Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
HỎI: Xin chào cô Thi, tôi sống ở Texas. Năm 2025 tôi có đến chơi ở sòng bạc Winstar và Choctaw ở Oklahoma, và đã trúng giải độc đắc. Cuối năm tôi nhận được mẫu W-2G và 1099-MISC. Tôi đã khai thuế liên bang. Vậy tôi có cần phải khai thuế tiểu bang Oklahoma nữa không? Xin cảm ơn cô.
ĐÁP: Xin thưa, khai thuế lợi tức liên bang là điều không thể tránh khỏi. Có phải khai thuế tiểu bang hay không còn tùy theo luật của từng tiểu bang.
Có nhiều người cho rằng họ không phải khai thuế tiểu bang Nevada khi chơi bài ở Las Vegas, thì họ cũng sẽ không khai thuế tiểu bang Oklahoma khi chơi ở sòng bạc Winstar và Choctaw. Rất tiếc đây là một sự hiểu lầm lớn. Luật thuế của mỗi tiểu bang khác nhau, không thể lấy luật tiểu bang này áp dụng cho tiểu bang kia.
Riêng tiểu bang Oklahoma, những ai có thu nhập ở đây đều phải khai thuế Oklahoma, cho dù chỉ đến chơi chứ không cư ngụ ở đó. Thu nhập bao gồm lương bổng, lợi nhuận kinh doanh, trúng số, đánh bài v.v… Cho nên, theo đúng luật ở đó thì ông cần phải khai thuế tiểu bang Oklahoma nữa.
Tôi không rõ là Bộ Thuế Vụ của tiểu bang Oklahoma truy thu thuế chặt chẽ hay lỏng lẻo, hoặc họ phạt nặng hay phạt nhẹ. Một số người cũng trúng giải độc đắc như ông nhưng quyết định chỉ khai thuế liên bang chứ không khai thuế tiểu bang. Họ cho rằng Bộ Thuế Vụ của tiểu bang này sẽ không bao giờ truy thuế họ. Đó là suy nghĩ và quyết định riêng của cá nhân họ. Tôi từng biết có người ở Texas đã bị tiểu bang Oklahoma truy thu thuế vì không khai thuế số tiền đã trúng ở Winstar và Choctaw.
HỎI: Tôi thiếu thuế mấy năm nay nhưng không có tiền trả. Nay tôi nhận được thư của Sở Thuế, họ hăm dọa sẽ tịch thu tài sản, nhưng không nói rõ sẽ tịch thu những gì. Vậy tôi phải làm sao? Tôi có nên chuyển tài sản qua cho người thân đứng tên không? Cảm ơn cô.
ĐÁP: Thưa ông, trường hợp của ông đến giai đoạn nghiêm trọng hay chưa là tùy vào loại thư nào Sở Thuế đã gửi cho ông. Nhưng nói chung, Sở Thuế không phải hăm dọa suông đâu.
Loạt thư đầu Sở Thuế gửi cho ông là để nhắc nhở ông số tiền thuế ông còn thiếu và cho ông một thời gian để trả hoặc khiếu nại nếu như con số đó không đúng. Loạt thư sau đó họ sẽ tiến hành những thủ tục tịch thu tài sản. Những lá thư này rất quan trọng, ông đừng làm lơ hoặc vứt vào sọt rác.
Tình hình sẽ bắt đầu trở nên nghiêm trọng khi Sở Thuế gửi những thư mang số CP504, LT38, hoặc LT11.
Sở Thuế sẽ không cho biết chính xác là họ sẽ tịch thu những gì. Nếu ông chuyển tài sản qua cho người thân hoặc bán đổ bán tháo giá rẻ thì có thể Sở Thuế sẽ cho rằng ông tẩu tán tài sản, chẳng những họ sẽ lấy lại được mà còn có thể buộc tội gian lận nếu như họ có đủ bằng chứng. Hậu quả của việc tẩu tán tài sản sẽ tệ hại hơn nhiều.
Thay vì tẩu tán tài sản, tốt nhất là ông nên tìm người chuyên môn đại diện cho ông trước Sở Thuế. Họ sẽ phân tách hồ sơ và hoàn cảnh tài chánh của ông kỹ càng, để đưa ra giải pháp vừa hợp pháp và vừa có lợi nhất cho ông, và tôi tin chắc rằng nếu ông tìm đúng chuyên gia thì kết quả sẽ tốt hơn nhiều so với việc tẩu tán tài sản hoặc để Sở Thuế tịch thu bán giá rẻ.
