“Hãy cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nhấc bổng trái đất lên” là câu nói nổi tiếng của Archimedes (287-212 trước Công Nguyên). Ổng là một nhà toán học, nhà vật lý, nhà phát minh huyền thoại người Hy Lạp. Hình của Archimedes được in ở mặt trước của Huy chương Fields, giải thưởng danh giá được coi là “Nobel Toán học” (vì giải Nobel không bao gồm lĩnh vực toán học), được Hiệp hội Toán học quốc tế (IMU: International Mathematical Union) trao 4 năm một lần cho những nhà nghiên cứu nổi bật.
Ơ-rê-ca (Eureka, nghĩa tiếng Việt là “tìm ra rồi”) là một giai thoại nổi tiếng về cách ra đời của “lực đẩy Archimedes” và của mục.. này.
Thế giới có hàng vạn kiểu chống ngập. Không có cái “tốt nhất” cho mọi trường hợp, vì còn tùy vào lịch sử của vùng đất (lịch sử ngập, địa hình, thủy văn, nền đất và hệ thống thoát nước…), chiều sâu nước, thời gian cảnh báo, ngân sách và loại công trình. Ở nhiều nơi, chống ngập là bất khả thi vì cơ sở hạ tầng xây dựng hổ lốn, thiếu khoa học… Xin giới thiệu vài công trình chống ngập trên thế giới…
FloodBreak
Sau trận ngập do bão nhiệt đới Allison tại Houston, tiểu bang Texas, năm 2001, kỹ sư Lou Waters thành lập FloodBreak và phát triển cửa chắn lụt tự động. Bằng sáng chế Mỹ US6623209B1, cấp ngày 23-9-2003, ghi nhà phát minh là Louis A. Waters Jr.
Bình thường, cửa nằm ngang sát đất. Khi nước dâng, lực nổi nâng cửa lên; áp lực nước ép cửa đóng kín, không cần điện hay người dựng. Công ty Walter P Moore xác nhận cửa cùng tường chắn, van chống chảy ngược bảo vệ cao ốc 3000 Post Oak trong bão Harvey năm 2017.
HESCO
HESCO của Anh là hệ thống các rọ lưới gấp được, lót vải địa kỹ thuật. Khi cần chống lụt, người ta bung rọ ra, nối thành hàng rồi dùng máy đổ đất hoặc cát vào, tạo thành đê kiên cố rất nhanh.
Hệ thống được quân đội và U.S. Army Corps of Engineers sử dụng rộng rãi trong chống lụt khẩn cấp. Từ năm 2010, trung tâm vật tư chống lụt của USACE đã cung cấp hơn 67 mile rọ HESCO cho nhiều chiến dịch chống lũ tại Mỹ.
Cái Lu
Việt Nam chưa có sáng chế nào có thể chống ngập hiệu quả, nhưng từng có nhiều đề xuất nổi tiếng về việc chống ngập. Ví dụ như chiều 12-7-2019, tại kỳ họp thứ 15 Hội đồng nhân dân TP.HCM khóa IX, Phó Giáo Sư – Tiến Sĩ Phan Thị Hồng Xuân đã đề xuất mỗi gia đình trang bị lu chứa nước mưa, nhằm góp phần giảm ngập trong lúc chờ các giải pháp của thành phố. Nước giữ lại có thể dùng để tưới cây, rửa nhà…
AquaFence
AquaFence của Na Uy là hàng rào chống ngập lắp ghép, có thể dựng quanh công trình khi cần rồi tháo ra cất giữ. Bằng sáng chế Mỹ US7121764B2, cấp ngày 17-10-2006, nhà phát minh là Thor Olav Rorheim.
Các tấm chắn được nối kín và dựng trước khi nước tới. Khi lũ dâng, chính sức nặng của nước ép tấm đế và gioăng xuống nền, giúp hạn chế nước luồn bên dưới. Khác FloodBreak, AquaFence không tự bật lên mà được con người dựng sẵn.
Ngày 27-9-2024, Bệnh viện Tampa General ở tiểu bang Florida xác nhận AquaFence đã ngăn nước dâng do bão Helene tràn vào khuôn viên chính trên Davis Islands. Trong lúc nhiều vùng thấp quanh Tampa Bay bị ngập, bệnh viện vẫn có điện, bệnh nhân và nhân viên an toàn, việc chăm sóc bệnh nhân tiếp tục không bị gián đoạn.
