Từ những năm nào, nói theo cách của người bạn văn thân thiết, “từ hồi nẳm”, Nguyễn đã được biết tiếng nhà văn Trương Ái Linh, nhờ đọc Lược Sử Văn Học Trung Quốc của Nguyễn Hiến Lê. Qua sách, Nguyễn cảm kích văn chương của nhà văn nữ này và cảm thương cho cuộc đời trôi nổi, truân chuyên của bà. Những năm vừa qua, tên tuổi của bà lại nổi lên khi tác phẩm Sắc Giới của bà (viết năm 1950) được dựng thành phim và dịch ra Việt Ngữ. Đây là một truyện cực hay và lôi cuốn người đọc. Vậy xin được có đôi lời về tác phẩm văn học này. Và đồng thời nói một chút về cuốn phim Sắc Giới.
Sắc Giới dựng lại bối cảnh đầy bão tố của Trung Hoa những năm 30 và 40 thế kỷ trước. Ở đây, ta thấy nổi bật khuôn mặt của những sinh viên nhiệt thành yêu nước, sôi nổi và quá khích. Bên cạnh đó là xã hội phong lưu và những tên giàu sụ nhờ cộng tác với Nhật. Bộ phim lấy bối cảnh tại Thượng Hải trong thời kỳ Chiến tranh Trung-Nhật của thập niên 1930 và xoay quanh một nhóm thanh niên yêu nước kháng Nhật. Vương Giai Chi – một cô sinh viên năm thứ nhất bị cha bỏ rơi tại Trung Hoa khói lửa – được giao nhiệm vụ quyến rũ một tên trùm mật thám thân Nhật họ Dịch để cả nhóm tìm cách thủ tiêu. Tuy nhiên, khi gần gũi với Dịch, Giai Chi đã không giữ vững được ý chí, để gây ra những hậu quả bi thảm.
Không hiểu sao, đọc Sắc Giới, Nguyễn cứ bị ám ảnh vì chiếc chong chóng nhà văn Trương Ái Linh tả trong đoạn kết của truyện. Truyện Sắc Giới chứ không phải phim Sắc Giới. Bởi vì giữa truyện và phim có những chỗ khác nhau rất xa. Nguyễn cũng đã xem phim và thấy đạo diễn Lý An đã khai thác những cảnh làm tình giữa Thang Duy (Giai Chi) và Lương Triều Vỹ (ông Dịch) một cách quá lộ liễu (theo ghi nhận của các nhà điểm phim – dài tới 30 phút), khiến người xem có cảm tưởng đây là một phim porno. Tố Nghi ở Canada viết cho Phố Văn ngày nọ cũng cho biết:
Nhà văn Trương Ái Linh
“Em đọc truyện (bản dịch của Trấn Thúy Mai đăng trong Phố Văn số 87. Ng.) thấy khác như vầy:
– Ông Dịch vừa xấu vừa ác, chớ không hào hoa mã thượng đẹp trai như trong phim
– Không có vụ anh Hai & cô Vương Giai Chi yêu nhau như trong phim.
– Cô Vương tóc dài chớ hổng uốn ngắn sát sạt như trong phim
– Cô Vương không yêu ông Dịch, không thích sex như trong phim. Đọc truyện thấy một cô Giai Chi hiền lành ngây thơ trong trắng, lý tưởng nữa – rồi giờ chót, do bản tánh hiền lành, cứu ông Dịch thoát và… chết chùm cả đám.
– Truyện cho thấy ông Dịch là loại người vô độc bất anh hùng, egocentrique, narcistique, thủ đoạn tới tàn ác.”
Đúng vậy. Vương Giai Chi là một nữ sinh viên xinh đẹp. Cô hầu như chưa yêu lần nào. Cô có chân trong ban kịch nhà trường và là diễn viên chính xuất sắc. Tổ chức sinh viên mà cô tham gia giao cho cô quyến rũ ông Dịch, một quan chức lớn trong chính phủ bù nhìn thân Nhật, rồi đưa ông vào lằn đạn sát thủ. Trước hết, nàng phải làm thân với bà vợ, rồi tới ông chồng. Nhưng nếu nàng xuất hiện như một sinh viên – nghĩa là thành phần năng động nhất trong quần chúng – thì sẽ bị nghi ngờ, do đó họ “cho nàng đóng vai người vợ trẻ của một thương gia bản xứ; thế cho mùi nguy hiểm khỏi bị đánh hơi ra… Nữ diên viên chính của nhóm kịch nghệ trường đại học gọn gàng bước vào sân khấu.”
Tối hôm ấy, Vương Giai Chi bỏ dở canh mạt chược, ngầm hẹn với ông Dịch tại một quán cà phê trong thành phố Thượng Hải. Rồi hai người đưa nhau tới tiệm kim hoàn của một người Ấn Độ. Ở đó, ông Dịch chọn mua cho nàng một chiếc nhẫn kim cương lớn, và đó cũng là nơi các tay sát thủ sẽ xuất hiện nổ súng thanh toán ông Dịch. Thế nhưng, Vương Giai Chi đã không đóng trọn cái kịch bản đó. Phút chót, do yếu lòng, nàng đã bảo ông Dịch ‘chạy đi’. Và ông ta tông cửa chạy thoát. “Sau khi về đến chỗ an toàn, ông đã lập tức gọi điện thoại ra lệnh bao vây toàn thể khu vực ấy. Đúng mười giờ tối, những họng sung đã hờm sẵn, tất cả sẽ bị tiêu diệt. Nàng chắc phải căm hận ông đến phút chót. Nhưng vô độc bất trượng phu …”
Nano Banana
Vương Gia Chi bơ vơ trên đường trong đêm tối nguy nan. “Ngay khi nàng đang do dự không biết chọn hướng nào, nàng quay lại và thấy ở đàng xa, bên phía đối diện, một chiếc xích lô trống đang từ từ tiến đến, một cái chong chóng màu đỏ, xanh lá cây và trắng cột ở tay cầm. Thấy nàng vẫy tay kêu, người phu xe trẻ, cao, đạp nhanh tới, chiếc chong chóng nhỏ quay tít lên khi anh ta tăng tốc lực.
«Đường Ngu Viên,» nàng nói với anh ta khi bước lên xe.
Khi chiếc xe xích lô chạy tới Tĩnh An Tự, nàng nghe tiếng còi.
“Bị chặn đường,” người phu xe nói với nàng.
Một người đàn ông trung niên mặc áo kiểu mandarin ngắn đang kéo một sợi dây thừng ngang qua đường, miệng ngậm còi. Bên kia đường, một người thứ nhì, ăn mặc tương tự kéo đầu dây kia thẳng ra để cô lập xe cộ và bộ hành. Có ai đó đang uể oải lắc chuông, tiếng chuông mỏng manh, loảng xoảng gần như không thể vang hết qua con đường rộng.
Người phu xe kiên cường đạp tới tận sợi dây thừng, rồi thắng xe lại và sốt ruột xoay chiếc chong chóng, trước khi quay đầu lại mỉm cười với nàng.”
Như vậy đó, cô sinh viên ngây thơ trong trắng và đầy tình thương người, đang đối diện cái chết, một mình. Nguyễn xót thương biết bao. Lát nữa đây, cô sẽ ngã gục, máu loang trên đường phố. Chiếc chong chóng ngũ sắc kia là hình ảnh của định mệnh, cứ tiếp tục quay, quay…
TN
