Bản án từ trên trời rơi xuống
Ðầu năm 2026, Ông Nguyễn Đình Thắng, 68 tuổi, công dân Hoa Kỳ, hiện là tổng giám đốc kiêm chủ tịch Ủy Ban Cứu Người Vượt Biển (BPSOS) có trụ sở tại Hoa Kỳ, bật ngửa khi truyền thông quốc doanh ở Việt Nam đồng loạt đăng lịnh truy nã “bị can Nguyễn Đình Thắng” tội danh “khủng bố.” Ngày 28-4-2026, truyền thông quốc doanh đăng tin tòa án tại Việt Nam đã tuyên án “bị cáo Nguyễn Đình Thắng” 11 năm tù giam về tội “Khủng bố” trong một phiên xử khiếm diện. Kèm theo là hình ông Nguyễn Đình Thắng (lượm trên mạng) chụp cách đây khoảng 20 năm, trẻ trung, tóc đen bóng và có gạch chéo ngang mặt, không phải hình ông Thắng hiện nay (tóc đã bạc trắng toàn bộ.)
Theo đó, độc giả được biết “bị cáo Nguyễn Đình Thắng” có “quốc tịch Việt Nam, dân tộc Kinh, nơi cư trú trước khi vượt biên ra nước ngoài là số nhà 14/40C Kỳ Đồng, phường Nhiêu Lộc, TPHCM.” (nguyên văn báo đăng.) Tuy nhiên, các thông tin công khai lại giấu tình tiết “bị cáo” Thắng từng là một “thuyền nhân” chạy trốn cộng sản Việt Nam năm 1978 và tới Mỹ định cư năm 1979 và nay là công dân Mỹ.
Trong phạm vi bài viết này, tôi không tường thuật phản ứng của ông Nguyễn Đình Thắng, mà tôi sẽ trình bày cho quý độc giả hiểu sâu hơn về bản án ở góc độ đối chiếu với pháp luật Việt Nam, đồng thời bản án đó trái với pháp luật Việt Nam do chính chế độ CSVN ban hành, và sự ngộ nhận “được hai quốc tịch” (Mỹ và Việt Nam) của một số đồng hương người Mỹ gốc Việt.
Trong lịnh truy nã và các quyết định khởi tố, truy tố do truyền thông quốc doanh công bố đều ghi ông Nguyễn Đình Thắng quốc tịch Việt Nam, điều này trái với luật quốc tịch của chế độ cộng sản Việt Nam.
Nhà nước cộng sản Việt Nam từ trước tới nay luôn luôn kiên định nguyên-tắc-một-quốc-tịch.
Bỏ qua các Sắc lệnh quốc tịch do Bắc cộng ban hành từ trước 1975, vì nó không áp dụng cho người miền Nam Việt Nam sau vĩ tuyến 17.
Điều 3 Luật Quốc tịch năm 1988 và Điều 3 Luật Quốc Tịch năm 1998 đều quy định: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam chỉ công nhận công dân Việt Nam có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam.”
Điều 4 Luật Quốc Tịch năm 2008 quy định: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam công nhận công dân Việt Nam có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam, trừ trường hợp Luật này có quy định khác.”
“Quy định khác” được Luật Quốc Tịch 2008 diễn giải là: Trường hợp đặc biệt được Chủ tịch nước cho phép giữ quốc tịch nước ngoài khi xin nhập quốc tịch Việt Nam (khoản 3 Điều 19), xin trở lại quốc tịch Việt Nam (khoản 5 Điều 23); trường hợp trẻ em là con của công dân Việt Nam được người nước ngoài nhận làm con nuôi, có quốc tịch nước ngoài và vẫn giữ quốc tịch Việt Nam (khoản 1 Điều 37); trẻ em là người nước ngoài được công dân Việt Nam nhận làm con nuôi, có quốc tịch Việt Nam và vẫn giữ quốc tịch nước ngoài (khoản 2 Điều 37); trường hợp công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài có quốc tịch nước ngoài nhưng chưa mất quốc tịch Việt Nam (do nước ngoài không bắt thôi quốc tịch gốc.)
Luật Quốc Tịch năm 2025 (sửa đổi, bổ sung luật Quốc Tịch 2008) giữ nguyên nguyên-tắc-một-quốc-tịch ở Điều 4 luật Quốc Tịch 2008.
Ông Nguyễn Đình Thắng đã trở thành công dân Hoa Kỳ từ lâu, không có tài liệu công khai nào cho biết ông nhập quốc tịch Mỹ năm nào. Tuy nhiên, vào thời điểm ông Thắng tuyên thệ trở thành công dân Hoa Kỳ thì theo luật Quốc Tịch Việt Nam, ông Thắng tự động mất quốc tịch Việt Nam (theo các quy định đã dẫn ở trên.)
