“Hãy cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nhấc bổng trái đất lên” là câu nói nổi tiếng của Archimedes (287-212 trước Công Nguyên). Ổng là một nhà toán học, nhà vật lý, nhà phát minh huyền thoại người Hy Lạp. Hình của Archimedes được in ở mặt trước của Huy chương Fields, giải thưởng danh giá được coi là “Nobel Toán học” (vì giải Nobel không bao gồm lĩnh vực toán học), được Hiệp hội Toán học quốc tế (IMU: International Mathematical Union) trao 4 năm một lần cho những nhà nghiên cứu nổi bật.
Ơ-rê-ca (Eureka, nghĩa tiếng Việt là “tìm ra rồi”) là một giai thoại nổi tiếng về cách ra đời của “lực đẩy Archimedes” và của mục.. này.
Câu chuyện bắt đầu từ năm 1832. Trong đại dịch tả châu Âu, dựa trên nghiên cứu của bác sĩ Ireland William Brooke O’Shaughnessy (rằng máu bệnh nhân tả bị mất nhiều nước và các thành phần muối), bác sĩ Scotland Thomas Latta là người đầu tiên tiêm dung dịch muối vào tĩnh mạch, cứu sống một số người hấp hối.
Gần một thế kỷ sau, năm 1931, hai bác sĩ Ralph Falk và Don Baxter thành lập công ty sản xuất dung dịch truyền tĩnh mạch thương mại đầu tiên. Sản phẩm được đóng trong chai thủy tinh, chai thủy tinh trở thành chuẩn mực trong y tế do giữ được sự ổn định hóa học, dễ kiểm tra vì độ trong suốt. Dù nặng, dễ vỡ và đôi khi dễ nhiễm khuẩn, nhưng lúc đó không có vật liệu nào tốt hơn để thay thế.
Bác sĩ Carl W. Walter thuộc Đại học Harvard đã sáng chế ra túi máu nhựa vào năm 1949, thay thế cho các bình thủy tinh dễ vỡ và giúp cải thiện lớn việc lưu trữ, truyền máu. Baxter mua lại công nghệ này năm 1959. Năm 1970, hãng chính thức ra mắt VIAFLEX – túi truyền dịch bằng nhựa đầu tiên, dùng cho các loại nước biển thường, loại thuốc hiếm vẫn xài chai thủy tinh.
Túi PVC mỏng dẻo sẽ xẹp từ từ khi nước rút ra nhờ trọng lực hoặc đồ bơm. Một bằng sáng chế năm 1955 (US 2,704,075) của Arthur Cherkin, được chuyển nhượng cho Don Baxter Inc., tả rành rẽ loại bao bì nhựa dẻo đựng thuốc vô trùng vào tĩnh mạch, có vách đủ dày cắm kim lút cán vô túi mà không xì nước. Túi nhựa nhẹ hơn chai thủy tinh, không vỡ, dễ xếp chồng, tiết kiệm không gian kho. Trong bệnh viện, xe cấp cứu hay vùng thiên tai, túi giúp duy trì điều trị liên tục. Năm 1974, Baxter giới thiệu Mini-bag cho thuốc pha sẵn, giảm sai sót khi pha chế nước truyền dịch. Thập niên 1980, có thêm phim nhiều lớp cải thiện hàng rào khí và độ bền của túi truyền dịch. Bệnh nhân càng ngày càng được bảo vệ hơn.
Từ cuối thập niên 1990, do các nghiên cứu mới về chất hóa dẻo DEHP trong PVC, các nhà khoa học lại đẻ ra các loại túi nhựa không PVC cho một số thuốc khó tánh, mắc tiền. PVC vẫn được dùng rộng rãi, vì hồ sơ an toàn vẫn bảo đảm.
Từ chai thủy tinh nặng nề thập niên 1930 đến túi nhựa nhẹ nhàng ngày nay, thấy rõ ngành y tiến hóa lẹ làng cỡ nào. Khổ cái, mỗi năm, mạng lưới y tế thế giới ngốn ngót nghét 2.1 triệu tấn đồ nhựa xài một lần. Riêng túi nước biển với mớ dây nhợ đã ẵm trọn 23% – một trong những nhóm lớn nhất. Vì mạng sống luôn phải đặt lên trên hết, ta chưa thể nào dẹp bỏ hoàn toàn túi dùng một lần trong tương lai gần. Bài toán khả thi nhất là ráng bớt lượng nhựa, ráng gom tái chế nhiều lên… Và các chuyên gia lại đang cắm cúi tìm loại chất liệu mới đựng nước biển thay cho túi nhựa…
