Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến
469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd.,
Garland, TX 75044
HỎI: Tôi sang Mỹ định cư từ năm 2007. Tôi hiện sống ở Oklahoma. Trước khi sang Mỹ, mẹ tôi có cho tôi một miếng đất ở Việt Nam, diện tích khoảng 1,300 square feet. Từ đó đến nay miếng đất vẫn đứng tên tôi ở Việt Nam. Nay tôi muốn cho lại miếng đất này cho chị tôi ở Việt Nam. Tôi không biết trong trường hợp này có phải khai báo với Sở Thuế hay không, và tôi có phải đóng thuế Mỹ cho việc cho đất này hay không?
Ngoài ra, nếu thay vì cho chị tôi, tôi tự bán miếng đất thì sao? Giá trị miếng đất hiện nay khoảng 20,000 đô la. Tôi có phải khai với Sở Thuế và có phải đóng thuế hay không? Xin chân thành cảm ơn cô Đài Thi.
ĐÁP: Xin thưa, câu hỏi này cần chia thành hai trường hợp riêng biệt: cho đất và bán đất. Và vì khuôn khổ báo có giới hạn, trong số báo kỳ trước tôi đã trả lời phần “cho đất”. Trong số báo này tôi xin trả lời phần “bán đất”.
Tôi xin nhắc lại một điểm rất quan trọng: Đất ở Việt Nam không có nghĩa là tự động nằm ngoài phạm vi thuế thu nhập của Hoa Kỳ. Nếu chị là công dân Hoa Kỳ hoặc có thẻ xanh, Hoa Kỳ đánh thuế trên thu nhập toàn cầu. Vì vậy, khi bán một tài sản ở Việt Nam, vấn đề thuế Mỹ vẫn có thể phát sinh.
Theo luật thuế Mỹ, nếu chị bán đất có lời thì phải khai thuế ở Mỹ. Tuy nhiên, cách tính lời không đơn giản. Trước hết, chị cần biết “giá vốn” của miếng đất.
Chị nói rằng miếng đất hiện nay trị giá khoảng 20,000 đô la, và có thể chị cũng bán với giá 20,000. Không nhất thiết là “giá vốn” của miếng đất là cũng 20,000 đô. Đây là chỗ nhiều người dễ nhầm.
Chị nói mẹ cho miếng đất trước khi chị sang Mỹ năm 2007. Khi nhận tài sản do mẹ tặng, giá vốn của chị sẽ hoàn toàn tùy thuộc vào giá vốn của mẹ chị, chứ không dựa vào giá trị miếng đất vào năm 2007, và cũng không phải dựa vào giá trị hiện nay.
Cách tính giá vốn của mẹ chị dựa trên những yếu tố sau đây:
Mẹ có được miếng đất từ đâu;
Mẹ mua với giá bao nhiêu, nếu có;
Ngày mẹ có được miếng đất;
Có chi phí làm tăng giá trị đất hay không;
Giá trị của miếng đất năm 2007.
Nếu bán đất có lời:
Ví dụ trước đây mẹ mua miếng đất 8,000 đô la, cộng thêm 500 đô tiền giấy tờ và dọn dẹp đất như đốn cây, thì giá vốn của mẹ là 8,500 đô. Thì 8,500 cũng là giá vốn của chị lúc mẹ cho chị vào năm 2007.
Sau đó chị bỏ vào thêm 300 đô chi phí cải tạo đất, thì vốn của chị sẽ tăng lên 8,800 đô (8,500 + 300).
Nếu chị bán miếng đất được 20,000 đô, và trả tiền giấy tờ 200 đô, thì vốn của chị sẽ là 9,000 đô (8,800 + 200).
Như vậy, phần lời mà chị sẽ phải khai thuế là 11,000 (20,000 – 9,000).
Nếu bán đất bị lỗ:
Trong trường hợp bán lỗ thì không dùng giá vốn của mẹ chị.
Ví dụ như mẹ mua đất 30,000 đô la, nhưng giá trị đất lúc mẹ cho chị vào năm 2007 là chỉ 25,000 đô. Như vậy thì chị không dùng giá vốn của mẹ mà phải dùng giá thị trường 25,000.
Nếu bán được 20,000 đô, thì chị sẽ bị lỗ 5,000 (25,000 giá vốn – 20,000 giá bán). Số tiền lỗ này vẫn khai thuế nhưng không đóng thuế.
Ví dụ đơn giản như vậy để cho chị dễ hiểu. Người khai thuế của chị sẽ biết cách khai cho đúng.
