- Soạn giả Viễn Châu
Soạn giả Viễn Châu tên thật là Huỳnh Trí Bá (1924-2016), sinh quán tại xã Đôn-Châu, huyện Trà-Cú, tỉnh Trà-Vinh. Với lòng đam mê đờn ca tài tử và năng khiếu văn nghệ sớm bộc phát từ lứa tuổi thiếu niên, ông thành thạo các loại đờn tranh, vĩ cầm, guitar ở tuổi 19. Là con thứ 7 trong gia đình nên ông chọn nghệ danh Bảy Bá khi dấn thân theo nghiệp cầm ca với ngón đờn tranh tuyệt kỹ. Khi cầm bút, ông lấy tên Viễn Châu để sáng tác những bài ca vọng cổ cho các hãng dĩa hay tuồng tích cho các gánh hát cải lương.
Giữa thập niên 60, soạn giả Viễn Châu đã ghép bản tân nhạc “Chàng là ai” của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Thiết vào bài vọng cổ và khai sinh ra bài ca “tân cổ giao duyên”. Ông mạnh dạn lược bỏ 2 câu 3 và 4 trong bài vọng cổ rồi đưa vào 2 đoạn của bài tân nhạc nhằm tạo thêm sự mới lạ, hấp dẫn người nghe nhưng vẫn giữ được mức độ truyền cảm và nhịp nhàng vốn sẵn có từ 6 câu vọng cổ. Bài tân cổ giao duyên đầu tiên này được thu thanh vào dĩa hát với giọng ca của nghệ sĩ Lệ Thủy và nhanh chóng nhận được sự yêu thích của đông đảo khán thính giả gần xa.
Nhạc sĩ Hoài Linh
“Người đẹp Bích-La-Thôn” là một trong rất nhiều sáng tác tiếp theo của soạn giả Viễn Châu trong bước đột phá từ bài ca vọng cổ đến thể loại tân cổ giao duyên. Nội dung bài ca tân cổ giao duyên “Người đẹp Bích-La-Thôn” dựa trên một sáng tác cùng tên thời bấy giờ của nhạc sĩ Hoài Linh và được thường xuyên phát thanh trên đài Tiếng nói quân đội. Nhắc đến tên tuổi nhạc sĩ Hoài Linh thì giới yêu nhạc không còn xa lạ nữa vì lời nhạc của ông luôn mượt mà và tạo được nhiều cảm xúc qua từng cung bậc.
Bích-La-Thôn là một ngôi làng có thật, nằm bên bờ ngã 3 con sông Vĩnh-Định với chiếc cầu Ba-Bến thơ mộng thuộc tỉnh Quảng-Trị chứ không phải là một địa danh tưởng tượng bởi nhạc sĩ Hoài Linh. Từ lâu, Bích-La-Thôn đã nổi tiếng với vẻ đẹp hữu tình và những câu chuyện truyền tụng về các thôn nữ Bích-La. Hơn 200 năm trước, một vị chúa nhà Nguyễn trước lúc băng hà đã truyền lệnh trả tự do cho các cung nữ để họ trở về làng cũ Bích-La lập nghiệp. Từ đó, người đời vẫn truyền tụng nét đoan trang, đằm thắm, vừa mộc mạc của chốn thôn quê, vừa phảng phất nét thanh lịch ở nơi cung đình của thiếu nữ Bích-La. Do vậy mà câu nói “cau Vỹ-Dạ, gái Bích-La” luôn được lưu truyền trên dãy đất miền Trung khô cằn, nắng đổ.
Nhạc phẩm “Người đẹp Bích-La-Thôn” của Hoài Linh ra đời năm 1961, thuộc loại nhạc kể chuyện, “riêng tặng những quân nhân đang say sưa nghiệp súng đàn” và được soạn giả Viễn Châu viết thành bài tân cổ giao duyên vào năm 1966. Hãng dĩa Hồng Hoa đã thu thanh và phát hành trên dĩa hát 45 vòng với tiếng hát của nghệ sĩ Lệ Thủy, huy chương vàng giải Thanh Tâm triển vọng năm 1964.
