Hiện nay chỉ cần lướt qua các mạng xã hội như Facebook, TikTok, YouTube hay một số hội nhóm Telegram, người dùng dễ tìm thấy các đoạn video có chung công thức: Một diễn giả còn trẻ tuổi, ăn mặc sang trọng, đứng cạnh siêu xe, khoe số dư tài khoản hàng trăm tỷ VNĐ, chia sẻ hành trình từ tay trắng trở thành tỷ phú với vài bí mật kinh doanh hoặc đầu tư. Kèm theo là lời kêu gọi tham gia các khóa học làm giàu, khóa học đổi đời với cam kết hoàn vốn nhanh, lợi nhuận khủng!

“Lùa gà” từ các lớp học làm giàu   

“Lùa gà” với các khóa học làm giàu

Thời gian gần đây, hình thức tiếp thị liên kết (affiliate marketing) đang là xu hướng kiếm thêm thu nhập, kéo theo sự nở rộ của các khóa affiliate (học làm giàu) với mức phí từ vài trăm nghìn đến hàng chục triệu VNĐ cùng lời quảng cáo “không cần kinh nghiệm”, “thu nhập khủng” lôi kéo nhiều người sẵn sàng tham gia. Cách thức vận hành các khóa học kiểu này thường diễn ra như sau:

Chiến thuật “thả mồi bắt bóng”: Bước đầu, các “diễn giả” với những danh hiệu tự phong như “Phù thủy marketing”, “Kẻ hủy diệt thị trường”… (thực chất không do tổ chức, cơ quan uy tín nào chứng nhận) sẽ tổ chức các buổi hội thảo trực tuyến (Webinar) hoặc các buổi học miễn phí qua Zoom. Đáng chú ý, thị trường khóa học làm giàu hiện nay phân hóa thành nhiều dạng thức, gắn liền các xu hướng công nghệ mới, như: Loại hình đầu tư tài chính (Forex, Coin, BO…); kinh doanh thương mại điện tử (Dropshiping, TikTok Shop…); loại hình bán khóa học đa cấp kể cả loại hình phát triển bản thân bằng thần số/năng lượng mang tính chất mê tín, dị đoan… Phần  lớn nội dung “diễn giả” đưa ra chủ yếu là những câu khẩu hiệu truyền cảm hứng, nhằm “đánh thức con người phi thường bên trong mỗi học viên”. Qua đó “diễn giả” nhắm vào tâm lý muốn giàu nhanh nhưng lười lao động của một số người. Với khát vọng nhanh chóng tìm cách “đổi đời” khiến họ mất đi tư duy phản biện trước những lời hứa hẹn phi thực tế. Tiếp nữa, khi nhận thấy có người liên tục khoe mua nhà, mua xe, những người này bắt đầu sốt ruột, sợ mình bị tụt lại phía sau, từ đó dễ dàng xuống tiền mua khóa học với hy vọng bắt kịp xu hướng và tin tưởng chuyện làm giàu trên mạng là quá dễ. Đặc biệt, khi học viên đang ở trạng thái hưng phấn, “diễn giả” sẽ tung ra các gói khóa học VIP, Master, Premium với mức giá từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu VNĐ, kèm cảnh báo “cơ hội chỉ dành cho 10 (hoặc 20 người) đăng ký nhanh nhất” (?)

Một đoạn chát trao đồi cùng “diễn giả” lớp làm giàu

Trào lưu bán khóa học affiliate cũng chưa dừng ở số “học phí” nêu trên mà đôi khi còn bị đẩy lên những con số không tưởng nhằm vào tâm lý “giá càng cao, kiến thức càng độc quyền”. Ví dụ các khóa học làm giàu của “Master tự phong” Nguyễn Anh Đức (34 tuổi, quê Hà Nội). Bảng giá liệt kê 24 khóa học cùng các buổi tư vấn riêng của người này lên tới 1.488 tỷ VNĐ. Tuy nhiên sau đó “Master” tung chiêu “giảm giá sốc”, chỉ còn 300 triệu VNĐ nếu học viên xuống tiền đăng ký trong ngày. Rõ ràng mức giá ưu đãi ảo này thực chất là đòn tâm lý thúc ép học viên chuyển khoản nhanh khi họ đang ở trạng thái quá hưng phấn mà chưa kịp kiểm chứng năng lực thực tế của “thầy” hay tính pháp lý của nội dung đào tạo.

