Ông Rahim ngồi ngủ gật với con lừa Hala và chiếc xe chở hàng bên cổng chợ ở làng Nauwarid. cách Mazar-I-Sharif chừng trăm cây số về hướng bắc.
Từ mờ sáng, lúc sương đêm lạnh ngắt còn ướt những tảng đá núi sau nhà. Ông Rahim đã dậy. Ông ăn miếng bánh mì khô với tô sữa dê, rồi ra chuồng con Hala, con lừa già đã kéo xe chở hàng, chở người, nuôi sống ông mấy năm nay. Ông Rahim lấy cỏ khô, trộn với lon lúa mạch, cắt vài củ cà rốt, củ cải, bỏ vô máng. Con Hala cúi đầu ăn. Ông cầm bàn chải, chải lớp lông đã bắt đầu rụng trên lưng con lừa tới tuổi.
– Ăn nhiều cho khỏe Hala!
Ông ôm con lừa.
– Cám ơn mầy đã cưu mang tao mấy năm nay…
“Trận phục kích tại vùng núi Kampirak của 30 tay súng Taliban đã bị trung đội lính sơn cước và 2 chiếc máy bay không người lái đánh tan nát. 3 người sống sót, trong đó có ông Rahim được giải ngũ. Về tới làng Nauwarid. Ủy Ban Taliban cho ông miếng đất với căn nhà nhỏ và 500 đồng. Ông Rahim vay của Ủy Ban thêm 500 đồng, mua con lừa. Mỗi ngày ông chở người, chở hàng thuê trong vùng. Món tiền lợi tức ít ỏi từ con lừa cũng đủ cho ông Rahim sống qua ngày.
Nhưng! Cũng như ông. Con lừa Hala, ngày một già. Sức kéo xe của nó ngày càng yếu đi.
– Shalom! Ông Rahim!
Bà hàng xóm Hira đang đứng trước cửa.
– Shalom!
Ông Rahim bước ra.
– Ông chở giùm 4 bao lúa mì và tôi ra máy xay! Bà Hira nói.
– Được!
– Ông tính bao nhiêu?
– Bà trả cho 250 đồng!
Bà Hira lắc đầu.
– Mắc!… Xe lừa, đâu phải xe hơi!
– Vậy bà muốn bao nhiêu?
– Tôi trả anh 200… Với điều kiện anh phải khiêng 4 bao lúa mì ra xe và khiêng vô máy xay!
“Vậy là bữa nay chắc mình khá! Sáng sớm đã có người thuê, mình còn cả một ngày dài để làm việc!”
Hồ Đắc Vũ
Ông Rahim khiêng 4 bao ra xe, chở tới máy xay.
Ông quẹo vô con đường bên núi, vòng ra chợ. Người ra vô mua bán, tiếng rao hàng, tiếng trả giá, cười nói. Ông đậu xe trước cổng chợ. Nhìn mọi người, đợi một cái ngoắt tay hoặc một tiếng kêu “Xe lừa”.
Từ 8 giờ sáng! Ông Rahim và con lừa đã đứng chờ khách ở cổng chợ cả tiếng đồng hồ.
Mặt trời bắt đầu nóng. Mồ hôi đã lấm tấm hai bên thái dương ông Rahim, mùi lông của con lừa già bốc lên ngai ngái. Ông Rahim đắp cái bao tải nhỏ lên đầu và cổ cho con lừa. Ông lấy thùng nhựa, vô chợ xin nước, đem ra cho nó uống. Ông Rahim ngồi dựa lưng vô xe, kiên nhẫn nhìn những người ra vô chợ.
Thêm một tiếng trôi qua. Ông Rahim vẫn chưa có khách gọi. Bên kia. Hai xe lừa đã có người thuê, họ đang chất những bao tải lên xe.
– La!… la! La!… la!
Con Hala kêu nhỏ, nhìn ông Rahim. Biết nó đói, ông lấy bao cỏ treo dưới xe, đổ hết vô thùng nhựa. Để ngay miệng con lừa già. Ông Rahim vô chợ, mua 3 củ cà rốt, ông bẻ đôi, đút cho con lừa. Hala giậm chân, đầu gục gặc như cám ơn ông.
– Xe lừa!
Ông Rahim ngước lên. Chị đàn bà bịt mặt nói.
– Tôi cần chở mấy bao rau cải, cà rốt về nhà…
– Mấy bao? Thưa bà!
