Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
HỎI: Chào chị Đài Thi, có thực sự là nếu mình thiếu thuế thì Bộ Ngoại Giao sẽ thu hồi hoặc không cấp thẻ thông hành để về Việt Nam hoặc để đi du lịch các quốc gia khác không?
ĐÁP: Xin thưa, đúng là vậy. Bộ Ngoại Giao có thể sẽ thu hồi thẻ thông hành, hoặc không cấp, cũng như không gia hạn.
Khi số tiền thiếu thuế trầm trọng thì Sở Thuế sẽ báo cho Bộ Ngoại Giao biết để tiến hành việc tước thẻ thông hành. Số nợ thuế phải trên 66,000 đô la, tính luôn cả tiền phạt và tiền lời. Con số này thay đổi hằng năm, mỗi năm mỗi tăng một ít.
Trước khi hoặc ngay cả sau khi rời Mỹ để đi du lịch Việt Nam hoặc các nước khác, để biết về tình trạng thẻ thông hành của mình có còn hiệu lực hay không, quý vị có thể gọi thẳng Văn Phòng Thẻ Thông Hành (Passport Office) số điện thoại (877) 487-2778.
Khi thiếu thuế trên mức 66,000 đô, và sau khi Sở Thuế đã nhiều lần tìm kiếm cũng như tiến hành các thủ tục niêm phong tịch thu khác, thì họ sẽ gửi 1 lá thư mang số CP 508C đến nhà mình. Họ sẽ cho mình 30 ngày để thanh toán số nợ này, hoặc để cho mình khiếu nại nếu như mình chứng minh được là số nợ thuế đó không đúng. Sau 30 ngày, nếu họ không thấy mình trả lời hoặc trả thuế, thì họ sẽ báo cho Bộ Ngoại Giao thu hồi thẻ thông hành.
Sau khi mình đã thanh toán nợ thuế, Sở Thuế sẽ gửi cho quý vị lá thư số CP 508R, rằng họ không còn thu hồi thẻ thông hành của mình nữa.
Trong trường hợp nợ thuế trên 66,000 đô mà thẻ thông hành vẫn còn hiệu lực mà mình cần phải về Việt Nam hoặc ra nước ngoài thì cứ đi, nhưng có thể thẻ thông hành sẽ bị thu hồi trong lúc mình đang ở nước ngoài.
Đến ngày mình trở về Mỹ thì sẽ bị hải quan tịch thu thẻ tại phi trường, mặc dù họ sẽ vẫn cho mình trở vào nước Mỹ. Sau khi vào rồi thì mình không được bước chân ra khỏi Mỹ nữa, cho đến khi nào quý vị thanh toán xong món nợ thuế.
Khi thẻ thông hành đã bị thu hồi, đợi đến lúc đó mình mới trả thuế thì cũng hơi muộn. Tuy nhiên, cũng vẫn có cách giải quyết, chỉ có điều cần thời gian nhiều hơn.
Khổ nỗi là khi mình có chuyện khẩn cấp, chẳng hạn như người thân ở Việt Nam bị bệnh nặng hoặc có tang, thì vẫn không đi được. Rất tiếc là bộ luật tịch thu thẻ thông hành này rất gắt gao. Không có bất cứ lý do gì được miễn hoặc được cứu xét trường hợp ngoại lệ, dù có giấy chứng nhận của bác sĩ hay nhà quàn.
Khi gặp trường hợp khẩn cấp, quý vị nên tìm đến các dịch vụ chuyên môn giải quyết rắc rối thuế. Họ biết cách liên lạc với Sở Thuế và làm thủ tục giấy tờ nhanh chóng để quý vị có thể đi Việt Nam sớm nhất có thể.
Hơn nữa, Sở Thuế chỉ cho phép 3 loại chuyên gia đại diện cho quý vị. Đó là: IRS Enrolled Agent, Luật Sư, và CPA. Chẳng những có bằng mà còn phải chuyên môn đảm nhận đại diện cho thân chủ trước Sở Thuế, chứ không phải có bằng thì hiển nhiên đại diện. Ví dụ như luật sư chuyên về tai nạn xe cộ thì họ không chuyên về đối đầu với Sở Thuế, CPA chuyên khai thuế thì ít khi đảm nhận giải quyết các rắc rối thuế. Quý vị nhớ hỏi cho kỹ vì Không phải dịch vụ khai thuế nào cũng chuyên trị rắc rối thuế.
