Khi bị nghẹt mũi, dị ứng, đau nhức… có lẽ bạn thường nghĩ ngay đến những thuốc mua tự do không cần toa của bác sĩ (OTC) để giảm các triệu chứng này.
Tuy nhiên, nhiều loại thuốc không toa có thể gây ra những tác dụng phụ và nguy cơ đáng kể ở người lớn tuổi. Khả năng chuyển hóa thuốc của cơ thể giảm dần theo tuổi tác, làm tăng nguy cơ xảy ra tác dụng phụ. Một nghiên cứu công bố năm 2024 trên tạp chí Innovation in Aging cho thấy khoảng 80% người lớn tuổi mắc sai lầm khi sử dụng thuốc OTC.
Các chuyên gia khuyên người lớn tuổi nên lựa chọn những loại thuốc OTC tương đối an toàn, sử dụng đúng liều được khuyến cáo. Đồng thời, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để chắc chắn rằng thuốc OTC không tương tác với những loại thuốc kê toa bạn đang sử dụng. Nếu chưa chắc chắn, những thông tin duới đây có thể giúp bạn.
Táo bón hoặc tiêu chảy
NÊN DÙNG
Đối với táo bón thỉnh thoảng, có thể dùng polyethylene glycol (MiraLax và thuốc generic). Thuốc này kéo nước vào đại tràng, giúp làm mềm phân và khiến việc đại tiện dễ dàng hơn.
Tuy nhiên, nếu đã vài ngày không đại tiện, việc sử dụng ngắn hạn thuốc nhuận tràng kích thích có thành phần như senna (chẳng hạn Ex-Lax và thuốc generic) có thể hiệu quả hơn.
Nếu bị táo bón mãn tính, bạn có thể cần dùng thuốc nhuận tràng tạo khối (bulk-forming laxative) như psyllium (Metamucil và thuốc generic) hoặc methylcellulose (Citrucel và thuốc generic) mỗi ngày. Các thuốc này có thể mất vài tuần mới phát huy đầy đủ tác dụng, vì vậy trong thời gian chờ đợi có thể cần dùng thêm thuốc nhuận tràng kích thích (stimulant laxative).
Cần nhấn mạnh rằng phải uống đủ nước khi sử dụng những thuốc này; nếu không, phân có thể trở nên cứng hơn và tình trạng táo bón sẽ nặng thêm.
Nếu bị tiêu chảy, có thể dùng loperamide (Imodium và thuốc generic), nhưng không nên vượt quá 16 mg mỗi ngày. Đối với tiêu chảy kèm khó chịu ở dạ dày, bismuth subsalicylate (Pepto-Bismol và thuốc generic) có thể giúp giảm triệu chứng. Tuy nhiên, dùng thuốc này quá 1-2 ngày có thể gây táo bón, đặc biệt ở người lớn tuổi. Nếu tiêu chảy kéo dài hơn vài ngày, hãy đi khám bác sĩ.
NÊN CÂN NHẮC KỸ
Các loại thuốc thụt chứa sodium phosphate, chẳng hạn Fleet Saline, có thể gây rối loạn chất điện giải và mất nước nghiêm trọng, đặc biệt ở người lớn tuổi mắc bệnh thận hoặc suy tim. Nếu bị bệnh thận, cũng cần thận trọng với thuốc nhuận tràng chứa magnesium, chẳng hạn milk of magnesia.
Ợ nóng
NÊN DÙNG
Nếu chỉ thỉnh thoảng bị ợ nóng (heartburn), thuốc kháng axit như calcium carbonate (Tums và thuốc generic), hoặc calcium carbonate kết hợp magnesium hydroxide (Rolaids và thuốc generic) có thể giúp giảm triệu chứng một cách an toàn. Nhưng nếu bạn ngày nào cũng cần thuốc để trị ợ nóng, hãy nói chuyện với bác sĩ.
Bạn có thể cần dùng một đợt ngắn thuốc ức chế bơm proton (proton pump inhibitor – PPI) như: Omeprazole (Prilosec); Lansoprazole (Prevacid); Esomeprazole (Nexium).
NÊN CÂN NHẮC KỸ
Không nên dùng liều cao thuốc chẹn H2 (H2 blockers) như Pepcid và Tagamet. Những thuốc này có liên quan đến các tác dụng phụ như lú lẫn ở người lớn tuổi. Ngoài ra, không nên sử dụng PPI lâu dài nếu không có sự theo dõi của bác sĩ vì có thể làm giảm lượng vitamin B12 và magnesium trong cơ thể.
