Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến 469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd., Garland, TX 75044
HỎI: Chào chị Đài Thi, em là công dân Việt Nam, cư ngụ tại Việt Nam, làm việc cũng ở Việt Nam. Em làm cho một công ty Mỹ có văn phòng ở Việt Nam. Xin chị cho biết em có phải khai thuế ở Mỹ không ạ? Cảm ơn chị nhiều.
ĐÁP: Đây là một câu hỏi rất hay, nhất là trong thời đại này các công ty Mỹ thường hay có chi nhánh ở nước ngoài và họ cần phải mướn nhân viên tại địa phương.
Nếu không phải là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân ở Mỹ, mà làm việc và lãnh lương của công ty Mỹ, thì nơi mình làm việc rất quan trọng vì đây là yếu tố quyết định mình có phải khai thuế ở Mỹ hay không.
Có 2 trường hợp thuế sau đây:
– Làm việc tại Việt Nam, cư ngụ tại Việt Nam: không khai thuế ở Mỹ
– Làm việc tại Mỹ, cư ngụ tại Việt Nam: phải khai thuế ở Mỹ
Riêng em thì đúng vào trường hợp thứ nhất, vì em làm việc tại Việt Nam. Vì vậy em không phải khai thuế ở Mỹ.
Trường hợp thứ 2 dành cho những ai cư ngụ ở Việt Nam, nhưng công việc đòi hỏi họ phải có mặt làm việc tại công ty ở Mỹ dù chỉ vài ngày, vài tuần, hoặc vài tháng, rồi nhân viên đó vẫn quay về Việt Nam để sống. Vì làm việc tại Mỹ, nhân viên này phải khai thuế ở Mỹ.
HỎI: Chào cô Đài Thi, tôi là mẹ đơn phương, có 3 đứa con nhỏ. Mấy năm nay khai thuế tôi thường lấy về được khoảng vài ngàn đô mỗi năm. Gần đây Sở Thuế gửi thư cho tôi, nói rằng tôi thiếu 4,000 đô la cho năm 2023. Tôi phải làm sao đây? Tại sao tôi thiếu thuế? Người khai thuế của tôi hiện đi vắng (out of the country) lâu ngày.
ĐÁP: Xin thưa, trong thư Sở Thuế có ghi rõ tại sao chị thiếu thuế cho năm 2023. Chị nhờ ai rành tiếng Anh xem lại giùm lá thư để biết lý do tại sao.
Sở Thuế đã chỉnh sửa hồ sơ thuế năm 2023 của chị cho nên mới gửi lá thư đó. Có thể lý do là vì họ không cho chị claim mấy đứa nhỏ hoặc tiền trợ cấp EITC cho những người có thu nhập thấp, hoặc cũng có thể là do chị có thu nhập nhưng không khai.
Nếu chị có bằng chứng là Sở Thuế sai lầm thì chị cần phải liên lạc với họ để khiếu nại. Trong thư Sở Thuế có ghi rõ số điện thoại hoặc địa chỉ để chị liên lạc. Khi chị gọi điện thoại thì nói với họ là chị nhận được lá thư số CP hoặc LTR gì đó (có ghi rõ ở góc trên cùng phía bên phải). Nếu chị gửi thư thì nhớ kèm theo lá thư Sở Thuế gửi cho chị.
Thuế năm nào đứng riêng năm đó, cho nên họ gửi thư cho thuế năm nào thì chị chỉ cần giải quyết năm đó, không cần nhắc đến những năm khác.
Người khai thuế cho chị sẽ không đại diện được cho chị trước Sở Thuế, nếu họ không có bằng chuyên môn như EA (Enrolled Agent), CPA, hoặc luật sư. Mà cho dù họ có bằng đi nữa, cũng có thể họ không đảm nhận việc đại diện chị, vì đây là một dịch vụ hoàn toàn khác với dịch vụ khai thuế.
Mướn người đại diện thì tốn tiền. Nếu chị tự đại diện cho chị thì Sở Thuế cho phép chị đem theo người thông dịch. Chúc chị khiếu nại thành công.
HỎI: Thân gửi cô Đài Thi, tôi là công dân Việt Nam và sống ở Việt Nam. Tôi có người thân ở Mỹ cho nên cũng thường hay qua Mỹ thăm viếng và du lịch. Nghe lời người thân khuyên, tôi có đầu tư mua một căn nhà ở Mỹ và cho thuê. Nay tôi muốn bán thì nghe nói giấy tờ bán nhà sẽ rất rắc rối vì tôi không có quốc tịch Mỹ hoặc thẻ xanh, và tôi sẽ bị đóng thuế rất nhiều. Có đúng vậy không cô? Nhờ cô giải thích về luật thuế ở Mỹ. Rất cám ơn cô.
