Trong hành trình dài và đầy thử thách của người Việt tại Úc, mỗi bước chân đều in dấu của một nỗ lực kiên cường, mỗi khu phố đều ghi dấu tinh thần bền bỉ và nghị lực vượt khó. Từ những sinh viên lẻ loi trước 1975 cho đến những khu phố nhộn nhịp của Melbourne hôm nay, cộng đồng người Việt đã khẳng định một vị trí đặc biệt trong bức tranh đa văn hóa của xứ sở chuột túi.
Giai đoạn đầu tiên: Những bước chân lẻ loi trước 1975
Trước năm 1975, người Việt tại Úc chỉ là những bóng dáng hiếm hoi. Phần lớn là sinh viên du học hoặc di dân tay nghề đến từ Châu Âu và Việt Nam. Họ sống trong một xã hội còn áp dụng Chính sách Úc Trắng (White Australia Policy), hạn chế người nhập cư ngoài Châu Âu, khiến sự hiện diện của người Việt trở nên đặc biệt hiếm hoi.
Những ngày đầu tiên, nhiều người Việt phải đối mặt với cảm giác lạc lõng, xa lạ giữa biển người Châu Âu. Họ tìm niềm an ủi trong những bữa cơm nhỏ cùng bạn bè trong căn hộ chật hẹp, và những câu chuyện trao đổi qua từng lời nói, từng hành động. Dẫu ít ỏi, họ đã gieo mầm cho cộng đồng sau này, giữ gìn văn hóa và tinh thần Việt nơi đất khách.
Những “thuyền nhân” người Việt được Úc đón nhận
Sau 1975: Làn sóng tị nạn và giấc mơ tự do
Sự kiện 30 tháng 4 năm 1975 mở ra một chương mới cho cộng đồng người Việt tại Úc. Những “thuyền nhân” vượt biển trong nỗi sợ hãi, mang theo hy vọng tìm tự do và một cuộc sống mới. Họ đối mặt với bão tố, hải tặc và nguy hiểm trên biển, mỗi chuyến đi là một thử thách sinh tử. Khi đặt chân lên Melbourne, nhiều người vui mừng vừa nhớ nhà, vừa hồi hộp vừa hy vọng.
Chính phủ Úc thời đó đã mở rộng cửa nhân đạo, tiếp nhận hàng chục nghìn người tị nạn. Đồng thời, chính sách đa văn hóa được triển khai, giúp người Việt hòa nhập nhưng vẫn giữ gìn bản sắc. Trong vòng mười năm sau 1975, hàng chục nghìn người Việt đã đến Úc, nhờ sự bảo lãnh của gia đình, các tổ chức tôn giáo, hội đoàn cộng đồng và chương trình nhân đạo.
Victoria – Mái nhà mới cho người Việt
Tiểu bang Victoria, với trung tâm là Melbourne, nhanh chóng trở thành nơi hội tụ của người Việt. Theo thống kê năm 2021, cộng đồng gốc Việt tại đây khoảng 100,000 người, chiếm gần 2% dân số tiểu bang.
Lý do nhiều người chọn Victoria không chỉ bởi cơ hội kinh tế rộng mở, mà còn nhờ mạng lưới cộng đồng vững mạnh. Các tổ chức tôn giáo, trung tâm văn hóa, các nhóm sinh hoạt cộng đồng đã tạo điều kiện cho người Việt hòa nhập vào đời sống xã hội Úc. Các khu vực tập trung đông người Việt cũng hình thành, từ đó giúp duy trì văn hóa, ngôn ngữ, phong tục và hỗ trợ kinh tế lẫn tinh thần cho nhau.
Footscray: Little Saigon giữa lòng Melbourne
Footscray: Little Saigon giữa lòng Melbourne
Trong bức tranh cộng đồng Việt tại Victoria, Footscray nổi bật như trái tim của văn hóa Việt Nam. Vùng ngoại ô cách trung tâm Melbourne khoảng 5 km về phía tây này đã thu hút người Việt từ cuối thập niên 1970 nhờ giá nhà hợp lý, cơ hội việc làm trong sản xuất, và hệ thống giao thông thuận tiện.
Chợ Footscray Market trở thành điểm hẹn quen thuộc, nơi người Việt tìm thấy rau củ, hải sản và gia vị quê nhà. Nhiều người bắt đầu từ những quầy hàng nhỏ, bán vài loại rau, vài con cá, từng bước xây dựng cuộc sống và kết nối với cộng đồng. Dần dần, chợ trở thành nơi giao lưu, nơi truyền đạt văn hóa, nơi các thế hệ trẻ được học hỏi từ cha ông và những người đi trước.
Những nhà hàng lâu đời, các quán ăn bún bò Huế, phở, bánh mì, đã trở thành điểm đến không chỉ của cộng đồng Việt mà còn của khách Úc và du khách quốc tế. Không gian ẩm thực này không chỉ cung cấp món ăn mà còn kể câu chuyện về sự kiên trì và khát vọng lập nghiệp, đồng thời giữ gìn văn hóa ẩm thực Việt Nam sống động trên đất khách.
Các cơ sở tôn giáo đóng vai trò quan trọng, tổ chức lễ Tết, múa lân, hội chợ và các sự kiện văn hóa, giúp cộng đồng kết nối với cội nguồn và giới thiệu văn hóa Việt đến cộng đồng đa sắc tộc. Những buổi lễ trang nghiêm trong chùa, những giai điệu trong nhà thờ, hay những chiếc đèn lồng đỏ rực rỡ trong các hội chợ, đều là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa Việt.
Cộng đồng người Việt ăn Tết truyền thống tại Melbourne
Văn hóa, hội nhập và những thế hệ tương lai Footscray không chỉ là trung tâm người Việt mà còn là nơi giao thoa văn hóa giữa các cộng đồng Châu Á, Châu Phi và dân cư bản địa. Sự hiện diện của người Việt đã làm sống động cảnh quan văn hóa Melbourne, từ nghệ thuật, ẩm thực đến thương mại và giáo dục.
Thế hệ trẻ sinh ra tại Úc ngày càng khẳng định vị thế, thành công trong nhiều lĩnh vực, đồng thời vẫn duy trì bản sắc văn hóa thông qua các lễ hội truyền thống, trung tâm cộng đồng, nghệ thuật và giáo dục. Những bước chân của họ tiếp nối truyền thống, giữ lửa văn hóa và đồng thời hòa nhập vào xã hội mới, góp phần làm phong phú và đa dạng hóa văn hóa Melbourne và Victoria.
Câu chuyện của người Việt tại Úc là câu chuyện về hy vọng, nghị lực và sự kiên trì. Từ những bước chân lẻ loi trước 1975, những con thuyền vượt sóng dữ, đến những khu phố nhộn nhịp, Footscray và Melbourne đã trở thành minh chứng sống động cho tinh thần Việt Nam – luôn tỏa sáng, dù ở bất cứ nơi đâu, và để lại dấu ấn khó phai trong trang sử đa văn hóa của nước Úc.
ĐXT
