Nói tới đầu tư thì ai cũng nghĩ rằng đó là bỏ vốn (tiền mặt hoặc tài sản) ra để kinh doanh cái gì đó nhằm mục đích thu lợi nhuận. Thí dụ mở tiệm bán thức ăn, bán tạp phẩm, làm dịch vụ, cầm đồ, bán máy móc, xe cộ, sản xuất hàng tiêu dùng, hoặc vốn lớn hơn nữa thì mua đi bán lại bất động sản v.v… Đây là những kiểu làm ăn chân chính. Trước khi bỏ vốn ra thì người muốn đầu tư phải có kế hoạch rõ ràng kinh doanh cái gì, tại đâu, mua cửa hàng hay mướn, bản thân mình làm công việc gì, người nhà có tham gia không, có mướn nhân viên không… Quan trọng nhứt là mình biết gì, biết được bao nhiêu, có kinh nghiệm gì trong ngành nghề mà mình định bỏ vốn ra kinh doanh?
Người Nam kỳ dùng câu “Đầu tư bằng nước bọt” để chỉ tình trạng không hùn vốn đầu tư, nhưng lại được “chia cổ phần” đều đặn hàng tháng, không khác gì “đóng hụi chết.” Những người có thế lực mạnh trong quan trường, hoặc trùm xã hội đen mới có điều kiện “đầu tư bằng nước bọt” và được “chia cổ phần,” người bình thường không làm được. Dân thường cũng có trường hợp “đầu tư bằng nước bọt,” đó là lừa gạt, nói gọi vốn để đầu tư nhưng thật ra lấy tiền của “cổ đông” xài cho cá nhân hết, chẳng có đầu tư vô hoạt động kinh doanh buôn bán gì, hoặc nhận tiền của nạn nhân xong thì bỏ trốn luôn.
Thời tôi còn nhỏ, ông cụ người gốc Hoa ở xóm tôi có một tiệm uốn tóc. Phàm cô nào vô tiệm ổng ở học nghề thí công mà làm biếng, lơ là đều bị ổng rầy, “Không lo học đàng hoàng, may mốt muốn mở tiệm làm ăn mà không giỏi nghề, mướn thợ vô làm thợ nó vật mày chết. Làm cho chúng ăn.” Theo ý ông cụ thì muốn làm chủ cả nghề gì trước hết phải giỏi nghề đó. Suy ra, thấy ai không biết nghề ngỗng về lãnh vực đó mà nói mượn tiền đầu tư thì chúng ta nên tránh xa và giữ rịt cái túi tiền của mình cho thật chặt.
Chị người quen của tôi có con trai mới về Việt Nam lấy vợ và bảo lãnh vợ qua Mỹ, xong thằng con vừa đi lính thì con dâu bỏ về Việt Nam sống với lý do “Quá cô đơn vì chồng không có ở nhà.” Từ Việt Nam, con dâu gọi cho chị chồng (tức con gái chị người quen) hởi mượn bốn năm chục ngàn Mỹ kim để “làm ăn.” Con gái chị làm thợ nails (không phải chủ tiệm) có dành dụm được một số tiền, nhưng không muốn cho em dâu mượn vì đó là số tiền “thủ thân” của cô. Vậy là con trai chị gọi điện cho con gái chị, nằng nặc đòi chị gái phải đưa tiền cho vợ nó “mua nhà ở Việt Nam.” Ủa sao kỳ vậy, chồng ở Mỹ, chồng tốn tiền bảo lãnh vợ qua Mỹ, rồi vợ không chịu ở Mỹ làm nails, lại đòi tiền “đầu tư bất động sản ở Việt Nam” là sao? Nếu thật sự mua nhà ở Việt Nam mà có bốn năm chục ngàn Mỹ kim thì mua được nhà gì? Con gái chị thấy thái độ em dâu rất kỳ quặc, không đưa tiền. Đứa con trai bèn “làm mình làm mẩy,” không nói chuyện với mẹ ruột và chị gái.
Cá nhân tôi nghe chuyện này cũng nghi ngờ cái sự “đầu tư” của con dâu chị, nó mơ hồ, phi thực tế, không khác trò chơi con nít.
Ông Đ., Việt kiều châu Âu, muốn mua đất ở để hồi hương. Ông về Hà Nội, đưa hết tiền tích cóp sau 20 năm lao động ở xứ người cho bà H. và ông M. là “chủ đầu tư dự án khu đô thị” để mua một lô đất ở. Sau khi nhận tiền của ông Đ. xong, bà H. và ông M. không giao đất cho ông Đ. Mà cũng không trả lại tiền cho ông Đ.. Ông Đ. vác đơn đi kiện và bị chỉ đi vòng vòng từ cơ quan nhà nước này tới cơ quan nhà nước kia để đòi 300 ngàn Mỹ kim. Sau đó, bà H. và ông M. trả ông Đ. 700 triệu tiền Việt Nam (tương đương 26 ngàn Mỹ kim), rồi hai người lặn mất tăm tới nay.