ĐÁP: Xin thưa, đúng là giấy tờ mua bán nhà và thuế vụ sẽ rắc rối hơn cho trường hợp của bà nhưng nếu tính trước thì mọi chuyện sẽ suôn sẻ hơn.
Đa số công ty làm thủ tục giấy tờ mua bán nhà (title company) và người môi giới (real estate agent) rành rẽ về các giấy tờ đặc biệt dành cho người bán nhà không có quốc tịch hoặc thẻ xanh ở Mỹ.
Title company sẽ không đưa hết tiền cho bà. Họ sẽ phải giữ lại 15 phần trăm số tiền bán được và gửi cho Sở Thuế. Cuối năm bà phải khai thuế ở Mỹ để lấy lại số tiền đó.
Và nếu muốn khai thuế ở Mỹ thì bà phải có số ITIN tương tợ như số an sinh xã hội ở Mỹ. Số ITIN này bà phải xin Sở Thuế cấp. Tốt nhất là nên có ITIN trước khi bán nhà thì giấy tờ bán nhà và việc khai thuế sẽ tiến hành suôn sẻ hơn.
HỎI: Chào cô Đài Thi, tôi là góa phụ đã hơn 1 năm nay. Lúc chồng tôi còn sống, chúng tôi có sở hữu một căn nhà ở Cali và vợ chồng tôi đã sống trong căn nhà này được 25 năm. Khi chồng tôi mất thì quyền sở hữu chủ tự động chuyển qua cho tôi. Tôi dự định sẽ bán nhà và dọn về ở với con của tôi. Với giá bất động sản đang tăng như hiện nay, tôi sẽ lời khoảng 600,000 đô la. Vậy tôi có sẽ phải đóng thuế không cô? Cám ơn cô và chúc cô vui khoẻ.
ĐÁP: Thưa bà, vì bà ở tiểu bang California, cho nên bà được miễn thuế trên số tiền lãi 600,000 đô la, nhưng bà phải bán nhà trong vòng 2 năm, tính từ ngày chồng bà qua đời.
Có 2 lý do bà được miễn thuế. Thứ nhất, tiền lãi không phải là 600,000 đô, mà sẽ là ít hơn nhiều. Tôi có kèm ví dụ dưới đây để hướng dẫn cách tính tiền lãi. Thứ hai, luật thuế cho bà miễn thuế tiền lãi tối đa 500,000 đô vì đây là nhà ông bà cư ngụ chứ không phải nhà cho thuê.
Ở những tiểu bang “sở hữu chung” (community property states), khi chồng hoặc vợ qua đời thì tài sản được chuyển qua cho người phối ngẫu. Hiện nay ở Mỹ có 9 tiểu bang “sở hữu chung” là Cali, Texas, Arizona, Idaho, Louisana, Nevada, New Mexico, Washington, và Wisconsin.
Số tiền lãi bán nhà được tính theo giá trị nhà từ ngày ông mất, chứ không phải giá mua của 25 năm trước.
Ví dụ như giá mua vào năm 2000 là 200,000 đô, năm 2025 ông mất thì nhà trị giá 800,000 đô. Năm 2026 bà bán được 900,000 đô, thì tiền lãi chỉ có 100,000 đô (900,000 giá bán – 800,000 giá trị ngày ông mất).
Nếu ông còn sống mà ông bà bán nhà thì tiền lãi sẽ được tính theo giá mua. Số tiền lãi sẽ là 700,000 (900,000 giá bán – 200,000 giá mua).
Vì ông bà đã ở căn nhà này cho nên sẽ được miễn thuế trên số tiền lãi 100,000 đô la theo như ví dụ trên. Còn nếu như bà lời hơn nhiều, ví dụ như 500,000 đô, thì bà cũng sẽ được miễn thuế với điều kiện là phải bán trong vòng 2 năm từ ngày chồng bà qua đời. Nếu bán sau 2 năm thì chỉ được miễn thuế cho số tiền lãi 250,000 đô. Vì vậy nếu lời nhiều thì bà nên lên kế hoạch bán nhà trong vòng 2 năm để được hưởng mức miễn thuế tối đa.
Nói tóm lại, bà nhờ người khai thuế tính ra số tiền lãi theo ngày ông mất, rồi sau đó áp dụng luật miễn thuế dành cho người cư ngụ nhà này.
NĐT
