Tại Amsterdam (Hà Lan) hay Budapest (Hungary) cứ đi khoảng vài cây số, đến một khu dân cư, người ta có thể bắt gặp một góc sách nhỏ. Đây đều là các tủ sách miễn phí được người dân xung quanh dựng nên. Có những tủ sách đã cũ và ngả màu, có tủ còn thơm mùi sơn và được đặt cạnh một chiếc ghế dài. Dù dưới hình dáng nào, chúng đều thu hút những người qua đường ghé lại và chọn một cuốn sách mang về.
Không phải thích sách mới có thể làm tủ sách
Connie Hoeve (62 tuổi) là người dân sống lâu năm tại quận Noord (Amsterdam, Hà Lan). Bà không nhận mình là người quá mê sách, nhưng Hoeve luôn có mong muốn chia sẻ và tạo ra những không gian để người dân trong khu phố có thể gặp gỡ nhau.
Bà đề xuất với chính quyền thành phố hỗ trợ kinh phí, đồng thời tìm một người thợ mộc để dựng một tủ sách nhỏ kèm chiếc ghế dài trên phố. Một góc đọc sách giản dị, không cửa và cũng chẳng cần thẻ thư viện.
“Tôi nghĩ sẽ thật tuyệt nếu mọi người trong khu phố có một chỗ ngồi để chia sẻ, đọc sách cùng nhau trong mùa hè này”. Theo bà, những chiếc tủ như vậy nhanh chóng trở thành điểm dừng chân của người qua đường. Có người ghé lại tìm một cuốn sách, có người ngồi xuống đọc vài trang, cũng có người mang những món đồ không còn sử dụng đến đặt vào tủ. Rồi bằng một cách nào đó, chúng lại tìm được chủ nhân mới.
Những tủ sách ven đường ở Amsterdam thường chứa chủ yếu sách tiếng Hà Lan, xen kẽ một số ấn phẩm ngoại văn bằng tiếng Hungary, Pháp hay Anh. Thể loại cũng không cố định: sách thiếu nhi dành cho trẻ từ khoảng 5 tuổi, tiểu thuyết, tạp chí và nhiều cuốn sách cũ mà người đọc trước đã để lại.
Tôi từng tình cờ tìm thấy The Art of Travel của Alain de Botton trong một tủ sách như thế ở khu vực quận West. Đây là cuốn sách chưa được dịch và phát hành tại Việt Nam. Khác với những tác phẩm quen thuộc hơn của de Botton như Luận về yêu hay Proust có thể thay đổi cuộc đời bạn như thế nào? Cuốn sách này mang nhiều suy tưởng về hành trình, địa điểm và cách con người nhìn thế giới…
Giữ một tủ sách là câu chuyện khó hơn
Với Connie Hoeve, dựng một tủ sách có lẽ không khó bằng việc giữ cho nó tồn tại lâu dài. Bà không có ý định nhân rộng mô hình này sang những khu phố khác ở Amsterdam. Lý do khá đơn giản là chiếc tủ nằm ngay nơi bà sống, vì vậy bà có thể nhìn thấy và chăm sóc nó mỗi ngày.
Có hôm, thức ăn thừa bị ai đó bỏ vào tủ. Có người mang đồ cũ đến nhưng xếp đặt lộn xộn. Những lúc như vậy, Hoeve lại đi xuống dọn dẹp, sắp xếp từng món đồ, đưa những cuốn sách về đúng vị trí. Công việc nhỏ nhưng lặp đi lặp lại ấy dần trở thành một phần trong đời sống thường ngày của bà.
“Ở những khu phố khác, nếu người dân có nhu cầu, họ cũng có thể tự xây dựng tủ sách của riêng mình. Sẽ thật thú vị nếu thành phố có nhiều hơn một chiếc tủ như thế này. Nhưng ở đây, tôi có thể nhìn và trông coi nó mỗi ngày, bảo đảm không ai vứt thức ăn thừa hay rác vào trong đó”, Hoeve nói.
Ở nhiều thành phố châu Âu, các mô hình chia sẻ được xây dựng trên nền tảng trust-based. Cộng đồng cư dân có niềm tin rằng người sử dụng sẽ tự giác giữ gìn tài sản chung. Những chiếc tủ sách ngoài phố cũng tồn tại nhờ một phần vào nguyên tắc ấy. Người dân lấy sách mà không cần đăng ký, để lại sách mà không cần thông báo, đồng thời được kỳ vọng sẽ không biến không gian chung thành nơi chứa rác.
DH – tin Internet
