Các khu bảo tồn hổ của Ấn Độ đang bắt đầu cấm sử dụng điện thoại di động trong các chuyến tham quan safari, do du lịch động vật hoang dã đang đối mặt với những lo ngại ngày càng tăng về tình trạng quá tải, hành vi không an toàn của du khách và tác động của việc tạo nội dung trên mạng xã hội đối với các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng và hệ sinh thái mong manh.
Nhiếp ảnh động vật hoang dã cần một sự đổi mới?
Trong nhiều năm qua, hình ảnh về chuyến đi săn trong mơ ngày càng ít tập trung vào chính con vật mà thay vào đó là việc chứng minh bạn đã ở đó bên cạnh chúng. Một con hổ xuất hiện từ khu rừng, một du khách giơ điện thoại lên, và khoảnh khắc đó được tải lên trước khi xe safari rời đi. Tuy nhiên, trên khắp các khu bảo tồn của Ấn Độ, hành vi đó hiện đang phải đối mặt với một chiến dịch trấn áp mạnh mẽ.
Theo báo các của BBC, sau phán quyết năm 2025 của Tòa án Tối cao Ấn Độ, điện thoại di động đang bị cấm trong các khu du lịch trọng điểm của một số khu bảo tồn hổ, bao gồm cả một số điểm đến safari nổi tiếng nhất của nước này. Du khách hiện được yêu cầu cất điện thoại trước khi vào khu bảo tồn hoặc tắt nguồn và cất giữ điện thoại trong suốt chuyến safari.
Động thái này diễn ra sau nhiều năm lo ngại về tình trạng quá tải, hành vi thiếu trách nhiệm của du khách và áp lực ngày càng tăng lên môi trường sống của các loài động vật hoang dã đang bị đe dọa. Đối với các nhiếp ảnh gia, nhà bảo tồn và các nhà điều hành tour du lịch safari, những hạn chế này cũng đang khơi dậy một cuộc thảo luận rộng hơn về việc du lịch động vật hoang dã đã trở thành như thế nào và liệu việc theo đuổi nội dung có đang bắt đầu lấn át chính trải nghiệm hay không.
Khi việc ngắm động vật hoang dã biến thành kẹt xe
Bước ngoặt đối với nhiều người xảy ra vào đầu năm nay sau khi đoạn video từ Vườn quốc gia Ranthambore ở Rajasthan lan truyền trên mạng. Video cho thấy một con hổ bị bao vây bởi nhiều xe du lịch trong khi du khách la hét, chụp ảnh và quay phim từ khoảng cách rất gần. Con vật tỏ ra vô cùng căng thẳng, cố gắng di chuyển trở lại khu rừng xuyên qua đám đông xe jeep.
Hiện tượng kẹt xe lúc đi safari ngày càng trở nên thường xuyên tại các khu bảo tồn hổ ở Ấn Độ, một phần do việc nhắn tin tức thời giữa hướng dẫn viên và tài xế, những người nhanh chóng chia sẻ thông tin về việc nhìn thấy hổ trong thời gian thực. Các bài đăng trên mạng xã hội có gắn thẻ địa lý càng làm trầm trọng thêm vấn đề. Khi một vũng nước hoặc tuyến đường đi của hổ cụ thể được liên kết với những hình ảnh lan truyền trên mạng, du khách và hướng dẫn viên thường đổ xô đến địa điểm đó, với hy vọng tái tạo lại bức ảnh.
Kết quả là trải nghiệm safari đôi khi giống như một điểm tắc nghẽn giao thông hơn là một cuộc gặp gỡ với động vật hoang dã.
Các quy định mới nhằm mục đích bảo vệ cả hổ và khách du lịch.
Các hạn chế được đưa ra theo phán quyết của Tòa án Tối cao không chỉ đơn thuần là tắt tiếng điện thoại. Việc sử dụng điện thoại di động bên trong các khu du lịch hổ trọng điểm hiện bị cấm, một số khu bảo tồn đã áp dụng hệ thống giữ điện thoại an toàn trước khi khách lên xe tham quan, trong khi những khu khác yêu cầu thiết bị phải được tắt và để trong túi suốt chuyến đi.
