Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến 469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd., Garland, TX 75044
HỎI: Thưa chị Đài Thi, tôi hiện sống ở Boston, ngày xưa ở đây tôi cũng đọc báo Trẻ, nay không có Trẻ phát hành ở đây nữa nên tôi đọc trên mạng, và “order” báo pdf. Hồi xưa chưa có mục Thuế này, bây giờ mới thấy. Tôi rất thích, vẫn theo dõi thường xuyên để học hỏi kiến thức.
Tôi đã bỏ làm hãng, hiện giờ làm nail part-time, tối chạy Uber, nhận form 1099. Nhờ chị hướng dẫn giúp tôi cần khai thuế như thế nào và phải chuẩn bị những giấy tờ gì để tránh bị thiếu sót hoặc bị phạt? Cảm ơn chị.
ĐÁP: Thưa anh, cảm ơn anh đã là “hard fan” của báo Trẻ bấy lâu nay. Tôi không rõ là anh dự định sẽ nhờ dịch vụ khai thuế hay anh tự khai thuế cho anh. Nếu nhờ dịch vụ thì họ sẽ biết cách khai và dặn anh đem những giấy tờ gì.
Nếu anh tự khai thì tôi chỉ có thể trả lời tổng quát chứ không đi sâu vào chi tiết được, vì mục đích của mục Thuế Vụ này không phải là để hướng dẫn cách khai thuế, và cũng vì khuôn khổ báo có giới hạn. Mong anh thông cảm.
Anh nhận mẫu 1099-NEC có nghĩa là anh làm nghề tự do, tương tợ như làm kinh doanh nhỏ. Anh tự giữ sổ sách giấy tờ, tự khai thu nhập và khấu trừ chi phí.
Nghề nail thì có các chi phí như nail supply, đồ dũa, kềm cắt móng, lái xe đi mua supply hoặc gặp khách v.v. Nếu nhỡ sau này anh xui xẻo bị Sở Thuế kiểm toán thuế thì anh sẽ phải đưa ra hóa đơn, bằng chứng cho những chi phí này.
Nghề lái Uber thì hãng Uber có đưa cho anh cái bảng liệt kê số miles, xăng v.v. để giúp anh trừ thuế. Tuy nhiên, họ chỉ ghi những lúc anh chở khách. Họ không biết những lúc anh đậu xe một chỗ hay lái xe vòng vòng không có khách, cho nên anh phải tự ghi số miles trong những lúc đó.
Quan trọng nhất là anh phải tự đóng thuế đúng ngày đúng giờ, chứ không giống như lúc anh đi làm hãng nhận mẫu W-2, hãng đã đóng thuế dùm cho anh bằng cách trừ trước một ít lương của anh.
Những ai làm nghề tự do 1099 thì phải ước lượng số tiền thuế mình phải đóng, và phải đóng mỗi 3 tháng. Nếu đóng dư thì khi đi khai thuế anh sẽ lấy được tiền về. Đa số người Việt mình không biết rằng phải đóng trước, chờ đến khi khai thuế mới đóng thì lúc đó sẽ phải đóng thêm tiền phạt và tiền lời.
Nếu anh muốn tìm hiểu thêm thì Sở Thuế có phát hành Publication 334, để hướng dẫn về thuế cho các kinh doanh nhỏ.
HỎI: Đúng ra chồng em qua Mỹ hồi tháng 8 năm ngoái, mà nghe nói Mỹ đổi chính sách nhập cư sao đó, cho nên đến giờ này vẫn đang ở Việt Nam. Hỏi luật sư thì họ cũng chịu thua, nói thời điểm này không làm vội được. Chồng em chưa có số an sinh xã hội (SSN), vậy em nên khai thuế theo diện nào và có cần xin số ITIN cho người phối ngẫu hợp pháp của mình hay không? Nhờ chị Đài Thi giải đáp. Cảm ơn chị.
ĐÁP: Em đã có hôn thú thì em chỉ có 2 diện khai thuế, một là vợ chồng khai chung, hai là vợ chồng khai riêng. Không có diện nào khác.
Nếu em chọn diện vợ chồng khai chung thì chồng em cần xin số ITIN. Nếu vợ chồng khai riêng thì không cần số này.
Em đừng bao giờ khai diện độc thân hay mẹ đơn thân nhé. Khai độc thân hay mẹ đơn thân là hoàn toàn sai luật, chưa kể là có thể bị rắc rối giấy tờ bảo lãnh sau này.
