện này càng đáng nói vì hàng xa xỉ mấy năm nay không còn dễ bán như trước. Giá cứ tăng, khách hàng bắt đầu cân nhắc kỹ hơn: tại sao phải bỏ nhiều tiền đến thế cho một cái áo, một cái túi?
Các nhà mốt vì thế càng phải làm cho người ta chú ý. Sàn diễn phải đẹp, phải lạ, phải có cái gì khiến người xem nhớ mãi. Một bộ váy có thể chẳng mấy ai mua, nhưng nếu hàng triệu người nhìn thấy nó, nói về nó, và cùng với nó là cái tên Chanel, Dior hay Saint Laurent, thì chiếc váy ấy đã làm được việc của mình. Hôm nay người ta ngắm chiếc váy. Ngày mai, biết đâu lại mua thỏi son.
Thời trang hay khiêu khích?
Nhưng Fashion Week năm nay còn đi xa hơn chuyện đẹp và đắt. Ngay ngày đầu tiên, một nhà mốt mang cái tên mà dịch ra tiếng Việt chắc tòa soạn cũng phải ngần ngại đôi chút – Matières Fécales, nghĩa đen là “phân” – đã mang sàn diễn ra giữa quảng trường République. Không hàng ghế đầu dành riêng cho khách quý, không cần thiệp mời. Ai muốn xem cứ đến.
Hai nhà thiết kế Steven Raj Bhaskaran và Hannah Rose Dalton đặt tên bộ sưu tập là The 99 Percent – 99 phần trăm. Họ không chỉ muốn người ta nhìn quần áo mà còn muốn khiêu khích, gây khó chịu, miễn là người xem phải phản ứng. Vì thế, bên cạnh người mẫu còn có nữ tu, phụ nữ mang thai, người bế em bé, chữ “RESIST” và những biểu tượng tôn giáo được biến đổi. Giữa đám đông kín quảng trường hôm ấy có cả Rihanna.
Cuối buổi, một người mẫu mặc váy vàng bước ra, oằn vai dưới sức nặng của hai hình nộm đàn ông mặc vest, mắt bị che bằng những tờ tiền.
Đẹp không? Đến đây, câu hỏi ấy hình như không còn quan trọng nữa. Người ta đang nói về tiền bạc, quyền lực, bất bình đẳng: một bên là 99 phần trăm, bên kia là số ít nắm trong tay quá nhiều. Cái áo lúc này không chỉ để mặc. Nó trở thành một lời tuyên bố.
Thế mới thấy trong thời trang, xấu đôi khi cũng có nghề của xấu. Một bộ váy đẹp, ta nhìn rồi khen đẹp. Một bộ kỳ quái, ta lập tức gửi cho bạn bè: “Trời ơi, coi cái này!” Đẹp khiến ta ngắm. Kỳ quái khiến ta phải nói.
Bộ sưu tập là The 99 Percent
Cái kỳ cục hôm nay, bình thường ngày mai
Nhưng nếu chỉ xem Fashion Week như một trò làm quá của giới nhà giàu thì cũng oan. Nhiều thứ hôm nay trông điên rồ, vài năm sau được bớt đi một chút, thu nhỏ một chút rồi lặng lẽ bước xuống đường. Đôi vai khổng lồ trên sàn diễn có thể thành chiếc áo khoác vai rộng. Một kiểu quần hôm nay chẳng ai dám mặc có thể mở đường cho một cách cắt mới. Màu sắc, chất liệu, cách phối nam nữ – cái hôm nay khiến ta bật cười, ngày mai có khi đã nằm trong tủ nhà mình. Thời trang có cái tài ấy: tập cho mắt ta quen dần với những gì hôm qua còn thấy kỳ cục.
Coco Chanel từng giúp phụ nữ trút bớt những thứ gò bó. Yves Saint Laurent lấy bộ smoking của đàn ông trao cho đàn bà. Những chuyện hôm nay chẳng ai thấy lạ, đã từng có thời khiến người ta sửng sốt.
Bởi vậy, thay vì hỏi: “Năm sau tôi có mặc nguyên bộ này ra đường không?”, có lẽ nên hỏi: “Nó đang làm cho tôi nhìn khác đi điều gì?”
Người giàu mua túi. Người ít tiền mua son. Người không mua gì thì đứng ngoài chụp hình. Còn chúng ta ở nhà nhìn một người mẫu bước ra trong bộ trang phục rộng gấp 3 lần thân mình, lại lắc đầu:
– Mặc cái này thì ngồi bằng cách nào?
Có lẽ chẳng cần ngồi.
Đèn tắt. Người mẫu vào hậu trường. Khách mời đứng dậy. Paris lại trở về với métro đông nghẹt, giày bệt, quần jeans và áo khoác. Cho tới Fashion Week lần sau.
TT (Paris 7/10/26)
