1
Ngày trước tôi với Sơn từng quen biết nhau. Ấy là lúc tôi làm nhân viên ở trại cải tạo Bố Lá, thuộc tỉnh Sông Bé, cách nay đã hơn 30 năm rồi. Khi đó, Sơn còn khá trẻ, chỉ độ chừng 19, 20 tuổi. Vậy mà với tôi, Sơn chính là một trong những kẻ mà người đời phải gọi đúng tên: phạm nhân.
Sơn bị bắt vì một lý do khá đơn giản trong đợt chiến dịch chống tệ nạn xã hội ở địa phương, khi anh ta đang cùng “đồng bọn” chích xì ke. Cũng giống như những người dính líu tới chuyện nghiện ngập chất cấm khác, Sơn bị đưa lên đây để “cải tạo lao động tập trung” (nói chính xác hơn là ngồi tù). Bốn năm ngắn ngủi trôi qua, do “chuyển biến tốt” nên anh ta được trả tự do sớm. Tiếp theo đó, Sơn đi đâu, về đâu, làm gì tôi không thể biết, vì những công việc bận rộn của mình. Hơn ba mươi năm trôi qua. Một quãng thời gian khá đủ cho người ta tĩnh tâm làm lại cuộc đời. Tôi đã gặp lại anh, lần này đúng vào cái thời khắc chúng tôi cũng thấy bất ngờ thú vị với cuộc tri ngộ này. Trên một dãy đất rừng đồi núi chập chùng của vùng Tây Nguyên, Sơn tỏ ra rất mừng rỡ khi anh ta nhận ra tôi trước khi tôi định thần nhớ mang máng rằng tôi có từng biết anh ta ở đâu đó.
– Kìa! Cô Lan! Có phải là cô Sáu Lan đó không?
– Ồ đúng rồi! Tôi Sáu Lan đây! Còn cậu em đây là…?
– Trại Bố Lá ngày xưa, cô Sáu có nhớ ra cháu chưa?
– A, tôi nhớ rồi! Chà, bây giờ sống ở đây sao? Tôi bị người ta sa thải khỏi trại Bố Lá từ lâu lắm rồi. Giờ chỉ thỉnh thoảng đi đây đó “ngao du” chơi cho vui cuộc đời thôi. Nào, hiện đang làm nghề ngỗng gì? Nhà cửa ở chỗ nào? Đã hết “chích” hay chưa?
Tôi hỏi một thôi dài khiến Sơn lúng túng không biết trả lời câu nào trước câu nào sau. Khi đó, Sơn đang đi bằng một chiếc xe Honda Dream cũ mèm, phía sau có treo cái lồng làm bằng lưới thép B40 đặt chễm chệ trên chỗ chở hàng. Bên trong lồng lúc nhúc năm, sáu con rắn. Con nào cũng to béo, dài thườn thượt. Sơn nói:
– Dạ! Cháu về miệt rừng này cũng hai mươi mấy năm rồi đó cô Sáu. Sống ở đây mà lòng thanh thản, ít bị cái xấu rù quến chèo kéo như ở dưới thành phố. Bây giờ làm nghề bắt rắn như cô thấy đó… Cô Sáu nè, hay là lâu lâu gặp nhau, cô theo về chỗ nhà cháu chơi ít hôm. Nhớ hồi trước trong trại, cô Sáu thương cháu lắm mà, nghen cô? Kỳ này, cháu Sơn sẽ đãi cô món thịt rắn với rượu rắn “đã” lắm cô Sáu ơi. Được không cô Sáu Lan?
Nghe Sơn khẩn khoản quá, với lại chính ra tôi cũng định tìm về vùng này tìm hiểu đời sống, phong tục người dân tại đây để chuẩn bị bắt tay viết một cuốn sách nhỏ. Bỗng đâu gặp lại “cố nhân” thì còn gì hay ho hơn. Về hoàn cảnh của Sơn ngày trước, tôi cũng khá rõ qua việc từng nghiên cứu hồ sơ lý lịch và làm việc với anh: Sơn mồ côi cha mẹ từ thuở nhỏ, lên 8 đã sống bụi đời vất vưởng cùng đám trẻ vô thừa nhận. Lớn thêm chút nữa thì bám theo sống cùng bọn du côn giựt dọc, chuyên móc túi, “xách giỏ” của người ta hoặc giả làm ăn mày ăn xin. Đời Sơn 19, 20 năm “sóng gió bụi trần”, tới lúc va vấp vào ma túy, xì ke thì bị đưa vào… trại cải tạo. Hơn ba chục năm rồi sau khi được trả tự do, tôi cũng muốn tìm hiểu xem Sơn đã tự mình chống chọi như thế nào mà bỗng dưng hôm nay gặp lại anh, tôi cảm nhận anh thật hiền lành, lương thiện quá, trái ngược hẳn với bộ mặt sẹo rỗ chằng chịt bởi căn bệnh đậu mùa từng để lại di chứng. Hẳn cũng là chuyện không nên bỏ phí?