Bảng giá học phí một vài khóa học làm giàu

Với thủ thuật ngụy biện “số ít sống sót” (Survivorship Bias) cùng chiến lược trốn tránh trách nhiệm, trên truyền thông, các “diễn giả” thường trưng ra một vài học viên cũ của mình từng mua nhà, mua xe nhờ khóa học nhằm cho rằng: “Họ làm được, bạn cũng làm được” nhưng cố tình giấu nhẹm con số khác: Hàng ngàn, hàng vạn học viên còn lại học xong vẫn nghèo, thậm chí phá sản vì ôm thêm cục nợ học phí. Tiếp nữa là chiến lược “Đổ lỗi cho nạn nhân” (Victim Blaming). Khi học viên mang công thức ra áp dụng và thất bại, “diễn giả” sẽ nói: “Do bạn chưa đủ nỗ lực” hoặc “Năng lượng của bạn còn tiêu cực”. Với cách này, công thức của “thầy” luôn luôn đúng, lỗi luôn thuộc về học viên. Học viên không hoài nghi “thầy” mà quay sang dằn vặt bản thân, rồi tiếp tục đóng tiền mua khóa học cao hơn để “sửa chữa tư duy”. (?).

Xem thêm:   Nghề shipper

Ngoài ra, còn nhiều khóa học affiliate khác với cái mác như “Dạy đọc nến Forex”, “Tự động hóa dòng tiền Crypto” thực chất là những cái bẫy lôi kéo nạn nhân vào các sàn giao dịch giả mạo bằng cách sử dụng thêm dàn chim mồi (seeding) cùng hiệu ứng “tâm lý đám đông”. Trong đó có vụ án lừa đảo xuyên quốc gia liên quan TikToker “Mr Pips” (Phó Đức Nam, 32 tuổi, quê Vũng Tàu) khi người này liên tục xây dựng hình ảnh mình là doanh nhân thành đạt, thường xuyên khoe mẻ xe sang và cuộc sống xa hoa trên mạng xã hội để chiêu mộ học viên. Cuối cùng, “Mr Pips” và đường dây đã vận hành qua hàng loạt doanh nghiệp bình phong, lừa đảo chiếm đoạt hơn 1300 tỷ VNĐ của gần 1500 người liên quan (có hơn 1000 sinh viên trẻ tuổi) trước khi bị cơ quan chức năng “sờ gáy” vào tháng 10/2024…

Thành tích của một số “diễn giả”

Lời kết

Sự nở rộ của các khóa học affiliate kém minh bạch chính là mặt tối của nền kinh tế số và mạng xã hội. Giáo dục và sẻ chia tri thức là điều đáng trân trọng, nhưng việc biến nó thành công cụ bán giấc mơ để trục lợi trên sự nhẹ dạ, bế tắc của người khác là hành vi cần lên án và loại bỏ. Vì vậy, nhằm tự bảo vệ mình, mọi người (nhất là các bạn trẻ) cần biết bản chất của các khóa học làm giàu không phải môn giáo dục khoa học mà là một hình thức kinh doanh cảm xúc. “Diễn giả” giàu lên không bằng việc kinh doanh hay đầu tư thành công ngoài thị trường, mà họ giàu lên bằng chính tiền học phí của những người đang muốn mình được giàu như họ. Để không trở thành nạn nhân, mọi người nên nhớ rõ: Tuyệt đối không xuống tiền trong vòng 72 giờ kể từ khi bước ra khỏi hội trường. Sự giàu có bền vững cần năng lực chuyên môn cùng sự kiên trì, không thể đến từ những lời hô hào và những bài tập tự thôi miên trong các căn phòng kín.

Làm giàu không thể đến chỉ với những lời hô hào suông

Bài và hình NS