Ông Rahim hỏi.
– 5 bao…
Chị ta chỉ 5 bao tải để trước hàng rau.
– … Và tôi!
Ông Rahim thấy 5 bao tải cộng với chị ta, chắc cũng nặng cho sức kéo của con lừa già … Ông nhìn con lừa, nhìn qua chị đàn bà và 5 bao tải nằm phía xa, đắn đo.
“Nhưng ế quá! Từ sáng sớm tới giờ, sau bà Hira, mới có được một người”
Cũng như bà Hira, chị đàn bà nói.
– Ông phải khiêng hàng ra xe, về tới nhà, ông phải khiêng vô cho tôi!
Biết chuyến hàng nặng, nhưng ế khách nên Ông Rahim quyết định.
– 500 đồng cho mọi chuyện!
– Ala! Chị đàn bà la.
– Tôi đã không tính tiền khiêng cho chị!
Ông Rahim đưa hai tay phân trần.
– Tôi có thể gọi mấy xe kia…
Chị ta chỉ tay vô 2 người chạy xe lừa đứng bên kia cổng chợ.
– … Họ chỉ lấy 400!
Hai người xe lừa bên kia đang nhìn chằm chằm vô ông Rahim.
– Được! 400!
Ông Rahim vô chợ khiêng mấy bao tải. Bây giờ thì ông biết là 5 cái bao nặng hơn bình thường! Ông nhìn con Hala đang ăn cà rốt, nó ngước mặt nhìn ông.
– La!… la! La!… la!
Nó kêu lớn, như muốn nói
“Tôi chở được!”
Ông Rahim khiêng hàng ra xe, chị đàn bà leo lên. Để giảm sức nặng cho Hala. Ông cầm sợi dây cương, dắt con lừa đi. Đường về nhà chị ta qua một đoạn dốc. Ông Rahim lo lắng nhìn 4 cái chân con Hala run run, leo từng bước lên dốc.
– Soạt!
Hai bánh xe lừa cán vô những viên đá, xe nghiêng nhẹ qua. Chị đàn bàn la lên.
– Ê! Lật xe!
Chị chồm qua chụp thành xe, chiếc xe nghiêng qua bên kia, 2 chân sau của con Hala tuột trên lớp đá. Ông Rahim chạy qua hông xe đẩy mạnh. Con Hala bám 2 chân trước, 2 chân sau cố đẩy chiếc xe.
– Nguy hiểm quá!…
Chị đàn bà nạt vô mặt ông Rahim.
– Con lừa kéo không nổi! Mẹ! Lật xe, tôi rớt xuống đồi thì sao?
Ông Rahim phân trần.
– Con lừa bị tuột chỉ vì xe cán lên đá… Nó thừa sức kéo! Chị đừng lo!
– Tôi sẽ bớt tiền ông!
Xe tới nhà. Ông Rahim khiêng hàng vô.
– Tôi bớt ông 20 đồng vì tính mạng bị nguy hiểm.
Chị đàn bà ném tiền trên xe, bước vô nhà.
Biết con Hala đã chở một chuyến hàng quá sức mình, ông Rahim cũng không ngồi trên xe, ông nắm dây cương, dắt con lừa trở lại chợ.
Chỉ mới 2 giờ chiều. Ông Rahim hy vọng sẽ chở được chuyến hàng nữa, Ông vô chợ, mua 5 trái táo, bó cà rốt cho con Hala và một miếng bánh mì cuốn phô mai cho mình. Ông kéo chiếc xe qua bóng mát bên mấy cây ô liu trước chợ. Ông Rahim bỏ táo và cà rốt vô thùng nhựa cho Hala ăn. Ông ngồi dựa lưng xe, cắn miếng bánh mì, mắt vẫn chăm chú nhìn vô cổng chợ, hy vọng có thêm được chuyến hàng, trước khi chợ tan. Ông Rahim ăn xong, vô chợ xin thùng nước, ông uống một ít, còn lại ông cho Hala.
Đang lim dim, ông Rahim mở to mắt! Hình như trong cổng chợ, có người đàn ông đưa tay vẫy… Đúng rồi!
Ông ta kêu.
– Xe lừa!
Ông Rahim mừng quá, chạy vô.
Một ông mập, đầu trọc, nhìn ông Rahim, hỏi.
– Chở hàng không?
– Dạ có! Sẵn sàng chở!
Ông Rahim vui mừng.
Ông mập chỉ chiếc thùng gỗ.
