“Hãy cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nhấc bổng trái đất lên” là câu nói nổi tiếng của Archimedes (287-212 trước Công Nguyên). Ổng là một nhà toán học, nhà vật lý, nhà phát minh huyền thoại người Hy Lạp. Hình của Archimedes được in ở mặt trước của Huy chương Fields, giải thưởng danh giá được coi là “Nobel Toán học” (vì giải Nobel không bao gồm lĩnh vực toán học), được Hiệp hội Toán học quốc tế (IMU: International Mathematical Union) trao 4 năm một lần cho những nhà nghiên cứu nổi bật.
Ơ-rê-ca (Eureka, nghĩa tiếng Việt là “tìm ra rồi”) là một giai thoại nổi tiếng về cách ra đời của “lực đẩy Archimedes” và của mục.. này.
Giường tắm nắng ra đời năm 1975 từ ý tưởng chống trầm cảm vì thiếu nắng vào mùa đông, nhưng cỗ máy này nhanh chóng thành một công cụ làm đẹp đắt khách khi người ta nhận ra công hiệu khác của nó…
Cội rễ của giường tắm nắng nằm trong liệu pháp ánh sáng. Năm 1895, bác sĩ Đan Mạch Niels Ryberg Finsen dùng tia cực tím chữa bệnh lao da lupus vulgaris và nhận Nobel Y học năm 1903.
Đến năm 1975, nhà khoa học người Đức Friedrich Wolff nghiên cứu tác động của tia cực tím lên vận động viên. Mục tiêu của ông là khắc phục tình trạng thiếu vitamin D và hỗ trợ phục hồi thể lực trong những mùa đông khắc nghiệt ở châu Âu. Trong quá trình thí nghiệm, Wolff nhận thấy một hiệu ứng phụ thú vị: da sau khi tiếp xúc với tia UV nhân tạo trở nên nâu đều, không loang lổ như khi phơi nắng tự nhiên. Đây chính là điểm khởi đầu cho việc thương mại hóa thiết bị. Khách hàng cởi đồ, đeo kính bảo hộ và nằm thư giãn trên giường (hoặc đứng trong buồng) khoảng 15 phút. Dưới dải đèn huỳnh quang có tấm phản xạ và lớp kính lọc acrylic, tia UVA sẽ kích thích hắc tố melanin sẵn có làm da sậm màu nhanh chóng; trong khi một phần tia UVB giúp sản sinh melanin mới và tổng hợp vitamin D.
Năm 1977, tiệm tắm nắng đầu tiên khai trương tại Berlin (Đức) và chỉ một năm sau đã tiến vào thị trường Mỹ. Xuyên suốt thập niên 1980-1990, ngành công nghiệp này bùng nổ rực rỡ ở Âu châu và Mỹ. Hàng triệu người đổ xô đi tắm nắng nhân tạo mỗi năm để “chuẩn bị đi biển” hoặc duy trì làn da rám nắng quanh năm. Tại Đức, một báo cáo khoảng năm 2016 cho thấy cứ 10 người thì có 1 người ghiền xài dịch vụ này thường xuyên.
Những cỗ máy đời đầu sử dụng tỷ lệ tia UVB cao nên khách rất dễ bị phỏng nắng. Để sửa chữa, từ thập niên 1990, bóng đèn được cải tiến để phát chủ yếu tia UVA nhằm giảm thiểu rủi ro. Đầu những năm 2000, buồng tắm đứng (booth) cùng hệ thống làm mát tự động ra đời, càng giúp khách hàng có làn da nâu nhanh gọn lẹ và thoải mái hơn. “Sóng gió” ập đến vào năm 2009 khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức xếp máy phát tia UV vào Nhóm 1 các tác nhân gây ung thư da. Loại máy này bị cấm thương mại hoàn toàn ở Úc và Brazil; trong khi Liên minh châu Âu (EU) và hàng chục tiểu bang ở Mỹ cấm người dưới 18 tuổi sử dụng.
Có nhiều phương pháp thay thế an toàn hơn như phun da (spray tan) bằng kem hoặc dạng xịt, liệu pháp ánh sáng đỏ không UV, hoặc bôi dầu tanning và tắm nắng tự nhiên… Nhưng máy tắm nắng vẫn tồn tại ở nhiều tiệm thẩm mỹ, phòng gym và nhà riêng khắp thế giới, vì nhiều người vẫn mê làn da nâu nhanh lẹ.
