Trong thời gian gần đây chúng ta nghe nhiều tin tức về việc quân đội Hoa Kỳ chặn bắt những con tàu chở dầu lậu ở quanh vùng biển Venezuela. Theo các giới chức Bộ Tư Pháp, chiến dịch này là một phần của chiến lược pháp lý mới của chính phủ Donald Trump để nhằm bắt giữ những con tàu vận chuyển dầu lậu đến thị trường chợ đen trên khắp thế giới.
Chiến dịch mới này được thấy rõ nhất là trong những ngày gần đây khi Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ truy đuổi con tàu Bella 1, đây là một tàu chở dầu bị Hoa Kỳ cấm vận mà thủy thủ đoàn của con tàu đã từ chối để lính của Lực lượng Tuần duyên lên tàu vào ngày Chủ nhật 21 tháng 12 vừa qua. Bella 1 là tàu chở dầu thứ ba trở thành mục tiêu sau khi Hoa Kỳ đã bắt giữ hai tàu chở dầu thô cỡ lớn khác là Skipper và Centuries.
Không giống như hai tàu Skipper và Centuries, tổng cộng chứa gần 2 triệu thùng dầu của Venezuela vào thời điểm khi Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ lên tàu kiểm tra, theo các nhà phân tích tại Kpler, công ty cung cấp dữ liệu và phân tích vận tải đường biển, con tàu Bella 1 có thể không có chứa dầu khi lực lượng Hoa Kỳ bắt đầu truy đuổi. Ít ngày sau khi tàu Skipper bị Hoa Kỳ bắt giữ, tàu Bella 1 ban đầu đã quay đầu bỏ trốn trước khi quyết định quay ngược trở lại hướng về phía bờ biển Venezuela.
Hạm đội ma
Các giới chức Hoa Kỳ cho biết, trong khi chính phủ Hoa Kỳ trước đây đã từng nhắm mục tiêu tịch thu dầu bị cấm vận, thì hiện nay họ ngày càng tập trung vào việc bắt giữ các con tàu nằm trong nhóm được gọi là “hạm đội ma” – đây là những con tàu hoạt động trong bóng tối và chở dầu cung cấp cho thị trường dầu chợ đen toàn cầu.
“Hạm đội ma” này được phỏng đoán có khoảng 900 con tàu hoạt động trong bóng tối, do Iran sử dụng trước tiên sau khi quốc gia này bị lệnh cấm vận nặng nề từ chính phủ Hoa Kỳ và châu Âu hơn một thập niên trước, và sau đó là Nga sau khi chiến tranh ở Ukraine nổ ra. Mạng lưới này sử dụng các tàu chở dầu cũ, đôi khi treo cờ giả của một quốc gia nào đó, chở dầu lậu ra hải phận quốc tế rồi chuyển dầu sang một tàu khác đang đậu ngoài khơi để che giấu nguồn gốc, và thường xuyên tắt thiết bị định vị để che giấu tung tích.
Các lệnh cấm vận của Hoa Kỳ được đưa ra là để nhằm ngăn cản các thương nhân không mua dầu lậu với giá rẻ, nhưng rồi một thị trường chợ đen phát triển mạnh. Do đó, chính phủ Hoa Kỳ nay đã phải lên tiếng đe dọa là sẽ thực thi nghiêm ngặt hơn các lệnh cấm vận, một số tàu trong hạm đội ma này dường như cũng đang xem xét lại hoạt động của họ.
Cơ sở pháp lý của Hoa Kỳ
Đứng đằng sau cuộc truy lùng các tàu chở dầu lậu là một nhóm chuyên viên đặc biệt được gọi là Đơn vị Tài chính Chống Tội phạm (Threat Finance Unit), thuộc Bộ phận An ninh Quốc gia của Văn phòng Công tố Liên bang – là một phần của Bộ Tư Pháp.
Các giới chức cho biết, đơn vị này thường xuyên theo dõi và điều tra những vụ việc tương tự trong nhiều năm qua, nhưng trách nhiệm của họ đã tăng lên đáng kể trong năm nay. Với nguồn lực hiện có dành cho việc giám sát các tàu chở dầu, các giới chức cho biết công việc quan trọng của nhóm này là thu thập tất cả những thông tin cần thiết và sau đó đệ trình lên tòa để có thể nhận được lệnh trát tòa trong thời gian ngắn nhất.