HỎI: Hồi xưa, mấy anh em nhà tôi hùn nhau gởi tiền về giúp người thân ở Việt Nam. Nhưng hiện chỉ còn mình tôi gánh, số tiền so với thu nhập của tôi là hơi nặng. Xin hỏi cô Đài Thi, liệu những người tôi trợ cấp có thể được khai là người phụ thuộc (dependent) trong hồ sơ thuế của tôi không ạ?
ĐÁP: Xin thưa, luật thuế Mỹ không cho khai cha mẹ hoặc người thân ở Việt Nam. Có một số người nói với tôi rằng người khai thuế của họ bảo là tiền gửi về giúp gia đình ở Việt Nam được trừ thuế. Tôi xin khẳng định là không khai được, anh đừng tin nhé.
Anh chỉ có thể khai họ là người phụ thuộc nếu hội đủ những điều kiện sau đây:
- Cha mẹ hoặc người thân phải có quốc tịch Mỹ hoặc thẻ xanh.
- Tổng số tiền thu nhập của họ không vượt quá 5,200 đô la trong năm 2025. (Tiền thu nhập có nghĩa là tiền lương, tiền lợi nhuận kinh doanh, tiền lời lãi suất nhà bank, đầu tư v.v.)
- Số tiền anh trợ cấp ăn ở, thuốc men, xe cộ cho họ phải hơn số tiền thu nhập của họ, dù chỉ hơn chút đỉnh. Ví dụ như Mẹ anh thu nhập vào được 5,000 đô thì số tiền anh giúp Mẹ phải ít nhất là 5,001 đô. Anh đưa thẳng tiền cho Mẹ hoặc trả dùm cho Mẹ đều được cả.
- Cha mẹ anh chị em ruột thịt thì có thể ở bất cứ nơi nào chứ không cần phải ở chung nhà với anh. Bà con xa thì phải ở với anh trọn năm.
HỎI: Mỗi năm vào mùa thuế, em hay nhận được email, có khi là tin nhắn, có khi là thư của Sở Thuế yêu cầu này nọ. Sau này em mới biết hầu hết trong số đó là giả mạo, lừa gạt để lấy thông tin của cá nhân em. Chị có cách nào chỉ giúp em cách phân biệt giữa những thư giả và thiệt được không? Cảm ơn chị Đài Thi.
ĐÁP: Rất nhiều người bị lường gạt vào mùa thuế, cho nên quý đồng hương cố gắng lưu ý những dấu hiệu của kẻ gian:
- Sở Thuế không bao giờ gọi điện thoại
- Sở Thuế không bao giờ nhắn tin
- Sở Thuế không bao giờ gửi email
- Sở Thuế không bao giờ hỏi số bank account hoặc thẻ tín dụng
- Sở Thuế không bao giờ đòi mình trả thuế qua điện thoại (Sở Thuế chỉ nhận trả thuế online hoặc gửi check thẳng đến Sở Thuế qua bưu điện)
Cho nên, nếu quý vị nhận được tin nhắn, email, điện thoại của bất cứ ai tự xưng là nhân viên Sở Thuế, thì mình biết ngay đó là kẻ gian.
Sở Thuế có mướn một vài công ty chuyên thu nợ (collection agencies) để giúp Sở Thuế đòi nợ thuế còn thiếu trước đây. Nhưng những công ty này chỉ duy nhất được quyền gửi thư nhắc nhở mình thiếu thuế, chứ không được gọi, nhắn tin, hoặc email. Và nhất là họ không được nhận tiền thuế của mình. Chỉ có Sở Thuế mới được thu tiền thuế.
Khi cần liên lạc với mình, Sở Thuế chỉ gửi thư mà thôi. Tuy nhiên, sau này kẻ gian giả mạo thư cũng rất tinh vi, giống y hệt như thư của Sở Thuế. Muốn phân biệt được thư thật hay giả, hãy xem góc trên cùng bên phải, Sở Thuế có ghi rõ:
- Loại thư gì, CP hay LTR; 2. Số an sinh xã hội (4 số sau cùng); 3. Số xác thực (authentication number); 4. Mẫu thuế và năm khai thuế; 5. Số điện thoại Sở Thuế
Nếu 4 số sau cùng của số an sinh xã hội không đúng thì chắc chắn là thư giả mạo.
Em cũng có thể gọi thử số điện thoại ghi trong thư, và cho Sở Thuế biết là mình muốn xác nhận lá thư đó thật hay giả. Tuyệt đối không đưa thông tin cá nhân của em. Nếu là thư thật, Sở Thuế sẽ xác nhận được ngay.
NĐT