Tôi mang balô đi theo Sơn về tới nhà anh ta thì trời cũng đã xế chiều. Nhà Sơn là căn chòi tranh nhưng khá rộng, kín đáo ở ven khu vực đồi rừng. Trong nhà chỉ có dăm ba thứ đồ vật thông thường chứ không có thứ nào giá trị lớn. Tôi đang loay hoay rửa tay rửa mặt thì chợt trông thấy một cô gái còn trẻ, khoảng 35 – 36 tuổi đang từ hướng phía trảng tranh băng ra. Cô ta cắp nách một chiếc rổ mê đựng dăm bảy củ khoai mì sống. Sơn nhìn ra, anh ta chợt quắc mắt:
– Lại qua bên đó nữa phải không? Nói hoài không chịu nghe! Cái thằng đó nó không có tốt lành gì đâu! Nè, mau vô chuẩn bị làm thịt rắn đãi cô Sáu Lan… Cơm nước nấu xong chưa mà đi lung tung vậy bà nội?
Qua cách nói chuyện, tôi biết cô gái kia là vợ của Sơn, nhưng tôi chợt nhận ra vẻ mặt tuy cũng khá xinh xắn của cô gái nhưng có điều gì đó thất thường. Sơn hiểu cái nhìn của tôi, anh ta giải thích:
– Nó tên Ka-giong, là người dân tộc thiểu số Ê-đê, cũng chính là vợ cháu đó cô Sáu. Lấy nhau hơn chục năm nay mà không có mụn con nào. Tánh nó bị “man man, mát mát” nhưng hiền lắm, mà cũng được gái nữa. Bình thường người ngoài nhìn vào đố ai biết nó khùng. Cháu gặp nó hồi năm 2013 ở chợ huyện khi đi bán rắn trên ấy. Tự nhiên thấy thương nhau nên chúng cháu kéo nhau luôn về đây sinh sống, làm vợ làm chồng…vậy đó!
Cuộc sống của dân giang hồ có khác! Sao mà đơn giản dễ dàng vậy? Hay là họ đùm bọc che chở nhau khi gặp người đồng cảnh ngộ? Tôi chợt thấy tội nghiệp cho Sơn và cô gái tên Ka-giong kia. Đang vẩn vơ nghĩ ngợi, tôi lại thấy Ka-giong mang mâm đĩa lên. Thì ra cô gái đã làm xong món nhắm, mau tắp lự. Là món rắn hổ hành bằm xào xả ớt, có cả một bình toong rượu thuốc, không rõ được ngâm với những thứ gì. Sơn nhìn vợ, lại gắt:
– Mau xuống bếp lo cơm nước đi! Chút nữa rồi ăn sau! Đứng đây nhìn ngó chi? Nhớ nấu thêm lon gạo cho cô Sáu đây ăn luôn thể…
Ka-giong gật gật đầu, cười ngỏn ngoẻn không hiểu đắc ý chuyện gì. Tôi thấy cô ta đang giấu giếm cái gì đó trên tay, sau lưng. Nhìn kỹ hóa ra củ khoai mì nướng, chắc là cái thứ mà nó vừa mang ở đâu về khi nãy. Sơn rót rượu ra hai cái chén nhỏ rồi cầm lấy một chén đưa trước mặt tôi:
– Cháu biết cô vốn gốc dân miền Tây, cũng thích chút rượu chè, chút cay cay phải không cô? Cháu xin mời cô chén rượu nhỏ này…
Tôi đón lấy chén rượu thuốc, không trả lời câu hỏi trực tiếp kia của anh ta mà nói:
– Vậy ngày mai anh lại đi bắt rắn về mang ra chợ bán hả?
– Dạ đúng rồi! Có chuyện gì vậy cô Sáu?
– Tôi muốn đi theo anh một bữa cho biết. Trở ngại gì không?
– Trời! Trở ngại gì hả cô? Có người đi cùng càng vui chứ sao! Nhưng có điều hơi nguy hiểm, cô Sáu phải thật cẩn thận đó. Có nguyên cả một ổ rắn chàm quạp, bữa nay cháu bị hụt, uổng ghê, quyết ngày mai phải tóm bằng được chúng!
2
Tôi vạch mớ lá rừng đi theo sau Sơn vì tính hiếu kỳ, tò mò cố hữu, chớ thâm tâm cũng rất ngán ngại khi thấy Sơn đi bắt rắn độc mà đồ nghề của anh ta ngoài sợi dây thừng, cái chĩa thép sắc lẹm hình chữ V, chai thuốc rượu mà anh nói rằng mua được của một người dân tộc trên sâu thì chẳng có cái gì khác. Tôi bấm bụng hỏi:
– Chà! Đi kiểu này, rủi bị rắn nó mổ bất tử thì làm thế nào?
– Hổng sao đâu cô Sáu! Miễn mình mang giày cho kín kẽ, không để con rắn nhận ra thân nhiệt hay bôi “thuốc nghề” cho kỹ trước lúc thò tay vào hang rắn. Rắn là loài thuộc giống mắt trơ nên mình đi ban ngày chúng có gặp cũng nhìn thấy mình một cách mù mờ thôi. Đúng ra, phải mang theo da tê giác, phòng khi có chuyện thì đắp sẽ thoát chết, nhưng cháu không có thời gian tìm mua…
– Da tê giác? Ở đâu mà có?