Với việc ngày càng có thêm lệnh bắt giữ được tòa án Hoa Kỳ cho phép, các vụ bắt giữ như nói ở trên có khả năng sẽ làm giảm đáng kể lượng dầu thô sản xuất từ Venezuela. Điều này cũng có nghĩa có thể gây ra gián đoạn và thiếu hụt cho các quốc gia đang sử dụng mạng lưới tàu chở dầu bí mật để mua bán dầu lậu, trong đó có Cuba, Iran, Nga và Trung Quốc.
Khi được hỏi sẽ làm gì với số lượng dầu thô bị bắt giữ này, Tổng thống Trump nói rằng chính phủ Hoa Kỳ tính sẽ tịch thu luôn cả dầu lẫn tàu. Muốn làm điều này thì cần phải có cơ sở pháp lý, và cơ sở pháp lý ở đây là việc bắt giữ các tàu chở dầu cấm vận này cũng tương tự như những vụ buôn lậu sau khi bị cơ quan an ninh bắt giữ thì các tang vật sau đó sẽ thuộc quyền sở hữu của chính phủ.
Trách nhiệm của Lực lượng Tuần duyên
Lực lượng Tuần duyên cho đến nay là đơn vị chính yếu thực hiện các vụ bắt giữ, điều này cho thấy các hành động bắt giữ dầu lậu của Hoa Kỳ là một chiến dịch thực thi theo đúng pháp luật chứ không phải là một cuộc phong tỏa quân sự. Trong các đoạn video được đăng tải trên mạng xã hội bởi Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi và Bộ trưởng Nội an Kristi Noem, người ta có thể thấy các lính tuần duyên Hoa Kỳ đu dây từ trực thăng xuống boong tàu chở dầu.
Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ có những đội binh sĩ được huấn luyện đặc biệt để thực hiện các cuộc đu dây xuống và bắt giữ các tàu lậu. Theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, các đội này có quyền ngăn cản, lên tàu, kiểm tra và khám xét một con tàu để xác định xem con tàu đó có vi phạm luật pháp Hoa Kỳ hay không.
Nếu những con tàu nào không xác định được là thuộc quốc gia nào, hoặc treo cờ giả của một quốc gia nào đó, thì những tàu đó có thể thuộc thẩm quyền pháp lý của chính phủ Hoa Kỳ.
Theo các giới chức chính quyền, trong trường hợp của tàu Skipper, bị bắt giữ vào ngày 10 tháng 12, Hoa Kỳ đã thực hiện lệnh bắt giữ và đang tiến hành các thủ tục pháp lý để được quyền giữ lại số dầu lậu đó. Phát ngôn nhân của Bộ Tư Pháp từ chối bình luận về việc liệu Hoa Kỳ có đang xin phép hoặc đã có được lệnh bắt giữ liên quan đến tàu Centuries và Bella 1 hay không. Lệnh bắt giữ thường được giữ bí mật cho đến khi hành động bắt giữ được thực hiện. Tàu Centuries đã bị bắt vào hôm thứ Bảy 20 tháng 12.
Mục tiêu nhắm tới
Các hành động ngăn chặn và bắt giữ các tàu chở dầu lậu này của chính phủ Hoa Kỳ là nhắm đánh vào trọng tâm quyền lực của nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro bằng cách đe dọa cắt đứt nguồn thu từ dầu mỏ rất quan trọng đối với chế độ độc tài Maduro. Khoảng 70% dầu xuất cảng của Venezuela là phụ thuộc vào hạm đội các tàu bị cấm vận hiện đang bị chính phủ Hoa Kỳ nhắm đến.
Tổng thống Trump đã ra lệnh phong tỏa các tàu chở dầu nằm trong danh sách bị cấm vận đang ra vào hải phận Venezuela, việc này đánh dấu một bước leo thang lớn trong chiến dịch gây áp lực của chính phủ Hoa Kỳ đối với chế độ Maduro, và qua đó là từ từ tìm cách bóp nghẹt nguồn cung cấp dầu lậu cho thị trường chợ đen toàn cầu.
VH
