Khi gọi một loại nước giải khát là “soft drink”, nhiều người có thể nghĩ chữ soft (mềm) nói đến hương vị nhẹ nhàng, không quá mạnh, hoặc cảm giác khi uống. Thực ra, ý nghĩa ban đầu của từ này hoàn toàn khác.
Từ thế kỷ 19, người ta thường chia đồ uống thành hai nhóm đơn giản: “hard drinks” là những loại có cồn (alcohol), có thể gây say; còn “soft drinks” là những loại không có cồn. Vì vậy, chữ “soft” ở đây mang ý nghĩa gần với “nhẹ” hay “không gây say”, đối lập với “hard” – những thức uống có tác động mạnh đến cơ thể. Cách gọi này đặc biệt phổ biến trong thời kỳ phong trào hạn chế và chống rượu (temperance movement) phát triển mạnh ở Mỹ và nhiều nước phương Tây. Những người ủng hộ phong trào này khuyến khích mọi người tránh rượu và tìm những thức uống khác để thay thế.
Một bước ngoặt quan trọng xảy ra vào cuối thế kỷ 18, khi nhà khoa học người Anh Joseph Priestley phát triển phương pháp tạo khí carbon dioxide trong nước, mở đường cho việc sản xuất nước soda hay nước có ga. Những bong bóng li ti và cảm giác sủi bọt mới lạ nhanh chóng thu hút sự chú ý của công chúng. Đến thế kỷ 19, nước soda ngày càng phổ biến và thường được bán tại các nhà thuốc. Điều thú vị là vào thời đó, nước soda không chỉ được xem là thức uống giải khát. Nhiều loại còn được quảng cáo như những loại thuốc bổ hoặc thức uống có lợi cho sức khỏe. Các quầy soda (soda fountain) trong nhà thuốc dần trở thành nơi mọi người gặp gỡ, trò chuyện và thưởng thức đồ uống không có cồn.
Nhiều thương hiệu nổi tiếng ngày nay cũng có nguồn gốc từ thời kỳ này. Coca-Cola, Dr Pepper và Pepsi từng được giới thiệu với những hình ảnh liên quan đến thuốc bổ, sức khỏe hoặc lối sống không sử dụng rượu. Theo thời gian, những sản phẩm này không còn được xem chủ yếu như thuốc mà trở thành những thức uống đại chúng. Các công ty nước ngọt cũng đẩy mạnh quảng cáo, xây dựng hình ảnh sản phẩm gắn với gia đình, niềm vui, sự sảng khoái và cuộc sống năng động. Nhờ đó, “soft drink” ngày càng được đồng nhất trong tâm trí người tiêu dùng với nước ngọt có ga.
Về mặt kỹ thuật, soft drink có nghĩa khá rộng: đó có thể là nhiều loại đồ uống không chứa cồn, chẳng hạn nước có hương vị, một số loại nước trái cây hoặc đồ uống không có ga. Tuy nhiên, cách sử dụng trong đời sống đã thay đổi. Ngày nay, khi nghe nói “soft drink”, phần lớn người ta nghĩ ngay đến nước ngọt có ga, thường chứa đường hoặc chất tạo ngọt. Cách gọi cũng khác nhau tùy từng nơi. Ở Mỹ, người ta thường dùng “soda” hoặc “soft drink”; tại Anh, “fizzy drink” khá phổ biến, trong khi một số vùng lại dùng từ “pop” hoặc những cách gọi địa phương khác.
Sự phân biệt giữa “soft” và “hard” vẫn chưa biến mất. Chẳng hạn, hard cider là rượu táo có cồn, trong khi “soft cider” có thể chỉ loại nước táo không cồn. Tương tự, hard seltzer là nước có ga pha cồn, khác với nước có ga thông thường không chứa cồn.
Vì vậy, lịch sử của từ “soft drink” cho thấy ngôn ngữ không chỉ phản ảnh đặc điểm của một sản phẩm mà còn phản ánh văn hóa, xã hội và cách con người suy nghĩ. Một thuật ngữ ban đầu chỉ đơn giản để phân biệt đồ uống có cồn và không cồn, qua thời gian đã trở thành tên gọi quen thuộc của cả một ngành công nghiệp nước giải khát trên toàn thế giới.