Như vậy, đối chiếu luật Việt Nam hiện hành thì hiện nay ông Thắng là người nước ngoài (công dân nước ngoài, người Mỹ gốc Việt,) không phải quốc tịch Việt Nam như các thông tin ghi nhận trên các giấy tờ thủ tục tố tụng hình sự mà hệ thống truyền thông nhà nước công bố.
Từ đó, việc khởi tố, truy nã, truy tố, xét xử “bị can/bị cáo Nguyễn Đình Thắng quốc tịch Việt Nam” là Nguyễn Đình Thắng nào đó trùng họ tên, năm sinh, không phải ông Nguyễn Đình Thắng công dân Mỹ và đang cư trú tại Mỹ.
Để xử lý tình huống này, cơ quan điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk phải ra quyết định thay đổi hoặc quyết định bổ sung quyết định khởi tố bị can theo Khoản 1 Điều 180 Bộ luật Tố Tụng Hình Sự năm 2015. Đồng thời, Viện kiểm sát tỉnh Đắk Lắk phải rút quyết định truy tố (có sai sót) và ban hành một bản cáo trạng mới. Tiếp theo là Tòa án tỉnh Đắk Lắk phải mở phiên tòa cấp phúc thẩm tuyên hủy bản án sơ thẩm và đưa vụ án về cấp sơ thẩm. Tòa cấp sơ thẩm phải trả hồ sơ lại cho Viện kiểm sát và cơ quan điều tra để điều tra lại từ đầu đối với “bị cáo Nguyễn Đình Thắng” (sau khi đã xác định chính xác “bị can” là Thắng nào, hắn là công dân Việt Nam hay công dân Mỹ.) Và họ phải thực hiện các bước truy tố quay ngược lần nữa tới tòa sơ thẩm.
Trường hợp biết rõ là sai nhưng vẫn lờ đi cố ý truy tố bị cáo với những thông tin không đúng, thì những người trực tiếp tiến hành tố tụng vụ án Nguyễn Đình Thắng phải bị khởi tố tội làm sai lệch hồ sơ vụ án theo điều 375 Bộ luật Hình sự 2015.
Báo điện tử Chính phủ CSVN đăng tin về bản án 11 năm tù của Nguyễn Đình Thắng.
Tại sao nhà nước CSVN cố ý ghi Nguyễn Đình Thắng quốc tịch Việt Nam?
Nếu nói cơ quan tố tụng CSVN không hiểu những điều luật tôi đã dẫn ở trên là không đúng. Ở Việt Nam, tất cả những vụ án có yếu tố chính trị và tù chính trị đều do Bộ công an trực tiếp chỉ đạo và quản lý, địa phương chỉ là đơn vị trực tiếp thừa hành.
Không cần phải thông minh lắm cũng biết vụ xét xử Nguyễn Đình Thắng là động tác giả để hù dọa, khủng bố tinh thần dân chúng quốc nội – những người có tư tưởng bất bình, chống đối với nhà nước CSVN.
Muốn khởi tố, truy tố, xét xử một người nước ngoài thủ tục tố tụng rườm rà hơn. Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025,) quy định bắt giữ/điều tra, thông báo lãnh sự đối với người nước ngoài phải thực hiện trong 24 giờ, tức là thông báo cho cơ quan đại diện ngoại giao/lãnh sự của nước mà người phạm tội mang quốc tịch. Truy tố, xét xử phải công khai, có đại diện lãnh sự (của nước mà bị cáo mang quốc tịch) tham dự phiên tòa. Phải có phiên dịch, xác minh nhân thân, và chuyển tài liệu điều tra cho cơ quan lãnh sự khi cơ quan lãnh sự yêu cầu, nhằm thực hiện quyền bảo hộ công dân.
Như vậy, trong phiên tòa xử Nguyễn Đình Thắng quốc tịch Mỹ thì không thể ăn nói quàng xiên, đưa bằng cớ vu vơ, suy diễn ra để buộc tội các bị cáo. Nếu thủ tục tố tụng hình sự ghi Nguyễn Đình Thắng quốc tịch Việt Nam thì cơ quan tố tụng tha hồ muốn xử kín thì kín, muốn xử hở thì hở, muốn nói hươu nói vượn, thậm chí không nói gì cả mà cứ tuyên án bỏ túi thì ai biết gì đâu mà kháng cáo hoặc cãi lại.
Có ý kiến cho rằng Luật Quốc Tịch Việt Nam 2008 là món quà “công dân Việt Nam được quyền có hai quốc tịch” mà Chủ tịch Quốc Hội Nguyễn Phú Trọng tặng cho con gái Nguyễn Tấn Dũng chuẩn bị kết hôn với một công dân Mỹ dòng dõi VNCH. Hiểu như vậy là đúng nhưng chưa đủ, quy định “hai quốc tịch” chỉ ưu ái cho tầng lớp cocc (con ông cháu cha) mà thôi.
TPT
Mời quý độc giả theo dõi kỳ hai về “giấc mộng hai quốc tịch” của người Mỹ gốc Việt và những hệ quả pháp lý của ảo tưởng này.