– Ông chở tôi và thùng này về nhà… rất gần! qua dốc núi là tới!
– Dạ được! Tới đâu cũng được!
– Tôi trả ông 500 đồng!
“Ala ơi! Con trúng rồi! 500 đồng! Từ đây tới nhà ông ta chỉ qua cái dốc trước mặt… 15 phút là tới!”
Ông Rahim mừng trong bụng.
– Tốt! Ông đem thùng này ra xe.
Ông mập nói.
Ông Rahim khiêng thùng ra xe. Ông mập đi theo. Ông Rahim giữ càng xe. Ông mập lên xe, 2 càng xe chổng cao, ép sát bụng con Hala. Ông Rahim bối rối nhìn bụng con lừa siết lại vì sức nặng của xe nghiêng về phía sau.
– Xin lỗi! Ông có thể ngồi tới phía trước một chút để xe có thăng bằng, dễ cho con lừa kéo.
Ông mập xích ra phía trước.
– Được rồi! Cám ơn ông!
Ông Rahim kéo xe đi, con Hala bắt đầu từng bước chậm.
– Ông có thể cho con lừa đi nhanh hơn không? Tôi cần về nhà sớm!
Ông mập cằn nhằn.
– Xin lỗi! Ông và thùng hàng rất nặng! Con lừa không thể đi nhanh hơn!
– Nhưng tôi không trả tiền để đi xe rùa! Con lừa đi quá chậm!
Ông mập la.
– Con lừa đã làm hết sức của nó! Không thể nhanh hơn được! Xin lỗi!
“Xe bắt đầu lên dốc, một cái dốc không cao lắm… Xuống dốc là tới nhà ông mập, và được 500!”
Ông Rahim nghĩ.
Ông mập ngồi quay đầu về phía sau, nên ông không thấy đầu con lừa cúi thấp xuống, 2 chân sau run run, đang từng bước kéo xe tới. Ông Rahim vòng ra sau, dựa lưng vô xe, hai chân đẩy tới, con Hala bước được mấy bước. Ông mập nhìn ông Rahim.
– Nặng lắm sao?
Ông Rahim gật đầu.
– Vậy sao ông nhận chở hàng cho tôi?
Ông Rahim ngừng lại, nhưng ông vẫn đẩy lưng vô xe, vì sợ nó tuột xuống dốc.
– Tôi không nghĩ rằng sức nặng của ông và thùng hàng đã quá khả năng của con lừa… Và tôi!
Ông Rahim thúc con lừa.
– Hala! Đi! Cố lên! Sắp lên hết dốc rồi!
Ông Rahim đẩy xe. Con Hala bắt đầu những bước run rẩy, chậm chạp. Được chừng vài bước, nó cúi đầu, kêu lên.
– La!… la!
Giọng nó khàn lại, hụt hơi, tiếng kêu tắt trong cổ họng. Ông Rahim biết phải làm gì. Ông cúi xuống, lấy cây gỗ dài sau thùng xe, kê ngay 2 bánh xe.
– Thưa ông! Con lừa đã hết sức, không kéo xe lên tới dốc được…
Ông Rahim nói với người khách.
Ông ta chồm vô mặt ông Rahim.
– Tôi không cần biết! Nó phải kéo! Vì tôi trả tiền cho ông để mang thùng hàng và tôi về nhà…
Ông chỉ tay.
– … Ngay dưới dốc này!
– Tất nhiên! Tôi sẽ chở ông và thùng hàng về tới nhà! Nhưng trong hoàn cảnh bây giờ…
Ông Rahim tới bên con lừa ôm cổ nó.
– … Cuộc sống tôi nằm trong sức khỏe của con lừa! Nó đã nuôi tôi bao nhiêu năm… Nếu cố kéo ông qua dốc, con lừa kiệt sức… Nó sẽ chết!…
Ông Rahim đưa hai tay
– … Coi như tôi… Chấm hết!
– Ô! Đó là chuyện của ông! Con lừa phải chở tôi về nhà … Như tôi đã thuê!
– Vì quá nặng, nên khi kéo lên dốc, xe bật về sau, sợi dây từ càng xe siết ngang bụng… Con lừa bị nghẹt thở…
Ông Rahim cúi mặt
-… Nó sẽ chết!
Ông đưa hai tay.
– Cho nên!… Tôi sẽ thay thế con lừa, kéo xe, đưa ông lên dốc!
