Vào thời điểm hiện tại, Trung Quốc có ba hàng không mẫu hạm và đang đóng chiếc thứ tư mà các chuyên gia phương Tây cho rằng là loại thế hệ mới sử dụng năng lượng hạt nhân. Theo số liệu chính thức từ phía Hoa Kỳ, các hàng không mẫu hạm này là một phần của lực lượng hải quân lớn nhất thế giới, với tổng cộng hơn 400 tàu chiến và tàu ngầm. Nếu chỉ xét riêng về số lượng tàu, điều này có nghĩa là hạm đội của Trung Quốc lớn hơn hải quân Hoa Kỳ khoảng 35%.
Ðây là một trong những công cuộc xây dựng và tăng trưởng lực lượng hải quân quy mô lớn nhất thời bình trong lịch sử hiện đại.
Vào bất kỳ ngày nào trong năm, luôn có khoảng 100 tàu hải quân Trung Quốc đang hoạt động trên các tuyến đường thương mại và vận tải nhộn nhịp nhất châu Á – vừa để gây áp lực lên các đối thủ, vừa để huấn luyện cho một cuộc xung đột có thể xảy ra với Hoa Kỳ trong tương lai. Các lọai tàu chiến lớn và hiện đại hơn trong hạm đội của Trung Quốc cũng thường xuyên tiến sâu hơn vào những vùng biển vốn từ lâu nằm dưới tầm kiểm soát của các lực lượng Mỹ.
Sự trỗi dậy
Sự trỗi dậy của hải quân Trung Quốc bắt nguồn từ việc nước này nhanh chóng vươn lên thành trung tâm của ngành đóng tàu, đồng thời trở thành quốc gia có hoạt động thương mại đường biển lớn nhất thế giới. Các xưởng đóng tàu quy mô lớn của Trung Quốc mỗi năm sản xuất hơn một nửa số tàu thương mại trên toàn cầu; tận dụng lợi thế về quy mô khổng lồ đó, họ có thể đóng các tàu chiến với tốc độ rất nhanh.
Bên cạnh đó, Bắc Kinh còn đầu tư xây dựng một mạng lưới hải cảng ở nhiều nơi trên thế giới, trải dài từ Sri Lanka, Israel cho đến Peru. Lực lượng tuần duyên và đội tàu đánh cá của Trung Quốc cũng lớn nhất thế giới.
Trong suốt nhiều thế kỷ, Trung Quốc vốn là một cường quốc lục địa. Sự trỗi dậy đột ngột và mang tính lịch sử này biến họ thành một trong những cường quốc hàng hải hàng đầu thế giới, đặt ra cho Hoa Kỳ một thách thức ở quy mô chưa từng thấy kể từ sau đệ nhị thế chiến.
Hải quân Hoa Kỳ vẫn chiếm ưu thế xét về tổng trọng tải, nghĩa là kích thước trung bình của tàu chiến Mỹ nhìn chung vẫn lớn hơn. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Trung Quốc đã bắt đầu sản xuất hàng loạt các loại tàu chiến ngày càng lớn và có năng lực mạnh mẽ hơn – đơn đặt hàng của họ với số lượng lớn và đóng với tốc độ rất nhanh. Các số liệu chính thức của chính phủ Hoa Kỳ cho thấy, kể từ năm 2020, Trung Quốc đã có thêm 71 tàu chiến và tàu ngầm cỡ lớn, trong đó họ có thêm 19 chiếc chỉ riêng trong năm ngoái.
Hải quân Hoa Kỳ cho đến nay vẫn là tiêu chuẩn vàng cho các hoạt động của loại hàng không mẫu hạm, nhưng các hoạt động của hải quân Trung Quốc đang dần mở rộng ra xa hơn.
Sự chuyển hướng chiến lược trên biển là trọng tâm trong tầm nhìn của Tập Cận Bình về sự trỗi dậy của Trung Quốc. Ngay sau khi trở thành chủ tịch nước vào năm 2013, Tập đã nói với các nhà lãnh đạo cấp cao của đảng cộng sản rằng đã đến lúc đưa đất nước trở thành một “cường quốc trên biển”. Ông ta lưu ý rằng các chuyến hải trình đã giúp các quốc gia phương Tây mở ra những tuyến đường mới, mở rộng thuộc địa ở nước ngoài, kiểm soát thương mại và vươn lên thành các cường quốc thế giới.