Luật mới cũng giới hạn việc đi lại trên đường từ lúc hoàng hôn đến bình minh, hạn chế một số hoạt động xung quanh các khu bảo tồn hổ, và chú trọng hơn vào các mô hình du lịch bền vững gắn liền với cộng đồng địa phương và các nỗ lực bảo tồn. Các quan chức cho biết những thay đổi này không chỉ đơn thuần là giảm thiểu sự xao nhãng mà còn nhằm cải thiện sự an toàn cho cả động vật hoang dã và du khách.
Các báo cáo từ các khu bảo tồn mô tả việc du khách nghiêng người ra khỏi xe để chụp ảnh, làm rơi điện thoại gần động vật hoang dã, và thậm chí bước xuống xe safari để lượm lên. Trong một sự việc được các hướng dẫn viên mô tả, một đứa trẻ được cho là đã ngã khỏi xe jeep trong khi các thành viên gia đình cố gắng chụp ảnh một con hổ gần đó.
Ấn Độ là quê hương của hơn 3,600 con hổ Bengal hoang dã, chiếm khoảng 75% tổng số hổ hoang dã trên toàn cầu, và những nỗ lực bảo tồn đã giúp loài này phục hồi đáng kể trong thập kỷ qua. Tuy nhiên, số lượng hổ tăng lên cũng dẫn đến nhu cầu du lịch safari ngày càng tăng, tạo áp lực mới lên các khu bảo tồn và cơ sở hạ tầng.
Máy ảnh chuyên dụng vẫn được cho phép.
Điều quan trọng đối với các nhiếp ảnh gia là, những hạn chế này không nhắm vào riêng việc chụp ảnh. Máy ảnh chuyên dụng, máy ảnh DSLR và thiết bị quay video vẫn được phép sử dụng trong các khu bảo tồn, thường phải tuân thủ các thủ tục khai báo. Theo các nhà điều hành và các nhóm bảo tồn, vấn đề không nằm ở việc chụp ảnh mà là ở việc xoay quanh chuyện kết nối liên tục và hành vi bị chi phối bởi mạng xã hội.
Một phần mối lo ngại đó xuất phát từ việc điện thoại thông minh thường khuyến khích mọi người tiến lại gần động vật hoang dã hơn để chụp ảnh selfie, quay video ngắn hoặc những cảnh quay cận cảnh ấn tượng. Không giống như các nhiếp ảnh gia động vật hoang dã sử dụng ống kính tele dài cho phép chụp ảnh đối tượng từ khoảng cách an toàn và tôn trọng hơn. Người dùng điện thoại thường cố gắng thu hẹp khoảng cách, tạo ra căng thẳng không cần thiết cho động vật và làm tăng rủi ro cho cả du khách và người hướng dẫn.
Sự phân biệt đó rất quan trọng bởi vì các nhiếp ảnh gia động vật hoang dã từ lâu đã tranh luận về sự cân bằng giữa việc ghi lại hình ảnh động vật và việc làm phiền chúng. Tại Ấn Độ, cuộc thảo luận hiện nay cho thấy vấn đề có thể không còn là nhiếp ảnh chuyên nghiệp nữa, mà là áp lực từ ảnh selfie, phát trực tiếp, nội dung lan truyền và các cuộc gặp gỡ động vật hoang dã đã được gắn thẻ địa lý.
Một số hướng dẫn viên safari cho rằng các thiết bị chụp ảnh tele lớn có thể gây khó chịu không kém gì điện thoại thông minh nếu người chụp ảnh cố gắng chụp cận cảnh quá mức. Những người khác lại tin rằng vấn đề sâu xa hơn nằm ở niềm tin ngày càng tăng rằng mỗi chuyến safari đều phải mang đến những trải nghiệm kịch tính, đậm chất điện ảnh.
AN
Nhiếp ảnh gia; cộng tác viên Trẻ Magazine. Hiện cư ngụ tại Breslau, Canada.
