Ngày nay, từ “handicap” thường được hiểu là một sự bất lợi, trở ngại hoặc khuyết tật. Tuy nhiên, nguồn gốc của từ này hoàn toàn không mang ý nghĩa tiêu cực.

Theo các tài liệu về lịch sử ngôn ngữ, “handicap” bắt nguồn từ một trò chơi trao đổi hàng hóa ở nước Anh vào khoảng thế kỷ 17, có tên “hand in cap”. Trong trò chơi này, hai người có thể trao đổi những món đồ có giá trị khác nhau. Một người thứ ba đóng vai trò trọng tài sẽ xác định khoản tiền cần bù thêm để hai bên nhận được một cuộc trao đổi công bằng. Những người tham gia dùng động tác đặt tay vào chiếc mũ để thể hiện sự đồng ý với quyết định đó.

Từ “handicap” vì thế ban đầu gắn với một ý tưởng rất đơn giản: khi hai bên không ngang bằng, cần điều chỉnh để tạo ra sự công bằng.

Đến thế kỷ 18, “handicap” bắt đầu được sử dụng rộng rãi trong thể thao, đặc biệt là đua ngựa. Những con ngựa khỏe và nhanh hơn sẽ phải mang thêm trọng lượng, trong khi những con yếu hoặc chậm hơn được mang ít trọng lượng hơn. Mục đích không phải để “trừng phạt” con ngựa mạnh, mà nhằm tạo cho các đối thủ có cơ hội cạnh tranh tương đối ngang nhau. Nhờ vậy, các cuộc đua trở nên hấp dẫn và khó đoán hơn.

Ý nghĩa này vẫn còn được duy trì trong một số môn thể thao ngày nay. Chẳng hạn, trong golf, “handicap” được dùng để điều chỉnh khả năng giữa những người chơi có trình độ khác nhau.

Xem thêm:   Giấy tờ thiết yếu cho cha mẹ già (kỳ 2)

Trong thế kỷ 19, ý nghĩa của từ này bắt đầu thay đổi. “Handicap” không còn chỉ nói về một hệ thống điều chỉnh trong trò chơi hay thể thao, mà dần được dùng để mô tả những trở ngại hoặc bất lợi mà một người phải đối mặt. Những bất lợi đó có thể liên quan đến thể chất, tinh thần, kinh tế hoặc hoàn cảnh xã hội. Như vậy, từ một khái niệm nói về việc điều chỉnh hoàn cảnh bên ngoài để tạo sự công bằng, “handicap” dần chuyển sang mô tả một hạn chế của cá nhân.

Có một cách giải thích khá phổ biến cho rằng “handicap” xuất phát từ hình ảnh một người nghèo cầm chiếc mũ trên tay để xin tiền (“cap in hand”). Tuy nhiên, đây là một cách giải thích không chính xác về mặt lịch sử. Các nghiên cứu về nguồn gốc từ ngữ cho thấy nguồn gốc trực tiếp của “handicap” là trò chơi “hand in cap” nói trên, chứ không liên quan đến việc ăn xin. Cách giải thích “cap in hand” có lẽ xuất hiện về sau, khi người ta cố gắng liên hệ hình thức của từ với ý nghĩa “bất lợi” hoặc “khuyết tật”.

Ngày nay, “handicap” vẫn có một vị trí rõ ràng trong thể thao, nơi nó tiếp tục mang ý nghĩa ban đầu là điều chỉnh điều kiện để tạo sự công bằng. Tuy nhiên, khi nói về người khuyết tật, việc dùng “handicap” như một danh từ để chỉ một người, nay thường được coi là lỗi thời hoặc thiếu tế nhị. Trong tiếng Anh hiện đại, người ta thường dùng những cách diễn đạt như “person with a disability” (người có khuyết tật) hoặc “disabled person”, tùy hoàn cảnh và cách sử dụng.

Xem thêm:   Tại sao gọi là “ramen”?

Lịch sử của từ “handicap” là một ví dụ cho thấy ngôn ngữ luôn thay đổi cùng với xã hội. Một từ ban đầu mang ý nghĩa trung lập, nhằm tạo sự công bằng, có thể theo thời gian chuyển sang mô tả sự hạn chế của con người và cuối cùng trở thành một cách nói cần cân nhắc.