– Nghe nói ở trên vùng rừng Dak Lak này thỉnh thoảng cũng có vài người mang xuống bán đó cô Sáu!
Sơn lại chỉ cho tôi mấy cây nấm dại gọi là “nấm nọc rắn” mọc từng đám bên gốc cây. Anh dặn tôi càng cẩn trọng vì như vậy nhất định quanh đây phải có hang rắn chàm quạp. Anh nói:
– Cô Sáu biết không? Bọn rắn chàm quạp vùng này mới qua mùa luyện nọc. Lúc đó chúng chỉ nằm im, về đêm mới chịu bò ra nhưng chỉ nằm bất động mà phì nọc. Thứ nấm màu vàng này mọc lên từ nọc của chúng. Người đi rừng bất cẩn để cho gan bàn chân giẫm phải thứ nấm này về nhà phù mình mẩy ngay… Kìa cô xem…!
Sơn lại chỉ cho tôi thấy mấy chiếc vẩy giống vẩy cá có màu vàng sáng mà anh đoan chắc của con rắn chàm quạp nào đó. Sơn thoăn thoắt vạch lá khô và quả nhiên dưới đám lá ấy có một cái lỗ sâu hoắm giống như hang chuột cống, nhìn vào bên trong chỉ thấy đen ngòm ngòm. Sơn im lặng, không nói nữa. Anh lấy “thuốc nghề” ra xoa từ bả vai xuống hết mấy đầu ngón tay. Tôi hoảng sợ ngăn lại:
– Trời! Bắt rắn chàm quạp bằng tay không vậy hả? Nguy hiểm quá!
– Phải vậy mới tóm được nó chứ cô Sáu!
Tôi nhắm nghiền mắt sợ hãi khi thấy Sơn thọc tay vào cái hang sâu hoắm ấy. Thoắt một cái, Sơn rướn người khiến tôi hết hồn. Nhưng không có gì xảy ra cho Sơn. Anh ta chợt mừng rỡ kêu lên “Dính rồi!” và từ từ rút tay ra. Tôi muốn… té bật ngửa vì kinh hãi: bàn tay Sơn đang tóm chặt cổ con rắn chàm quạp mình đỏ như màu máu, cái đầu hình tam giác. Nó cố quằn quại, giãy giụa. Sơn thúc tôi đưa cho anh chiếc giỏ lưới bằng dây kẽm. Anh ta nhanh tay thả con rắn dài gần thước rưỡi vào đó rồi cười hề hề:
– Bữa nay mình trúng mánh đậm nghen cô Sáu.
Xế trưa, tôi và Sơn quay trở về nhà anh ta. Chiến lợi phẩm là chiếc lồng rắn chàm quạp nhung nhúc những 7 con. Sơn nói:
– Mình “thịt” 2 con, còn lại mai mang giao cho mối lái dưới chợ huyện…
…Gần hai tháng sau, trên đường đi công việc riêng ở Tây Nguyên trở về, tôi lại cố ý ghé thăm Sơn. Lần này người bước ra mở cửa đón tôi là một người đàn ông lạ mặt nhưng thực ra không hẳn là quá lạ vì tôi nhớ ra là mình từng gặp anh ta ở bên trảng tranh cạnh nhà Sơn vào đúng cái hôm tôi và Sơn đi săn rắn chàm quạp trở về. Anh này trông thấy chúng tôi thì vội vàng rảo bước lẩn mặt ngay. Chính Sơn nói với tôi dường như mấy lúc sau này tay đàn ông kia có tình ý chi đó với con Ka-giong – tức vợ Sơn – và Sơn đang rắp tâm theo dõi. Người đàn ông nọ dĩ nhiên không quen biết tôi nên quay vào nhà, gọi to:
– Ka-giong ơi, có ai tìm đây nè…
Vợ của Sơn bước ra nhìn tôi cũng với ánh mắt vô hồn. Nó làm như chưa bao giờ từng gặp tôi và nói một lèo hệt như… học trò trả bài cho thầy giáo:
– Thằng Sơn hả? Nó chết queo hơn tháng nay, đem chôn mất rồi! Nó bị rắn chàm quạp cắn! Có Trời mới cứu nổi được nó…
Tôi hít một hơi sâu và thở ra nhè nhẹ, đoạn đưa mắt nhìn khắp chung quanh gian nhà. Cũng không thấy bàn thờ hay di ảnh của Sơn ở chỗ nào. Phía trên chiếc giường tre của vợ chồng Sơn lúc trước có treo lủng lẳng mấy bộ quần áo đàn ông mà tôi tin chắc không phải của Sơn. Biết nói gì nữa nên tôi chỉ biết quảy chiếc balô trên lưng, đi ra khỏi ngõ…Cứ nghĩ ngợi mãi không biết giữa lòng dạ đàn bà và rắn độc, liệu thứ nào… độc hơn?
TL