HỎI: Thưa cô Đài Thi, trước đây tôi bị Sở Thuế kiểm toán thuế của năm 2021. Tôi làm thợ independent contractor, cuối năm lãnh mẫu 1099-NEC. Người khai thuế cho tôi đã đại diện cho tôi trước Sở Thuế, đã trình bày chứng từ, hóa đơn cho một số chi phí mà tôi đã khấu trừ thuế hợp lệ. Nhưng Sở Thuế không chấp nhận các chứng từ của tôi và không cho tôi khấu trừ đồng nào cả. Thế là chẳng những họ bắt tôi đóng thuế thêm mà còn cộng thêm tiền phạt và tiền lãi suất, tổng cộng gần 10,000 đô la. Người đại diện của tôi nói là họ đã ra đến tận toà “cãi” với Sở Thuế, nhưng Sở Thuế vẫn truy thu thuế tôi. Vụ này kéo dài hơn một năm, tôi đau đầu mệt mỏi quá nên đành mượn tiền người thân để trả hết số tiền đó. Xin cô cho tôi hỏi vì sao Sở Thuế khó chịu và vô lý như vậy? Tôi có chứng từ hợp lệ chứ đâu có khai gian mà tại sao họ không cho tôi khấu trừ. Xin cảm ơn cô.
ĐÁP: Thưa ông, tôi hiểu tâm trạng “đau đầu và mệt mỏi” của việc bị kiểm toán thuế. Có nhiều người rơi vào hoàn cảnh như ông, bị phạt thuế oan nhưng đành phải “trả cho rồi” vì đã quá mệt mỏi, lo lắng, mất ăn mất ngủ.
Tuy ông không nói rõ là khoảng khấu trừ thuế nào của ông bị Sở Thuế không chấp nhận, nhưng qua kinh nghiệm nghề thanh tra Sở Thuế thì tôi có những nhận xét sau.
Không phải là Sở Thuế không cho ông khấu trừ thuế vì chứng từ của ông có vấn đề, mà là vì họ cho rằng khoảng trừ đó không hợp lệ. Một khi họ cho rằng khoảng trừ thuế không hợp lệ thì họ không cho trừ đồng nào cả, cho dù ông có chứng từ. Ví dụ như một người làm nghề phó nhòm, có thu nhập và chứng từ chi phí hẳn hòi, nhưng Sở Thuế không cho khấu trừ thuế vì họ cho rằng người này làm nghề phó nhòm cho vui chứ không phải để thật sự kinh doanh để kiếm sống.
Trong bất cứ vụ kiểm toán thuế nào, thanh tra Sở Thuế không được quyền ứng xử theo bản tính cá nhân “khó chịu, vô lý”. Sở Thuế bắt buộc phải đưa ra bản tường trình về kết quả cuộc kiểm toán. Họ đều phải ghi rõ lý do và dựa trên luật thuế nào để không cho khấu trừ thuế, bắt phải đóng thuế thêm, đóng loại tiền phạt nào, và tính lãi suất ra sao.
Nếu mình không đồng ý với lý do Sở Thuế đưa ra thì mình vẫn có quyền bổ sung bằng chứng để thuyết phục họ thay đổi quyết định của họ. Còn nếu như họ cứ nhất quyết không chịu đổi ý thì còn nhiều cách khác để khiếu nại nữa. Sở Thuế không phải là “ông trời con”. Luật pháp Mỹ cho mình có quyền khiếu nại và kháng cáo những quyết định của Sở Thuế nhưng phải biết cách và làm đúng luật.
Trong trường hợp của ông, có thể người đại diện cho ông đã chưa làm hết nhiệm vụ của họ, hoặc là họ không đủ khả năng hoặc kinh nghiệm để đương đầu với Sở Thuế. Cũng có thể họ không có bằng chuyên môn để khiếu nại lên trên nữa.Việc họ nói rằng họ đã ra tận tòa để “cãi” cho ông thì tôi không tin đó là sự thật, vì chỉ có luật sư mới đại diện cho ông trước tòa được. Nếu người khai thuế của ông không có bằng luật sư, thì chuyện ra tòa là chuyện không thể xảy ra.
Một chuyên gia có kinh nghiệm hơn sẽ giúp ông giải quyết rắc rối và lấy lại số tiền thuế ông đã phải đóng trước đây. Tiếc rằng bây giờ hồ sơ kiểm toán thuế của ông đã quá hạn để khiếu nại.
NĐT