Trương Thị Cẩm Nhung
Năm 2022, mạng xã hội dậy sóng với vụ án “vợ chưa cưới lừa chồng Việt kiều Mỹ” 139 ngàn Mỹ kim “đầu tư cho cuộc hôn nhân của hai người.” Sau khi chuyển tiền xong thì “vợ” biến mất tăm hơi, ông chồng hờ lót tót từ Mỹ bay về Việt Nam nộp đơn vô cơ quan công an tố cáo tội phạm. Ông cung cấp cho báo chí và cơ quan điều tra tên họ là Trương Thị Cẩm Nhung, địa chỉ ở quận 8 thành phố HCM, và hình chân dung vợ chưa cưới đẹp “chim sa cá lặn.” Cho tới nay thì không ai biết người đẹp Trương Thị Cẩm Nhung đang ở đâu, cơ quan công an có phát lịnh truy nã vẫn chưa tìm ra bị can Trương Thị Cẩm Nhung.
Một ông khác ở Quận Cam (có quen với tôi) đã hơn 70 mùa lá rụng, về Việt Nam cưới một bà 40 tuổi, có với nhau đứa con trai. Không biết họ hàng bên vợ đã dùng “kế” gì mà đứa con bây giờ đã 10 tuổi nhưng không chịu theo cha mẹ qua Mỹ đi học, còn ông nọ còng lưng kiếm tiền mỗi tháng gởi một ngàn Mỹ kim về Việt Nam “nuôi con.” Người ở bển làm cú “đầu tư trẻ em” này quả là đắc sách.
Quay lại chuyện đất đai, nếu muốn đầu tư người ở Mỹ cũng không nên mua bất động sản ở Việt Nam. Rất nhiều trường hợp “Việt kiều” nhờ người nhà mua đất, mua nhà, nhờ đứng tên tài sản, rồi cuối cùng bị chiếm tài sản luôn. Những vụ án này đưa ra tòa thường kéo dài thời gian theo kiện trung bình là khoảng 10 năm. Có khi cũng đòi được tài sản nhưng chỉ còn một nửa, vì phải “trả công quản lý, chăm sóc bất động sản” cho bị đơn; nhưng cũng có khi “tiền mất tật mang” đi luôn “cả chì lẫn chài” vì nguyên đơn không có giấy tờ, tài liệu chứng minh tiền mua bất động sản là của nguyên đơn và nguyên đơn chỉ nhờ bị đơn giữ dùm. Nguyên đơn phải tốn thêm một đống tiền nộp án phí (thua kiện,) ít nhứt là phải trả 5% trên giá trị tài sản tranh chấp.
Theo luật mới ở Việt Nam hiện nay thì Việt kiều có quyền mua đất, mua nhà và đứng tên “sổ đỏ”, “sổ hồng” (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở), nhưng không được chuyển giao thừa kế cho con, cháu. Đất thì được quyền sử dụng không quá 50 năm, không lẽ tới thời hạn 50 năm ông/bà Việt kiều đó phải bứng cái nhà đem đi, hoặc bán tống bán tháo giá rẻ cho người dưng ở Việt Nam? Trong thời hạn được phép sử dụng nếu chủ nhà không ở hẳn trong nhà, bay đi bay về Việt Nam – Mỹ hoài chi phí quá nặng, mướn người trông coi, quản lý nhà chi phí cũng nặng không kém. Tới khi bán được nhà chắc gì người quản lý chịu đi ra nếu chủ sở hữu không “cúng dường” cho quản lý cục tiền bự. Kết luận cuối cùng là Việt kiều Mỹ mà mua bất động sản ở Việt Nam rất mệt mỏi, lo lắng mà không sinh lợi, trừ phi người này về ở hẳn tại Việt Nam.
Tất nhiên cũng có nhiều trường hợp giả Việt kiều hoặc “Việt kiều lựu đạn,” mượn mác Việt kiều lừa gạt người trong nước lấy tiền, nhưng trong phạm vi bài viết này tôi không đặt nặng vấn đề đó. Bài này chỉ nhằm mục đích trình bày những phi vụ “đầu tư bằng nước bọt” mà người Việt ở hải ngoại có nguy cơ “tiền mất tật mang” thôi.
Gì thì gì, cha mẹ, anh chị em ruột dù thế nào cũng không thể bỏ nhau được, nhưng vợ/chồng mới cưới mà thờ ơ, đối phương vắng nhà lại bỏ đi về Việt Nam sống vì “không vui” thì người trong cuộc cần xem lại mối quan hệ của mình đã đủ bền chặt để “hy sinh” vì nhau hay không?
TPT