Từ lịch sử Trung Quốc, Tập dẫn chứng các chuyến viễn chinh vào thế kỷ 15 của Đô đốc Trịnh Hòa với một “hạm đội kho báu” (bảo thuyền) từng vận chuyển đồ gốm đến tận eo biển Hormuz và mang về những con hươu cao cổ từ bờ biển phía đông châu Phi trước khi Trung Quốc quay lưng với đại dương và bước vào thời kỳ bế quan tỏa cảng. Tập cũng nhắc lại rằng trong các cuộc chiến tranh nha phiến vào thế kỷ 19 đưa đến sự sụp đổ nhanh chóng của triều đại phong kiến cuối cùng tại Trung Quốc, các thế lực phương Tây đã tấn công Trung Quốc từ phía biển.
Chiến lược của Bắc Kinh
Ưu tiên quân sự cốt lõi của Trung Quốc hiện nay là khu vực biển nằm dọc theo đường bờ biển của họ, trải dài từ Hoàng Hải đến Biển Đông và biển Hoa Đông. Bắc Kinh đang nỗ lực giành quyền kiểm soát các vùng biển này, có tham vọng thâu tóm đảo quốc dân chủ Đài Loan và ngăn chặn các lực lượng Hoa Kỳ can thiệp vào bất kỳ cuộc xung đột nào có thể xảy ra.
Đây là nơi có khả năng sẽ trở thành chiến trường trên biển nguy hiểm nhất thế giới.
Hoa Kỳ muốn ngăn chặn sự thống trị của Trung Quốc tại khu vực này. Đây là nơi đi qua của các tuyến đường thương mại huyết mạch, kết nối các cường quốc kỹ nghệ Đông Á với thế giới. Bao quanh các vùng biển này là ba đồng minh và đối tác của Hoa Kỳ – Nhật Bản, Đài Loan và Philippines – và là một phần của cái mà các chiến lược gia gọi là “chuỗi đảo thứ nhất”. Việc bảo vệ tuyến phòng thủ này chính là trọng tâm trong chiến lược đối phó với Trung Quốc của Ngũ giác đài.
Nếu Trung Quốc và Hoa Kỳ rơi vào một cuộc đối đầu trực diện, có nhiều khả năng nó sẽ diễn ra tại đây. Kịch bản này đã thúc đẩy Bắc Kinh tăng cường sức mạnh quân sự trong thời bình ở quy mô hiếm thấy trong lịch sử hiện đại, bao gồm cả việc xây dựng một Lực lượng Hỏa tiễn đáng gờm.
Trung Quốc đã thực hiện các bước đi có bài bản để siết chặt quyền kiểm soát tại các vùng biển chiến lược xung quanh chuỗi đảo thứ nhất. Các lực lượng hải quân của họ duy trì sự hiện diện ở mức độ dày đặc, đa tầng và diễn ra hàng ngày mà không quốc gia nào khác có thể sánh kịp.
Theo các giới chức an ninh theo dõi hoạt động của phía Trung Quốc, luôn có khoảng gần một chục tàu hải quân hiện diện quanh đảo Đài Loan, và số lượng này tăng lên nhanh chóng trong các đợt tập trận định kỳ. Các giới chức này cho biết, tại Biển Đông, số lượng tàu Trung Quốc còn nhiều hơn gấp ba lần, nhằm phô trương sức mạnh trước Philippines và Việt Nam, là những quốc gia đang có tranh chấp lãnh thổ với Bắc Kinh.
Hạm đội Trung Quốc với quy mô lớn hơn đang tăng cường huấn luyện trên khắp khu vực này, nơi mà một ngày nào đó, họ có thể nhận lệnh thực thi phong tỏa hoặc tham chiến.
Hải quân chỉ là một phần trong mạng lưới các lực lượng trên biển rộng lớn của Trung Quốc, với những hoạt động khó lường khiến các đối thủ của Bắc Kinh phải lúng túng. Lực lượng cảnh sát biển hùng hậu của Trung Quốc cũng tích cực thúc đẩy các yêu sách chủ quyền, đôi khi bằng cách sử dụng vòi rồng tấn công hoặc đâm va vào tàu thuyền của các bên khác. Hàng ngàn tàu đánh cá, vốn được huấn luyện để hoạt động như một lực lượng dân quân bí mật khi cần thiết, ồ ạt tiến vào các khu vực tranh chấp mà không hề báo trước. Các tàu khảo sát chính thức cũng liên tục di chuyển khắp những vùng biển đang có tranh chấp nhằm thăm dò phản ứng từ các chính phủ đối phương.
Tính chung lại, những hành động này đã làm thay đổi căn bản cục diện an ninh trong khu vực, đặt ra áp lực ngày càng lớn đối với Hoa Kỳ và các đồng minh, buộc các quốc gia này phải theo dõi sát sao các hành động từ phía Trung Quốc và luôn trong tư thế sẵn sàng ứng phó.
VH