HỎI: Tôi năm nay 67 tuổi, vừa rồi cô em gái tôi rủ tôi hùn vốn mua một căn nhà cho mướn. Tôi rút 200,000 đô la từ tài khoản hưu 401(k) để mua nhà. Trường hợp này tôi có bị phạt hay ảnh hưởng gì đến việc khai thuế không? Xin cô Đài Thi giải thích dùm. Cảm ơn cô.
ĐÁP: Thưa ông, ông không nói rõ nhưng tôi đoán là tài khoản hưu trí 401(k) của ông là loại “Traditional” (tạm dịch là tài khoản hưu trí truyền thống). Nếu là loại này thì bắt đầu từ 59.5 tuổi trở đi, ông cứ thoải mái rút tiền ra và không bị phạt đồng nào.
Tuy nhiên, tôi thấy vấn đề chính ở đây là số tiền thuế rất lớn mà ông phải đóng. Sau khi đóng thuế rồi thì trong tay ông không còn nhiều như ông nghĩ.
Hay nói cách khác cho dễ hiểu, là xem như tiền trong tài khoản hưu 401(k) không phải hoàn toàn là của ông. Mà thật ra là một phần là của ông, và một phần là của chính phủ – qua dạng thuế lợi tức.
Cũng giống như khi mình trúng số độc đắc một triệu đô, mình chỉ nhận được hơn nửa triệu thôi. Phần còn lại là chính phủ lấy qua dạng thuế lợi tức.
Trong trường hợp của ông, nếu ông không có thu nhập nào khác ngoài số tiền 200,000 đô la này thì ông phải nộp thuế không dưới 40,000 đô, hay khoảng chừng 22%. Có nghĩa là phần ông có trong tay chỉ còn lại khoảng 160,000 đô, hay khoảng 78%.
Rất tiếc rằng ông đã rút tiền ra rồi, cho nên bây giờ ông phải lo chuẩn bị tiền để đóng thuế. Không biết căn nhà ông mua cho mướn lời lỗ bao nhiêu, nhưng theo tôi nhận thấy thì trước mắt ông mất 22% để trả thuế. Nếu như ông mượn nợ ngân hàng thì thấp hơn nhiều, có thể chỉ khoảng 6-7%.
Một khi đã rút tiền từ 401(k) ra rồi thì ông không bỏ vào đó lại được nữa, ngoại trừ ông đi làm lại mới được bỏ tiền vào đó nhưng mỗi năm chỉ bỏ được một ít.
Tóm lại, trước khi rút một số tiền lớn ra từ tài khoản hưu Traditional 401(k) thì nên thận trọng về vấn đề đóng thuế. Rút ra càng nhiều thì mức thuế càng cao, có khi đến 37%. Tốt hơn hết nên tư vấn với chuyên gia thuế trước, để tính xem đó có phải là cách tốt nhất để dùng tiền 401(k) vào chuyện đầu tư hay không. Nếu cần phải rút tiền ra, thì nên rút từ từ mỗi năm một ít, để tránh bị lọt vào mức thuế quá cao.
Sẵn đây, tôi cũng xin chia sẻ về tài khoản hưu Roth 401(k), khác hẳn với loại Traditional 401(k). Bỏ tiền vào quỹ hưu Roth 401(k) thì tuy không được trừ thuế ngay lúc đó, nhưng khi về hưu rút tiền ra thì không phải đóng thuế đồng nào, cả vốn lẫn lời đều được miễn thuế. Đặc biệt là người Việt chúng ta khi qua đời hay để tiền lại cho con cháu thừa kế, thì con cháu sẽ được thừa kế Roth 401(k) miễn thuế, giống y như khi mình còn sống.
Với Traditional 401(k) thì được trừ thuế ngay khi mình bỏ tiền vào, nhưng khi rút ra thì đóng thuế trên số vốn lẫn lời. Con cháu thừa kế Traditional 401(k) cũng phải đóng thuế y như vậy.
Quý vị nào quan tâm đến kế hoạch thuế lâu dài thì nên tham khảo với chuyên gia thuế trước, chứ đừng tham khảo cách dịch vụ bán IRA nhé vì họ chuyên môn bán các sản phẩm tài chánh chứ không rành luật thuế.
NĐT
