Có vẻ nhân loại đang có một hành tình mới. Nhiều người đang định cư trên mạng, ăn uống, du lịch ở trển, gặp bạn bè, hàng xóm hay bình tình hình thời sự, thế giới ở trển… Mục này không nhằm luận bàn chuyện đại sự, chỉ góp nhặt mấy câu chuyện bảng lảng ở cõi trên, mong đem lại những nụ cười nhẹ nhàng đến bạn dọc.
Những cây lúa mì
Năm 1944, dịch bệnh tàn phá đồng ruộng, Mexico phải nhập cảng hơn phân nửa lượng lúa mì, người nghèo sẽ không có gạo ăn. Một khoa học gia người Mỹ tên là Norman Borlaug, lúc đó 30 tuổi, tình nguyện tới Mexico tìm cách cải thiện giống lúa mì. Chuyến đi năm ấy đã giúp cứu hơn 1 tỉ người ở khắp thế giới thoát khỏi nạn đói.
Bằng cách luân canh hai vụ ở cao nguyên và thung lũng, ông rút ngắn một nửa thời gian thử nghiệm, cho ra những giống lúa mới kháng bệnh tốt hơn, năng suất cao hơn. Từ chỗ thiếu hụt, Mexico lần đầu tự túc lúa mì năm 1956.
Tuy nhiên, khi được bón đủ phân, cây lúa bị đổ rạp vì bông quá nặng. Borlaug mày mò lai tạo ra giống lúa mì thân ngắn, cứng cáp, bông lớn mà không bị đổ ngã. Đến 1960, các giống lúa mì này được đưa tới Ấn Độ và Pakistan, cứu dân ở 2 quốc gia này khỏi nạn đói, đánh dấu bước ngoặt của cuộc “Cách mạng Xanh”.
Tháng 10-1970, khi Borlaug đang cùng 5 nhà khoa học bì bõm nghiên cứu trên cánh đồng ở Toluca thì vợ ông, Margaret, hớt hải báo tin ông được trao Nobel Hòa bình. Tưởng đùa, Borlaug tiếp tục làm việc. 2 tiếng sau, khi phóng viên và nhân viên truyền hình ào ào tìm tới, Borlaug mới lóp ngóp leo lên.
Ông thọ 95 tuổi, qua đời ngày 12-9-2009 tại nhà riêng ở thành phố Dallas, tiểu bang Texas.
Nguồn: thecounter.org; AP
Người lót ổ gà
Bạn đừng nhầm với ổ gà. Đây là những hố lồi lõm trên đường, người Việt gọi là ổ gà, lớn hơn là ổ voi. Những chỗ này đã làm vô số người thương tật, thậm chí tử vong, như cậu bé 16 tuổi Prakash Bilhore tại Ấn Độ. Các quan chức chính quyền thản nhiên, nhưng người bố, ông Dadarao Bilhore thì vô cùng đau đớn trước cái chết của con. Trước sự vô cảm của họ, ông Dadarao không cam tâm để những người khác gặp tai nạn như con mình. Ông tự vác xẻng, lượm lặt xà bần, cát đá thừa từ các công trường để vá các ổ gà. Ban đầu ông làm một mình, sau có nhiều người phụ giúp, tạo nên nhóm “Những người diệt ổ gà” (Pothole Killers), chuyên lùng sục và san lấp những ổ gà, ổ voi nguy hiểm.
Tính đến đầu năm 2026, ông đã san lấp hơn 2,000 ổ gà và được xưng tụng là “Pothole Dada”. Ở Việt Nam người ta cũng thấy những người làm thiện nguyện như vậy. Khi dân chúng tự loay hoay, hì hụi vá đường lấp hố, người ta biết chính quyền đó ra sao.
– Nguồn: Shashank Bengali / Los Angeles Times
Chiếc muỗng bạc
Năm 1942 tại Warsaw (Ba Lan), để tránh bị lính Đức tàn sát, Irena Sendler, một nhân viên xã hội người Ba Lan, lúc ấy 32 tuổi, đã giấu một bé gái 6 tháng tuổi Elżbieta Koppel trong thùng gỗ để đưa ra khỏi vùng giam giữ người Do Thái. Hành trang của em lúc đó chỉ vỏn vẹn một chiếc muỗng bạc khắc tên và ngày sinh 5-1-1942.
Bằng giấy phép vào khu Ghetto kiểm tra vệ sinh, bà mang thức ăn, thuốc men vào và bí mật cùng các cộng sự tổ chức đưa trẻ em ra ngoài. Họ phải thuyết phục cha mẹ giao con cho người xa lạ, dù không thể bảo đảm các em sẽ sống sót hay gia đình có ngày đoàn tụ. Khi ra ngoài, các em sẽ nhận giấy tờ giả, dùng tên mới và được đưa tới các trại trẻ mồ côi hoặc tu viện ở Ba Lan.
Bà Irena Sendler – Nguồn: lowellmilkencenter.org
Với bí danh Jolanta, bà đứng đầu bộ phận cứu trợ trẻ em của tổ chức Żegota. Danh sách tên thật của các em được bà viết bằng ký tự mã hóa, giấu trong chai chôn dưới gốc cây táo tại nhà một người quen.
Ngày 20-10-1943, mật thám Gestapo phát giác, bắt giữ Sendler, tra tấn và kết án tử hình. Đến giờ phút cuối cùng, bà vẫn không chịu khai tên cộng sự hoặc nơi các em ẩn náu. Tổ chức Żegota hối lộ nhà tù, cứu bà thoát chết. Sendler đổi danh tính và tiếp tục hoạt động cho tới khi chiến tranh kết thúc. Tổng cộng, bà đã cứu hơn 2,500 đứa bé Do Thái.
Gia đình của bé gái Elżbieta đều bỏ mạng trong các trại tập trung. Năm 17 tuổi, cô mới biết gốc gác thực sự của mình. Khi trưởng thành, cô trở thành nhà hoạt động xã hội và tận tụy chăm sóc ân nhân Sendler lúc tuổi xế bóng. Chiếc muỗng bạc của cô trở thành chứng tích lịch sử tại Bảo tàng Thế chiến II ở Gdańsk, Ba Lan.
Elzbieta Ficowska – Nguồn: enrs.eu
