Từ “clock” trong tiếng Anh hiện đại thực sự có nguồn gốc lâu đời. Các nhà ngữ nguyên học cho rằng nó xuất phát từ tiếng Latinh trung đại “clocca” (đôi khi viết là “clocka”), nghĩa là “cái chuông”. Từ này tiếp tục đi vào tiếng Pháp cổ dưới dạng “cloche” (chuông), rồi sang tiếng Anh trung đại thành “clokke” hoặc “clocke”, trước khi ổn định thành “clock” trong tiếng Anh hiện đại.
Các đồng hồ cơ khí đầu tiên ở châu Âu (khoảng thế kỷ XIII-XIV) quả thực không phải là vật dụng cá nhân hay trang trí trong nhà, mà thường là những cỗ máy lớn đặt trong tháp nhà thờ hoặc tu viện. Chúng chủ yếu dùng cách đánh chuông để báo giờ cho cộng đồng, thay vì có mặt số hiển thị rõ ràng như ngày nay. Trong bối cảnh xã hội thời Trung cổ, phần lớn dân chúng không biết chữ, nên tín hiệu âm thanh (tiếng chuông) đóng vai trò thiết yếu trong việc tổ chức sinh hoạt chung.
Trước khi đồng hồ cơ khí ra đời, con người đo thời gian bằng các hiện tượng tự nhiên và dụng cụ đơn giản như đồng hồ mặt trời, đồng hồ nước hay đồng hồ cát. Các dụng cụ này chỉ cho ra độ chính xác tương đối và phụ thuộc nhiều vào điều kiện môi trường. Nhu cầu về một hệ thống đo thời gian ổn định hơn xuất phát mạnh mẽ từ đời sống tu viện ở châu Âu thời Trung cổ, nơi các giờ cầu nguyện được ấn định chặt chẽ trong ngày. Tiếng chuông đánh dấu giờ kinh không chỉ có ý nghĩa tôn giáo mà còn điều hành các sinh hoạt cộng đồng.
Từ “clock” dần thay thế những từ cổ hơn trong tiếng Anh. Chẳng hạn, từ “tide” trong tiếng Anh cổ từng chỉ một khoảng thời gian trong ngày (dấu vết còn lại trong từ “eventide” – buổi chiều tối). Ngoài ra, thuật ngữ “horologe” (nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp “horologion”, nghĩa là “dụng cụ đo giờ”) từng tồn tại trong tiếng Anh, nhưng mang sắc thái trang trọng hoặc chuyên môn, nên không phổ biến bằng “clock”.
Sự khác biệt giữa “clock” và “watch” cũng có cơ sở ngữ nguyên. “Watch” bắt nguồn từ động từ tiếng Anh cổ (canh gác, trông chừng), nhấn mạnh hành vi quan sát và cảnh giác. Khi đồng hồ cá nhân xuất hiện và có thể mang theo người, từ “watch” được dùng để chỉ thiết bị đo thời gian cá nhân, đối lập với “clock” vốn gắn với không gian công cộng.
Tiếng Đức dùng “Uhr” (giờ), tiếng Tây Ban Nha “reloj”, tiếng Ý “orologio” – đều bắt nguồn từ gốc Hy Lạp – Latinh liên quan đến “giờ”. Trong khi đó, tiếng Anh lại giữ dấu ấn của “chuông”, phản ảnh một trọng tâm văn hóa khác trong tiến trình hình thành thuật ngữ.
Sự chuyển nghĩa của “clock” từ “chuông” sang “mọi loại đồng hồ” là ví dụ điển hình của hiện tượng mở rộng nghĩa (semantic broadening). Dù đồng hồ hiện đại – từ đồng hồ kỹ thuật số đến đồng hồ nguyên tử – không còn phụ thuộc vào tiếng chuông, từ “clock” vẫn tồn tại, như một “di tích sống” của lịch sử. Điều này cho thấy ngôn ngữ không chỉ phản ảnh kỹ thuật, mà còn lưu giữ ký ức văn hóa qua nhiều thế kỷ.
