Khi một chiếc máy bay cất cánh, nó chạy nhanh trên một dải đường dài trước khi nhấc khỏi mặt đất. Trong tiếng Anh, dải đường này được gọi là runway. Điều thú vị là từ “runway” không phải do ngành hàng không sáng tạo ra. Nó đã xuất hiện từ rất lâu trước khi chiếc máy bay đầu tiên ra đời.
Theo các tài liệu về lịch sử ngôn ngữ, từ runway đã được ghi nhận từ năm 1828 trong từ điển Merriam-Webster, với nghĩa khá đơn giản là một con đường hoặc lối đi dành cho sự di chuyển. Nó được ghép bởi hai từ run – chạy, di chuyển – và way – đường, lối. Vì vậy, theo nghĩa ban đầu, “runway” có thể hiểu là “con đường để chạy hoặc di chuyển”.
Khi ngành hàng không phát triển vào đầu thế kỷ XX, từ “runway” trở nên đặc biệt thích hợp để chỉ nơi máy bay chạy trên mặt đất trước khi cất cánh và sau khi hạ cánh. Những chiếc máy bay đầu tiên thường sử dụng các bãi đất hoặc đồng cỏ rộng. Nhưng khi máy bay ngày càng lớn, nặng và nhanh hơn, sân bay cần những bề mặt được chuẩn bị đặc biệt, bằng phẳng và có khả năng chịu nặng cao.
Runway vì thế không đơn giản chỉ là một dải bê tông hay nhựa đường. Chiều dài và cấu tạo của nó phải được tính toán dựa trên trọng lượng máy bay, độ cao của sân bay, nhiệt độ, hướng gió và tình trạng mặt đường. Runway còn có hệ thống vạch sơn, đèn chiếu sáng và thoát nước để giúp phi công hoạt động an toàn trong nhiều điều kiện khác nhau.
Điều đáng chú ý là trong tiếng Anh, run không chỉ có nghĩa là con người chạy bằng chân, mà còn được dùng để mô tả nhiều hình thức chuyển động khác. Chẳng hạn, người ta nói water runs through a pipe – nước chảy qua đường ống; the machine is running – máy đang hoạt động; hoặc the road runs from north to south – con đường chạy từ bắc xuống nam. Nói cách khác, “run” có nghĩa rộng là di chuyển hoặc vận hành theo một hướng hay một lộ trình.
Một chi tiết rất thú vị là số hiệu runway. Các runway được đánh số dựa trên hướng từ trường của Trái đất, làm tròn đến 10 độ rồi chia cho 10. Chẳng hạn, hướng khoảng 180 độ được gọi là Runway 18. Đầu đối diện của cùng đường băng có hướng 360 độ và được gọi là Runway 36. Như vậy, một đường runway có thể có 2 số hiệu khác nhau tùy theo hướng máy bay sử dụng.
Nếu sân bay có nhiều runway song song, người ta thêm các chữ L (Left – trái), R (Right – phải) và C (Center – giữa) để phân biệt, chẳng hạn 27L, 27R hoặc 27C.
Hướng gió cũng ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng runway. Máy bay thường cất cánh và hạ cánh ngược chiều gió để giúp tăng luồng không khí đi qua cánh, hỗ trợ lực nâng và khả năng kiểm soát máy bay.
Cuối cùng, cần phân biệt runway với taxiway. Runway dành cho cất cánh và hạ cánh, trong khi taxiway là những đường dành cho máy bay di chuyển chậm giữa runway, terminal, khu vực đậu và các khu vực khác của sân bay.
