Ðây là một hình ảnh quen thuộc của Sài Gòn xưa. Nhưng nó đặc biệt bởi người chủ nó là một ông cụ yêu sách nay đã tầm trăm tuổi.
Tiệm sách nép mình ở góc vỉa hè trên con đường Lâm Văn Bền đoạn gần một trường tiểu học thuộc quận 7, Sài Gòn là tiệm sách cũ “kỳ lạ”: không cửa hàng, chẳng biển hiệu, mua 1 được 2 thậm chí còn được tặng miễn phí… Tiệm của ông Trần Minh Quang (97 tuổi).
Ông Quang quê ở huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Hơn 20 năm về trước, gia đình làm ăn thua lỗ, vợ con ly tán, ông lang bạt vào Sài Gòn mưu sinh ở độ tuổi thất thập. Thời gian đầu đến với mảnh đất Sài Thành, khoảng năm 1999, ông mở quán ăn nhỏ. Tuy nhiên, phần vì môi trường quán xá đông đúc, xô bồ; phần do tuổi cao, công việc nấu nướng, dọn dẹp khiến ông đuối sức, nên ông nghỉ bán. Sau đó, ông chuyển hướng sang mở “tiệm sách dã chiến” mưu sinh.
Theo lời kể của ông Quang, thập niên 2000, sách, báo cũ được săn lùng và rất có giá. Từ người lớn đến trẻ em, ai ai cũng mê đọc sách, nghiền truyện tranh nên ông trải tấm bạt nhỏ bán sách, báo cũ trên vỉa hè quận 7 để mưu sinh và thỏa mãn niềm đam mê đọc sách của mình…
“Tôi thu mua ở trong đường Trần Nhân Tôn, Nguyễn Thị Minh Khai với gần nhà thờ Đức Bà nó có đường sách mua. Thu nhập thì có khi cũng khá khá, có khi là không có rất thất thường. Buôn bán một ngày thì kiếm được 100, trăm mấy còn nhiều bữa mười mấy nghìn à. Bây giờ già rồi, không có đi mua được. Tôi đi chiếc xe đạp vô đó cả ngày. Mua rồi nó nặng quá, 2-3 trăm ký không chở được, thành ra tôi không có đi.
Ở đây, họ tới họ cho sách, sách họ cho không: sách tình cảm, sách kinh tế, sách Anh văn, tiếng Nhật, tiếng Hàn, truyện tranh, từ điển… đủ thứ hết… Họ giúp đỡ tôi giữ lắm. Tôi mang ơn ở đây dữ lắm”, ông Quang chia sẻ.
Thấm thoát hơn 20 năm trôi qua, đều đặn mỗi ngày, “tiệm sách” không tên của ông Quang “mở cửa” đón khách từ 7 giờ sáng đến 11 giờ trưa. Cứ mỗi sáng sớm, nơi góc đường Lâm Văn Bền, người ta lại thấy một ông cụ râu tóc bạc phơ nay đã ngoài tram tuổi cẩn thận bày những chồng sách, báo cũ ra tấm bạt nhỏ trải trên vỉa hè.
Đến khoảng giữa trưa, ông cụ lại cặm cụi sắp xếp lại đống sách lên chiếc xe đẩy nằm nép trong góc tường, rồi che chắn kỹ càng để tránh mưa, tránh gió…
Ông cụ vẫn ngủ ven đường, “tổ ấm” nhỏ là chiếc võng cột tạm bên hàng cây, “gia tài” vỏn vẹn chỉ có chiếc xe đạp cũ kỹ cùng chiếc xe đẩy chứa hàng trăm quyển sách, báo cũ được ông xếp ngay ngắn, tỉ mỉ.
Trải qua hàng chục năm vất vả, cực khổ nhưng đến nay tuổi đã cao, ông vẫn cần mẫn bày bán sách cũ trên vỉa hè, cố gắng duy trì hàng sách cho đến bây giờ. Ông giữ nghề không chỉ vì kế sinh nhai, vì miếng cơm manh áo mà còn vì tình yêu sách, quý sách. Ở cái tuổi “gần đất xa trời”, ước nguyện cuối đời của ông là được tặng “gia tài” sách cũ cho trường học, cho những ai cần với mong muốn lan tỏa, giữ gìn văn hóa đọc giữa thời đại công nghệ số bùng nổ như giữa lòng đô thị Sài Gòn.
“Tôi nhờ sách mà tôi mới có ngày hôm nay.Nhờ đọc sách mà tôi minh mẫn vậy nè, tâm hồn của tôi cũng như là con người tôi nó thoải mái lắm. Mà tôi có ý định, sau này tôi muốn hiến tặng xe sách cho trường học hay là hiến cho địa phương, Tôi mang con chữ đến cho người ta. Tôi tặng hết đặng để mình duy trì văn hóa đọc”, ông Quang chia sẻ.
DH – (theo Diệm Thúy & Khương An)