Ông Rahim mở dây cổ, dây bụng cho con Hala. Ông bước tới cầm 2 càng xe, cúi mình, lấy hết sức kéo chiếc xe từ từ lên dốc. Xe đã tới trên đầu con dốc. Ông mập chỉ tay.
– Nhà tôi kia! Xuống dốc là tới!
Ông Rahim cột dây cổ, dây bụng cho con Hala. Ông cầm dây cương, kéo chiếc xe từ từ xuống dốc.
– Xuống dốc mà chậm vậy sao?
Ông mập hỏi.
Ông Rahim không trả lời, ông đang nhìn những bước chân run rẩy của con Hala ghìm từng bước vì sức nặng đang đẩy nó xuống dốc, nó bỗng tuột đi mấy bước trên lớp đá.
Ông mập la.
– Chết! tuột dốc!
Ông ta nằm xuống xe. Ông Rahim chạy ra trước, tay chụp 2 càng xe. Ông quỳ xuống thọc cây gỗ dài, kê ngay 2 bánh xe.
– Không sao! Ông bình tĩnh!
– Bình tĩnh mẹ gì!
Ông mập nổi cộc.
– Còn chút xíu là xe tuột dốc, con lừa chưa chắc chết… Nhưng tao sẽ chết! Tao đâu có thuê mày giết tao?… Mẹ! Mầy làm việc không an toàn!
Ông Rahim nhỏ nhẹ!
– Ông yên tâm! Xe không tuột dốc, và ông cũng không chết!…
Ông Rahim tháo dây cổ, dây ngang bụng cho con Hala, cột nó sau xe.
– Thưa ông! Với một lượng hàng lớn hơn khả năng kéo của con lừa già và tôi!
Ông Rahim xuống giọng.
– … Nên khi xuống dốc! Toàn bộ sức nặng của ông với thùng hàng sẽ đè xuống sợi dây da trên cổ con lừa…
Ông Rahim nghiêng bàn tay giống như 2 càng xe đè xuống cổ con lừa!
– … Nó có thể bị gãy cổ… Chết!
Ông Mập đưa hai tay lên trời!
– Mẹ! Lên dốc cũng chết! Xuống dốc… Cũng chết!…
Ông chỉ mặt ông Rahim.
– Vậy thì tao mướn xe mầy làm gì?
– Không! Tôi chỉ giải thích với ông tình trạng của con lừa! Tôi…
Ông Rahim chỉ vô mình.
– … Chính tôi sẽ đưa ông xuống dốc về nhà an toàn!
Ông Rahim đeo vòng, cầm 2 càng xe, ghìm từng bước khó nhọc, mồ hôi đầy trên mặt, hai hàm răng ông cắn chặt, miệng run run, kéo chiếc xe lừa quá nặng, từng bước xuống dốc…
Tới cuối dốc, ông Rahim mặt xanh lè, đứng thở như bị hụt hơi. Ông đẩy con Hala, tròng dây cổ, cột dây bụng, kéo xe đi.
Ông mập nói.
– Nhà tao kia!
Chiếc xe lừa ngừng trước nhà ông mập. Ông Rahim khiêng thùng hàng vô. Nhận tiền thù lao.
Quá mệt vì kéo xe. Đi được mấy bước, ông Rahim quỵ chân, ngước mặt lên trời, miệng hớp như con cá thiếu nước. Ông leo lên xe, nằm xuống, tay kéo sợi dây cương. Con lừa còn mất sức hơn ông, nó cũng kéo chiếc xe được vài bước, bỗng té xuống, chiếc xe lật nghiêng, con lừa la yếu ớt.
– La!… la!
Ông Rahim lăn bên đường. Ông cố đứng dậy, đẩy con lừa lên xe. Ông lấy cây gỗ bẩy chiếc xe đứng lên. Ông kéo xe chở con lừa già về nhà…
Sáng hôm sau, bà hàng xóm Hira cần ra chợ.
– Shalom! Ông Rahim! Ông Rahim!
Không thấy ông ta trả lời. Bà chạy qua, đẩy cửa.
Ông Rahim nằm trên giường, đầu quẹo qua một bên, vệt máu bầm trên khóe miệng, bất động.
Bà ra chuồng lừa.
Con lừa già Hala nằm trên lớp cỏ khô, đầu cũng quẹo qua một bên, bất động, vệt máu bầm vì xuất huyết chảy trên khóe miệng.
HĐV
