Nhà thơ Nguyễn Bắc Sơn, tên thật Nguyễn Văn Hải, sinh năm 1944 tại Phan Thiết, qua đời ngày 4 tháng 8. 2015, cũng tại Phan Thiết.

Trước năm 1975, ở miền Nam, ông chỉ xuất bản một tập thơ duy nhất, Chiến tranh Việt Nam và Tôi (1972); sau năm 1975, sống trong nước, ông cũng chỉ in được một tập thơ, Ở đời như một nhà thơ Đông Phương (1995), trong đó có khá nhiều bài thơ đã in trong tập thơ đầu. Như vậy, Nguyễn Bắc Sơn làm thơ tương đối ít, nhưng để lại ấn tượng sâu đậm.

Theo lời kể của Võ Phiến, trước năm 1975, cả Doãn Quốc Sỹ lẫn Chu Tử đều khen thơ Nguyễn Bắc Sơn “hay”. Bản thân Võ Phiến, trước năm 1975, trong cuốn ‘Chúng ta qua cách viết’ (1972), khen bài “Chiến tranh Việt Nam và tôi” là “tuyệt diệu” (trang 228); sau năm 1975, trong cuốn Văn học Miền Nam – Thơ (1999), tiếp tục khen phong cách thơ Nguyễn Bắc Sơn là “độc đáo” (tr. 2927). Ở hải ngoại, năm 2005, đọc lại thơ Nguyễn Bắc Sơn, nhà phê bình Đặng Tiến cũng khen là “hay”, là “tài hoa”, là “thốn tâm thiên cổ”, “tấc lòng lưu vong ngàn năm” (theo Nguyễn Hưng Quốc).

Phải nói là Nguyễn Bắc Sơn rất nổi tiếng, nhất là với những bài thơ viết về chiến tranh. Nhìn lại, chiến tranh Việt Nam để lại nhiều dấu tích trong thơ văn, nhất là tại Miền Nam. Trong khi Miền Bắc là những tiếng thét gào xung trận hay tô hồng thực tế kiểu Đường ra trận mùa này đẹp lắm… thì thơ Miền Nam phản ảnh thực tại bi hùng, khốc liệt của chiến tranh, lẫn nét nhân bản và tình yêu. Riêng trong thơ chiến tranh của Nguyễn Bắc Sơn còn có nụ cười giễu cợt bên cạnh khí phách ngang tàng. Sau đây Trang Thơ lần nữa xin gởi đến các bạn vài bài thơ tiêu biểu của Nguyễn Bắc Sơn.

Xem thêm:   Bùi Giáng

 SAO KHUÊ

chân dung

nguyễn bắc sơn

 

Ta sống ở đời như một kẻ nhàn du

Trôi qua tháng, trôi qua ngày, trôi trên cuộc đời huyễn mộng

Trôi từ chiếc nôi ra đến nấm mồ

 

Trên trái đất có rừng già, núi non cùng biển sóng

Trong Nguyễn Bắc Sơn có một kẻ làm thơ

Kẻ làm thơ đôi khi biến thành du đãng

Hoặc làm tu theo khí hậu từng mùa

 

Bạn bè đã chia xa, ta khề khà cùng sách vở

Mất bảy năm trời ta hiểu Thích Ca

Ôi nụ cười đó từng đêm ta mất ngủ

 

Những ngày ăn gạo lức muối mè chữa bệnh

Tắm mình trong dòng Triết-Lý Cực-Ðông

Những ngày xem Zen là lẽ sống

Hạnh phúc về như nước lấp con sông

 

Ta đổi mới, ta nồng nàn sức sống

Như mùa mưa phân phối ruộng đồng xanh

Ta dự tính giã từ vai khán giả

Nối vòng tay, vòng tay lớn Việt Nam.

 

chiến tranh việt nam và tôi   

 

Lòng suối cạn phơi một bầy đá cuội

Rừng giáp rừng gió thổi cỏ lông măng

Ðoàn quân anh đi những bóng cọp vằn

Gân mắt đỏ lạnh như tiền sắc mặt

Bốn chuyến di hành một ngày mệt ngất

Dừng quân đây nói chuyện tiếu lâm chơi

Hãy tựa gốc cây, hãy ngắm mây trời

Hãy tưởng tượng mình đang đi picnic

Kẻ thù ta ơi, các ngài du kích

Hãy tránh xa ra đừng chơi bắn nheo

Hãy tránh xa ra ta xin xí điều

Lúc này đây ta không thèm đánh giặc

Thèm uống chai bia, thèm châm điếu thuốc

Thèm ngọt ngào giọng hát em chim xanh

Kẻ thù ta ơi, những đứa xăm mình

Ăn muối đá và hăng say chiến đấu

Ta vốn hiền khô, ta là lính cậu

Ði hành quân rượu đế vẫn mang theo

Mang trong đầu những ý nghĩ trong veo

Xem chiến cuộc như tai trời ách nước

Ta bắn trúng ngươi vì ngươi bạc phước

Vì căn phần ngươi xui khiến đó thôi

Chiến tranh này cũng chỉ một trò chơi

Suy nghĩ làm gì lao tâm khổ trí

Lũ chúng ta sống một đời vô vị

Nên chọn rừng sâu núi cả đánh nhau

Chọn trời đêm làm nơi đốt hỏa châu

Những cột khói giả rồng thiêng uốn khúc

Mượn bom đạn chơi trò pháo tết

Và máu xương làm phân bón rừng hoang.

một tiếng đồng hồ trước khi lên đường hành quân

Xem thêm:   Thơ chiều cuối năm

 

Khi tao đi lấy khẩu phần

Mày đi mua rượu đế Nùng cho tao

Chúng mình nhậu để trừ hao

Bảy ngày sắp đến nghêu ngao trong rừng

Mùa này gió núi mưa bưng

Trong lòng thiếu rượu anh hùng nhát gan

Mùa này gió bãi mưa ngàn

Trong lòng thiếu rượu hoang mang nhớ nhà

Những thằng lính trẻ hào hoa

Lưu đày trong cõi rừng già núi xanh

Lao mình vào cuộc phân tranh

Tiếc thương xương máu sinh thành được ư.

 

mật khu

lê hồng phong

 

Tướng giỏi cầm quân trăm trận thắng

Còn ngại hành quân động Thái An

Cát lún bãi mìn rừng lưới nhện

Mùa khô thiếu nước lính hoang mang

 

Ðêm nằm ngủ võng trên đồi cát

Nghe súng rừng xa nổ cắc cù

Chợt thấy trong lòng mình bát ngát

Nỗi buồn sương khói của mùa thu

 

Mai ta đụng trận ta còn sống

Về ghé sông Mao phá phách chơi

Chia sớt nỗi buồn cùng gái điếm

Ðốt tiền mua vội một ngày vui

 

Ngày vui đời lính vô cùng ngắn

Mặt trời thoáng đã ở phương Tây

Nếu ta lỡ chết vì say rượu

Linh hồn chắc sẽ thành mây bay

 

Linh hồn ta sẽ thành đom đóm

Vơ vẩn trong rừng động Thái An

Miền Bắc sương mù giăng bốn quận

Che mưa giùm những đám xương tàn.