Kỳ 2
Ảo tưởng giấc mộng song tịch
Bà Nguyễn Phương Hằng – CEO công ty Du Lịch Đại Nam (Bình Dương, Việt Nam) bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Việt Nam khởi tố và bắt tạm giam ngày 24 tháng Ba năm 2022 tại nhà riêng ở thành phố HCM, về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Bà Hằng là người nổi tiếng trên mạng xã hội lẫn ngoài đời.
Dư luận kháo nhau rằng bà Nguyễn Phương Hằng đã bỏ tiền ra “mua quốc tịch” Cyprus để “phòng thân”. Báo chí nhà nước Việt Nam xác nhận bà Hằng có hai quốc tịch Việt Nam và Cộng Hòa Cyprus. Fans của bà Hằng yên chí bà Hằng có tư cách “công dân nước ngoài” thì sẽ được Cộng Hòa Cyprus can thiệp, thực hiện quyền bảo hộ công dân và thoát cảnh tù tội. Tuy nhiên, hy vọng của các fans đã không xảy ra, Cộng Hòa Cyprus im ru bà rù không có bất cứ động thái nào bảo vệ bà Hằng, bà mãn hạn tù giam vào tháng Chín năm 2024.
Một số Việt kiều Mỹ lên mạng Facebook khoe rằng khi tuyên thệ nhập quốc tịch Hoa Kỳ, họ không bị bắt buộc phải bỏ quốc tịch Việt Nam và cũng không có ai yêu cầu họ phải thề chỉ trung thành với duy nhứt nước Mỹ mà thôi. Như vậy là họ được hai quốc tịch (song tịch) Mỹ và Việt Nam. Sổ hộ chiếu (passport) Việt Nam họ vẫn giữ, và mỗi lần về Việt Nam họ xài passport Việt Nam nhập cảnh thì không phải nộp phí nhập cảnh (thị thực) mỗi lần từ 25 – 50 Mỹ kim. Suy nghĩ này rất nông cạn và trái luật, vì thực tế luật quốc tịch Việt Nam từ trước tới nay kiên định nguyên tắc chỉ công nhận đơn tịch, nên họ chỉ được phép chọn một quốc tịch mà thôi. Khi họ đã làm thủ tục tuyên thệ nhận quốc tịch Mỹ thì tự động mất quốc tịch Việt Nam theo quy định của luật Việt Nam.
Những hệ quả pháp lý
Luật pháp Hoa Kỳ không chính thức công nhận cũng không cấm việc mang hai quốc tịch, đồng thời không buộc bạn phải lựa chọn giữa quốc tịch Mỹ và quốc tịch nước khác. Tuy nhiên, quý vị có thể mang hai quốc tịch hay không lại phụ thuộc vào việc quốc gia kia có cho phép hay không. Một số nước như Việt Nam, Ấn Độ, Trung Quốc… không cho phép công dân mang hai quốc tịch và sẽ tước bỏ quốc tịch của bạn tại nước đó nếu bạn có passport Hoa Kỳ.
Luật Hoa Kỳ thấy có vẻ dễ dãi nhưng thật ra “cột” rất chặt bằng các quy định như sau: Thứ nhứt, đã là công dân Hoa Kỳ thì quý vị bắt buộc phải luôn luôn sử dụng passport Hoa Kỳ để nhập cảnh và xuất cảnh khỏi Hoa Kỳ. Nếu không, Hoa Kỳ coi như bạn chưa ra khỏi lãnh thổ Hoa Kỳ, khi có rắc rối xảy ra ở nước ngoài thì quý vị tự chịu, Hoa Kỳ không thực hiện bảo hộ công dân đối với quý vị. Thứ hai, là nguyên tắc thuế toàn cầu. Quý vị có nghĩa vụ nộp tờ khai thuế hàng năm để báo cáo thu nhập phát sinh trên toàn thế giới, nộp thuế về Hoa Kỳ, bất kể quý vị đang cư trú/làm việc ở đâu ngoài nước Mỹ, hoặc quý vị đang sở hữu thêm quốc tịch nào khác. Thứ ba, là nghĩa vụ pháp lý. Quý vị phải chịu sự chế tài của luật pháp Hoa Kỳ, bị Tòa án Hoa Kỳ xét xử theo luật Hoa Kỳ (dân sự, hình sự, hôn nhân, thương mại…) mà không cần biết luật của quốc gia thứ hai (hoặc ba, bốn) quý vị đang sở hữu quy định như thế nào. Thứ tư, là nghĩa vụ bảo vệ nước Mỹ. Bình thường nước Mỹ không bắt buộc công dân sung quân, mà dựa vào sự tự nguyện. Tuy nhiên, khi có lịnh tổng động viên của tổng thống Mỹ, quý vị bắt buộc phải gia nhập quân đội Mỹ, hoặc bị trưng dụng/trưng thu tài sản phục vụ cho chiến tranh nhằm phục vụ nước Mỹ, bất kể quý vị có thêm quốc tịch nước nào khác và quý vị đang sống nước khác. Thứ năm, là quyền và nghĩa vụ bầu cử (tương tự các điều trên.)
