Những ngày này thi ca Ukraine nở rộ. Những bài thơ bi thảm mà diễm lệ với những hình ảnh hào hùng khốc liệt gợi lên bao cảm xúc. Xin đọc ở đây những lời thơ của các thi sĩ Ukraine như hoa hướng dương nở ra trong máu và nước mắt. SAO KHUÊ

Lyuba Yakimchuk là nhà thơ Ukraine, ngoài tài làm thơ, cô còn viết kịch bản phim và làm báo. Cô là tác giả của nhiều tập thơ, điển hình là Like FASHION và Apricots of Donbas, kịch bản cho phim The Building of the Word. Cô cũng được trao tặng nhiều giải thưởng văn chương, trong đó giải International Slavic Poetic là quan trọng nhất. Thơ văn cô được phổ biến tại Ukraine, Thụy Ðiển, Ðức, Ba Lan, Do Thái, và được dịch ra nhiều thứ tiếng.

Bài thơ “nguyện cầu” trên đây, hiển nhiên, cô làm khi chứng kiến cảnh đổ nát tang thương quê hương cô đang gánh chịu dưới bom đạn của quân xâm lăng ngoại bang. Lời thơ không thể nào đau xót hơn, và ta chẳng tìm thấy một tia sáng hy vọng nào. Hãy cùng với cô, chúng ta “nguyện cầu” xin một phép lạ giúp quê hương và dân tộc cô thoát qua cơn tao loạn kinh khiếp này.

– Trịnh Y Thư dịch từ bản tiếng Anh của Oksana Maksymchuk và Max Rosochinsky TYT

 

nguyện cầu

 

Lạy Cha chúng con ở trên Trời

của vầng trăng tròn vạnh

và mặt trời thánh hóa

che chở cha mẹ con khỏi chết

nơi căn nhà tuyến đầu lửa đạn

quyết không lìa bỏ nó

như một nấm mồ

che chở người chồng con

ở phía bên kia chiến trận

như thể ở bên kia dòng sông

chĩa mũi súng lên ngực

nơi anh từng hôn lên

con mặc trên người chiếc áo giáp chống đạn

không thể cởi ra

nó dính chặt lên người con như lớp da bọc

con mang trong người đứa con của anh

không thể đẩy nó ra

bởi qua nó thân thể con là của anh

con mang trong người mảnh đất Mẹ

không thể mửa nó ra

bởi nó luân lưu như dòng máu

qua trái tim con

bánh mì chúng con ăn hằng ngày

chúng con cho người đói

để họ ngừng ăn thịt lẫn nhau

chúng con đem ánh sáng cho kẻ u mê

để họ tìm ra sự sáng suốt

và xin tha tội chúng con

những thành phố bị phá hủy tan tành

dù chúng con không tha tội kẻ thù chúng con

và chớ để chúng con sa xuống cám dỗ

nhận chìm bên dưới thế gian thối tha này

nhưng cứu chúng con ra khỏi sự dữ

vứt bỏ các hệ lụy của đất Mẹ

nặng nề và chẳng mảy may hữu ích

hãy che chở con

đừng cho con lại gần chồng con cha mẹ

và mảnh đất quê hương này.

Lyuba Yakimchuk

Xem thêm:   Thiên An Môn

 

Taras Shevchenko (9 tháng 3 năm 1814 – 10 tháng 3 năm 1861) là Ðại thi hào dân tộc, là chiến sĩ đấu tranh vì dân tộc Ukraina. Di sản văn học của Taras Shevchenko được coi là nền tảng của văn học Ukraina, và đến một mức độ lớn hơn, là nền tảng của ngôn ngữ Ukraina hiện đại. Taras Shevchenko là người đầu tiên nâng thơ ca Ukraina lên ngang tầm các nền thơ khác của châu Âu.

Taras Shevchenko đã  trở thành biểu tượng của dân tộc Ukraina. Trong lịch sử văn học thế giới, tên tuổi của ông đứng ngang hàng với những thiên tài về ngôn ngữ như Pushkin, Goethe, Maeterlinck… Thơ của ông được dịch ra hơn hai trăm thứ tiếng của thế giới.

Bài thơ Lời di chúc đã và đang có ảnh hưởng rất lớn đến văn hóa Ukraina, đặc biệt là trong thời nay, khi Ukraina là một quốc gia độc lập kể từ sau ngày Liên Xô tan rã. Bài thơ này được rất nhiều nhạc sĩ phổ nhạc và được dịch ra hơn 150 thứ tiếng, trong đó có tiếng Việt.

Năm 1961 bài thơ này được nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh dịch ra tiếng Việt từ tiếng Pháp. Năm 1995 Nguyễn Viết Thắng dịch trực tiếp từ tiếng Ukraina và in tại Hà Nội năm 2004.

Ilya Kiva, một nhà thơ, dịch giả và nhà báo, đang sống tại Kyiv kể từ mùa hè 2014, khi bà chạy thoát khỏi quê hương Donetsk sau khi bùng nổ cuộc chiến chống lại những người ly khai do Nga yểm trợ. Trong tám năm qua, Kiva là một trong nhiều nhà thơ trẻ tại Ukraine mô tả về sự tuyệt vọng đang diễn ra của chiến tranh và hy vọng tại một đất nước mang tên Ukraine. Trong bài thơ trên, Ilya Kiva dẫn câu thơ năm 1912 của Pasternak, “Tháng hai. Lấy mực ra và khóc”.

Xem thêm:   Tưởng niệm Cung Tiến

Nhà thơ Phan Tấn Hải dịch lại từ bản tiếng Anh.

 

lời di chúc

 

Khi tôi chết xin hãy chôn

Trên đất Ukraine yêu thương.

Xin hãy đào mộ

Giữa thảo nguyên rộng mênh mông

Ðể tôi được nằm giữa đồi mộ cổ

Bên trên con sông

Ðể được nghe tiếng gầm réo

Của sông Ðnhép chuyển dòng.

Và khi từ những cánh đồng

Máu của quân thù đáng ghét

Bị cuốn phăng

Thì khi đó

Tôi bước ra từ ngôi mộ

Tôi bước lên đạt đến ngưỡng thánh thần.

Và tôi sẽ nguyện cầu

Chứ bây giờ tôi chẳng biết có Chúa trời đâu.

Xin hãy giấu đi rồi đứng dậy

Gông cùm xin bẻ gãy

Và máu quân thù

Hãy tưới bằng khí phách hiên ngang

Còn về tôi trong Ðại gia đình

Ðại gia đình tự do và mới.

Xin hãy đừng quên nhắc tới

Một lời tốt đẹp thì thầm.

TARAS SHEVCHENKO

 

tháng hai.

Lấy mực ra và khóc

 

Quan tài này cho bé, này cậu bé, đừng sợ, hãy nằm xuống,

Một viên đạn có tên là đời sống được nắm chặt trong bàn tay bé.

.

Chúng ta không tin vào sự chết, hãy nhìn – những thánh giá đầy nghịch lý

Bé có nghe chăng – tất cả các tháp chuông đã cắt đứt lưỡi của chúng?

.

Chúng ta không quên bé, hãy tin thế, hãy tin thế, hãy…

Niềm tin chảy máu dọc theo lằn chỉ bên trong tay áo của bé,

.

Thánh ca, kinh nguyện, thánh vịnh phồng lên trong cổ họng bé

giữa mùa đông buốt giá này, tất cả đều mặc vải quân phục,

.

Và Tháng Hai, lấy mực ra, đang khóc sụt sùi.

Và nến nhỏ giọt lên mặt bàn, cháy bỏng và cháy bỏng…

ILYA KIVA