“Hãy cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nhấc bổng trái đất lên” là câu nói nổi tiếng của Archimedes (287-212 trước Công Nguyên). Ổng là một nhà toán học, nhà vật lý, nhà phát minh huyền thoại người Hy Lạp. Hình của Archimedes được in ở mặt trước của Huy chương Fields, giải thưởng danh giá được coi là “Nobel Toán học” (vì giải Nobel không bao gồm lĩnh vực toán học), được Hiệp hội Toán học quốc tế (IMU: International Mathematical Union) trao 4 năm một lần cho những nhà nghiên cứu nổi bật.
Ơ-rê-ca (Eureka, nghĩa tiếng Việt là “tìm ra rồi”) là một giai thoại nổi tiếng về cách ra đời của “lực đẩy Archimedes” và của mục.. này.
Kéo là một trong những công cụ cổ đại hiếm hoi giữ nguyên cách vận hành chính suốt hàng ngàn năm, dầu hình dáng có tiến hóa theo thời đại. Một thiết kế nhỏ bé nhưng đã âm thầm định hình lịch sử ngành dệt may, nền y học, hiện diện trong mỗi ngõ ngách của đời sống hàng ngày của nhân loại.
Theo dữ liệu từ Đại học Houston và Bách khoa toàn thư New World, chiếc kéo đầu tiên mang hình thức “kéo nhíp” đã có mặt tại vùng Lưỡng Hà từ 4,000 năm trước. Bối cảnh lúc bấy giờ đòi hỏi một dụng cụ đủ sắc bén, linh hoạt để xén lông cừu. Đó là một thanh kim loại uốn cong thành hai lưỡi kéo, khi bóp thì khép lại để cắt, buông tay thì tự mở ra nhờ độ đàn hồi của thân kim loại. Hình thức này chưa áp dụng đòn bẩy nên người dùng phải dùng sức tay khá nhiều. Bảo tàng Anh hiện lưu một nhánh còn lại của một cặp kéo nhíp bằng đồng, thuộc Vương triều thứ 18 ở Ai Cập cổ đại (khoảng 1539 Trước Công Nguyên đến 1292 Trước Công Nguyên).
Khoảng năm 100 Sau Công Nguyên, người La Mã phát minh ra kéo có trục chốt, tức hai lưỡi chéo nhau quanh một đinh tán, tạo đòn bẩy mạnh mẽ khi cắt. So với kéo nhíp, dạng này cho lực cắt ổn định và chính xác hơn.
Đến năm 1761, Robert Hinchliffe ở Sheffield đưa thép đúc vào sản xuất kéo và mở đường cho chế tạo quy mô lớn. Từ đây, kéo rời khỏi lãnh vực đồ nghề rèn thủ công để bước vào đời sống đại chúng. Cuối thế kỷ 19, Louise Austin được cấp bằng sáng chế cho kéo răng cưa, giúp cắt mép vải theo đường zigzag để giảm tưa chỉ. Năm 1967, hãng Fiskars tung ra mẫu kéo cán nhựa màu cam do nhà thiết kế Olof Bäckström sáng tạo. Ban đầu dự định các màu khác, nhưng sau cuộc bỏ phiếu nội bộ, màu cam thắng và trở thành kinh điển. Đến nay Fiskars đã bán hơn 1 tỷ chiếc.
Hôm nay, cây kéo vẫn chưa bị thay thế hoàn toàn: trong gia đình, phòng mổ, tiệm làm tóc hay xưởng thủ công. Ở các khâu cắt hàng loạt, máy cắt tự động, CNC hay laser có thể nhanh và đều hơn; nhưng trong những việc cần cảm giác tay, độ linh hoạt và sự chính xác tại chỗ, cây kéo vẫn tồn tại lặng lẽ mà lì lợm.