Đóng thuế ở Việt Nam:
Việc bán bất động sản ở Việt Nam có thể phải đóng thuế hoặc các nghĩa vụ tài chính theo luật Việt Nam.
Nếu chị vừa phải đóng thuế ở Việt Nam vừa đóng thuế ở Mỹ, thì có thể sẽ được foreign tax credit hoặc các cơ chế giảm trùng thuế nếu đủ điều kiện. Người khai thuế cho chị sẽ biết cách khai.
Tóm lại, việc cho đất và bán đất là hoàn toàn khác nhau.
Nếu cho đất, chị cần xem xét quy định về thuế quà tặng. Nếu bán đất, cần xem xét tiền lời capital gain hoặc tiền lỗ capital loss, mà muốn tính được số tiền lời hoặc lỗ thì trước tiên phải xác định đúng giá vốn và giá thị trường của miếng đất vào thời điểm mẹ cho chị.
HỎI: Thưa cô Đài Thi, vợ chồng tôi hiện đang ở trong căn nhà đã trả hết nợ. Tôi đang lãnh tiền hưu An Sinh Xã Hội và không có nguồn thu nhập nào khác nên từ trước đến nay tôi không phải đóng thuế.
Nay tôi dự định cho thuê căn nhà hiện tại và dùng tiền thuê để mua một căn nhà khác để ở. Ví dụ, tôi cho thuê căn nhà cũ được 3,000 đô la một tháng, và tiền mortgage của căn nhà mới cũng khoảng 3,000 đô một tháng. Như vậy, mỗi tháng tôi nhận 3,000 tiền thuê nhưng lại dùng hết 3,000 để trả tiền nhà mới, không còn dư đồng nào. Xin cô cho tôi hỏi: trong trường hợp này tôi có phải khai tiền cho thuê nhà với IRS không? Nếu cuối cùng tôi không còn dư tiền thì có phải đóng thuế hay không? Tôi xin cảm ơn cô Đài Thi.
ĐÁP: Đây là một câu hỏi rất hay mà tôi gặp khá thường xuyên. Tiền thuê nhà nhận được và tiền trả mortgage cho căn nhà mới là 2 chuyện khác nhau về thuế.
Việc ông bà dùng toàn bộ 3,000 đô tiền thuê để trả 3,000 mortgage không có nghĩa là 3,000 tiền thuê không cần khai.
Sở Thuế quy định tiền nhận được từ việc cho thuê bất động sản nói chung phải được khai là rental income. Nhà cho thuê thông thường được báo cáo trên Schedule E, Form 1040; sau đó mới tính các khoản chi phí hợp lệ để xác định rental income lời hoặc rental loss lỗ.
Trong ví dụ của ông bà, phải khai tiền thuê nhận được là 3,000/tháng × 12 tháng = 36,000/năm. Sau đó mới tính các khoản chi phí được phép khấu trừ, chẳng hạn như thuế nhà, bảo hiểm, sửa chữa, môi giới, hao mòn v.v…
Điều quan trọng là không lấy $36,000 tiền thuê trừ thẳng $36,000 tiền mortgage của căn nhà mới rồi nói rằng “tôi không có thu nhập”. Không làm như vậy được. Tại sao?
Bởi vì căn nhà đang được cho thuê là nhà đầu tư, còn căn nhà mới là nhà để ở. Hai căn nhà có 2 mục đích khác nhau, và do đó luật thuế cũng khác nhau.
Nhà mới dùng để ở thì cũng sẽ được trừ thuế, nhưng bị giới hạn nhiều, chứ không được trừ nhiều như nhà cho mướn.
Còn tiền Social Security thì sao? Việc ông bà đang lãnh hưu An Sinh Xã Hội và trước đây không phải khai thuế không có nghĩa là sau này khi bắt đầu cho thuê nhà thì vẫn có thể tiếp tục không khai.
Khi có thu nhập tiền thuê nhà, phải xem lại toàn bộ tình trạng khai thuế của năm đó. Đặc biệt, tiền thuê nhà có thể làm thay đổi tổng thu nhập của ông bà và từ đó ảnh hưởng đến việc một phần Social Security có phải chịu thuế thu nhập liên bang hay không.
Một điều nữa: căn nhà đang ở chuyển thành nhà cho thuê thì vấn đề khai thuế sẽ không đơn giản. Ông bà nên tìm người khai thuế chuyên nghiệp chứ đừng tự khai. Hơn nữa, sau này khi bán nhà cho thuê thì cũng phải khai lời lỗ rắc rối hơn chứ không phải đơn giản như bán nhà ở.
NĐT