Luật Cộng hòa Cyprus chấp nhận song tịch. Khi có quốc tịch Cyprus, quý vị nghiễm nhiên trở thành công dân của Liên minh Châu Âu (EU), được quyền tự do sinh sống, làm việc và học tập tại 27 quốc gia thành viên EU.
Trường hợp bà Nguyễn Phương Hằng tuy có quốc tịch Cyprus nhưng không được bảo vệ quyền lợi vì luật quốc tịch Việt Nam hiện nay không chấp nhận song tịch. Để bảo vệ tài sản của mình, nhất là khối bất động sản khổng lồ ở Việt Nam, bà Hằng bắt buộc ghi nhận trong tất cả giấy tờ của bà quốc tịch Việt Nam và bị xét xử theo luật hình sự Việt Nam hiện hành. Nếu bà Hằng bỏ quốc tịch Việt Nam thì trường hợp của bà chỉ có thể trục xuất mà không xét xử hình sự.
Trở lại trường hợp những Việt kiều Mỹ khoe họ “song tịch”, xài passport Việt Nam khi nhập cảnh hoặc xuất cảnh Việt Nam, thật ra chỉ là sự ngộ nhận mà thôi. Thực tế các passport đó là passport thật do chính phủ Việt Nam cấp, nó vẫn có giá trị sử dụng trong thời gian người đó tạm thời định cư ở Mỹ (có thẻ xanh/Green Card) mà chưa phải là công dân Mỹ. Khi họ tuyên thệ trở thành công dân Mỹ họ đã không làm đơn xin thôi quốc tịch Việt Nam, hoặc đăng báo công khai từ bỏ quốc tịch Việt Nam nên Hải Quan phía Việt Nam ngộ nhận họ vẫn còn là công dân Việt Nam, nhưng thực tế họ đã tự động mất quốc tịch Việt Nam rồi. Bởi lẽ, họ không còn có thể làm giấy căn cước công dân Việt Nam, họ không thực hiện nghĩa vụ quân sự theo luật Nghĩa Vụ Quân Sự Việt Nam, họ không có quyền đứng tên trên sổ quyền sử dụng đất và bất động sản với tư cách công dân Việt Nam (thời hạn 99 năm cho công dân Việt Nam, người nước ngoài chỉ 50 năm), họ không có quyền cho con cháu của họ thừa kế bất động sản ở Việt Nam. Họ phải nộp thuế thu nhập và thuế tiêu dùng mức cao hơn người Việt Nam bản địa nếu họ sống và làm việc ở Việt Nam. Khi họ muốn mở cơ sở kinh doanh, thương mại gì đó thì chỉ được phép áp dụng theo luật đầu tư nước ngoài (không phải luật doanh nghiệp Việt Nam) Nếu ly hôn, tranh chấp quyền nuôi con chung, mà cả hai vợ chồng đều có quốc tịch nước khác thì cả hai người không có quyền nộp đơn yêu cầu xét xử ở Tòa án Việt Nam.
Những trường hợp đặc biệt như là làm đơn xin trở lại quốc tịch và được Chủ tịch nước CHXNCH Việt Nam cho phép, là con nuôi của người nước ngoài nhưng không muốn từ bỏ quốc tịch Việt Nam, hoặc thực hiện nhiệm vụ do nhà nước CHXNCH Việt Nam phân công ở nước ngoài v.v… thì có lẽ những người hí hửng vì được lợi vài chục Mỹ kim lệ phí nhập cảnh “không có cửa” rơi vô “trường hợp đặc biệt”.
Có ý kiến cho rằng người gốc Việt ở nước ngoài phải nộp đơn và chờ sự cho phép của phía CHXHCN Việt Nam mới được quyền từ bỏ quốc tịch CHXHCN Việt Nam. Ý kiến này hoàn toàn trái với nguyên-tắc-một-quốc-tịch nên không có tính thực tế. Nếu người gốc Việt cả thế giới ai cũng phải nộp đơn xin từ bỏ, đóng lệ phí và chờ sự cho phép, không cho phép thì không thôi quốc tịch được, thì nhà nước Việt Nam gom được núi dollars tiền hợp pháp của “Việt kiều” từ những người phải rời bỏ Việt Nam từ 50 năm về trước, lẫn tiền nhận hối lộ từ những người gốc Việt muốn nhanh – gọn – lẹ khá nhiều à. Tất nhiên, chỉ là nói nghe cho vui thôi, ai thèm nộp tiền để làm chuyện ruồi bu như vậy.
TPT
