Xúc xích (sausage) là một dạng thực phẩm xuất hiện từ hơn 3,000 năm trước và được nhắc tới trong Odyssey của Homer, một tác phẩm văn học Hy Lạp cổ đại, cho thấy con người đã biết chế biến thịt nhồi trong vỏ từ rất sớm. Việt Nam có món “dồi” cũng đã xuất hiện từ lâu.
Tại châu Âu, đặc biệt là khu vực nói tiếng Đức, xúc xích phát triển mạnh. Thành phố Frankfurt ở Đức được xem là nơi xuất xứ của frankfurter, một loại xúc xích thịt heo được sản xuất từ thế kỷ 15 và có mặt trong các lễ hội tại địa phương. Cùng lúc đó, ở Vienna (tiếng Đức là Wien), nước Áo, người ta phát triển loại xúc xích wiener, kết hợp thịt heo và thịt bò, góp phần tạo ra các biến thể xúc xích phổ biến ngày nay.
Khi những người Đức và Trung Âu di cư sang Hoa Kỳ vào thế kỷ 19, họ mang theo truyền thống làm xúc xích và bán theo kiểu mua mang về (takeaway). Họ đứng ngoài đường New York bán những cây xúc xích nóng kẹp vào bánh mì để khách dễ cầm, ăn ngay mà không cần dùng dao, đĩa. Cách bỏ xúc xích vào bánh mì này được ghi nhận từ khoảng những năm 1860 – 1870 và trở nên phổ biến rất mau.
Ban đầu, thức ăn di động này thường được gọi bằng tên gốc của xúc xích như frankfurters, franks hay wieners, tuỳ theo nguồn gốc của người bán, chưa có tên “hot dog”.
Tên gọi và những truyền thuyết
Tên gọi hot dog xuất hiện dần trong tiếng Anh Mỹ vào cuối thế kỷ 19. Một số tài liệu ghi rằng từ hot dog đã được dùng để chỉ xúc xích nóng ngay từ năm 1884 và được sử dụng phổ biến vào đầu những năm 1890 khi tên này được in trong các đoạn tin tức ở báo chí Mỹ.
Có một truyền thuyết liên quan tới họa sĩ biếm hoạ Thomas Aloysius “Tad” Dorgan – một nghệ sĩ báo chí Mỹ. Theo đó, vào khoảng năm 1901 ông vẽ một tranh biếm hoạ cảnh bán xúc xích tại sân vận động bóng chày Polo Grounds ở New York, và do không biết cách viết dachshund (loại chó xương sống dài), ông ghi “hot dog” thay thế, khiến tên này lan rộng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã không tìm thấy bản gốc của bức tranh này và biết rằng cụm từ hot dog đã xuất hiện trước thời điểm đó, vì vậy câu chuyện này thường được coi là giai thoại.
Nhiều người tin tên gọi này xuất phát từ cách chơi chữ và đùa giỡn: người ta gọi xúc xích dài như dachshund – giống chó thân dài, và sự nghi ngại về nguồn gốc thịt trong xúc xích khiến thuật ngữ “dog” (chó) gắn liền với xúc xích.
Sự phổ biến ở Hoa Kỳ và thương mại hoá
Hot dog trở nên vô cùng phổ biến tại các sự kiện thể thao, đặc biệt là bóng chày, vì dễ ăn và giá rẻ. Việc bán hot dog quanh các sân vận động đã góp phần lớn vào việc đưa món ăn này thành biểu tượng văn hoá Mỹ.
Một bước ngoặt lớn trong thương mại hoá hot dog là vào năm 1916, khi Nathan Handwerker, một người nhập cư gốc Ba Lan, mở quầy Nathan’s Famous tại Coney Island, New York, bán hot dog với giá thấp hơn đối thủ cạnh tranh, khiến thực khách đông đảo và thương hiệu này trở thành cái tên gắn liền với văn hoá hot dog Mỹ.
Ý nghĩa văn hoá
Ngày nay, hot dog không chỉ là một món ăn nhanh, mà còn trở thành biểu tượng trong các lễ hội, picnic, ngày lễ Độc lập Hoa Kỳ, các cuộc thi ăn nhanh và văn hoá sân vận động. Tên hot dog đã trở thành một thuật ngữ quen thuộc toàn cầu, gắn liền với tinh thần giản dị và vui vẻ trong văn hoá ẩm thực Mỹ.