Nghệ sĩ Lệ Thủy
- Người đẹp Bích-La-Thôn
Cô gái ở làng Bích-La tuổi vừa đôi tám sở hữu một nhan sắc diễm kiều khiến cho đám trai làng ngẩn ngơ, ngơ ngẩn. Hàng xóm gần xa cậy mối mai mang trầu cau đến nhà dạm hỏi nhưng song thân chưa muốn gả vì ngại em còn nhỏ dại, vì muốn em mãi là con gái trong gia đình và nhất là sợ em gặp phải cảnh mẹ chồng, con dâu…
“Em là cô gái Bích-La-Thôn
Đôi tám tròn trăng lắm kẻ dòm
Nghe mẹ bảo bà mai trong xóm
Rằng cháu, tuy vậy chưa lớn khôn”
Trên đường ra chiến tuyến, người lính tình cờ ghé ngang thôn xóm Bích-La và góp vui với chút quà văn nghệ. Tình quân dân như cá, nước không chỉ với lời nói suông mà được thể hiện bằng tấm lòng tương thân, tương ái …
“Nghe chị em nói tối hôm qua
Có những chàng trai lính Cộng Hòa
Đi diệt thù về qua thôn xóm
Tổ chức nhạc ca mừng chiến công”
Nhạc sĩ Bảy Bá tức soạn giả Viễn Châu
Tơ lòng khéo vấn vương khiến cô em hậu phương đem lòng mến thương anh lính Cộng Hòa hiền lành nhưng hiên ngang trong chiến phục màu xanh của lá …
“Thế rồi đêm hôm ấy
Tình cá nước, quân dân
Em đi xem diễn kịch
Hay vỗ mỏi cả tay
Có một chàng hiên ngang
Mặc chiến phục đàng hoàng
Ra: Kính thưa quý vị
Xin hát bài … Tơ Vương”
Bao tình thương mến được ân cần gửi gắm qua cung đàn, tiếng hát. Vì yêu lời ca mà thương luôn người hát và cũng vì thương nhau nên thương luôn cả đường đi, lối về …
“Nghe chàng ca réo rắt chơi vơi
Em thích bài ca mến cả người
E thẹn ửng hồng lên đôi má
Ngừng hát mà em nào đâu có hay”
Hình bìa tờ nhạc “Người đẹp Bích-La-Thôn”
Một câu chuyện tình yêu giản dị được nuôi nấng và gìn giữ để mai này khi yên giặc, chàng sẽ rước nàng về dinh và khép lại những ngày vắng xa, biền biệt ở hai đầu nỗi nhớ. Xóm cũ như nở ngàn hoa để chung vui với mối duyên cầm sắc của người con gái Bích-La và anh lính miền xa đem tình thương gieo rắc lên mọi oán hờn ..
“Đây là câu chuyện tình
Mộc mạc thế mà xinh
Vì sau đêm nghe hát
Em yêu chàng chiến binh”
Bài hát với lời ca giản dị nhắc nhở tình quân dân gắn bó như cá, nước và hơn thế nữa, lời ca tiếng nhạc đã se tơ, kết tóc cho người lính nơi biên thùy xa xôi với người em gái hậu phương. Bài hát cũng là lời tâm sự, nhắn gửi chứa chan tình cảm của người em bé nhỏ nơi quê nhà gửi cho người thương tận miền giới tuyến xa xôi và góp phần động viên người trai vững lòng vì nhiệm vụ với quê hương, dân tộc.
Do các bản thu thanh phát trên đài Tiếng nói quân đội đã bị thiêu hủy sau ngày mất nước nên không còn ai rõ được ca sĩ nào đã từng trình bày nhạc phẩm “Người đẹp Bích-La-Thôn” của nhạc sĩ Hoài Linh. May mắn thay, bài tân cổ giao duyên “Người đẹp Bích-La-Thôn” với tiếng ca của nghệ sĩ Lệ Thủy còn được tìm thấy trên hệ thống youtube khiến cho người nghe ít nhiều còn nhớ đến nhạc phẩm này chứ không bị thất truyền hay mai một theo thời gian.
TV (10.07.2026)
