Có những câu chuyện thành công bắt đầu từ nghèo khó, có những câu chuyện bắt đầu từ chiến tranh, và cũng có những câu chuyện bắt đầu bằng một câu hỏi rất ngây thơ của một đứa trẻ: “Tại sao tụi nó trắng còn mình lại vàng?”
Đó là câu hỏi của Tracy Võ, tên tiếng Việt là Trúc, khi cô mới học lớp Một tại Úc. Sinh ra vào cuối thập niên 1980, Tracy là con út trong một gia đình người Việt tị nạn cộng sản. Cha mẹ cô vượt biển sau năm 1975, sống trong trại tị nạn tại Mã Lai, trước khi được nhận sang Úc định cư năm 1978. Như hàng chục ngàn gia đình Việt Nam khác, họ đến một đất nước mới với hai bàn tay trắng, đôi khi không biết tiếng Anh, không có người thân bên cạnh, nhưng mang theo hy vọng và ký ức quê hương.
Trong cuốn hồi ký Small Bamboo (Cây tre nhỏ), xuất bản năm 2014, Tracy kể lại hồi còn nhỏ cô từng đứng trước gương và cố gắng chùi mặt thật mạnh. Cô hy vọng màu da sẽ trắng hơn. Không phải vì cô ghét người Việt, mà vì cô muốn giống các bạn trong lớp, muốn hòa nhập, muốn không bị trêu chọc. Cảm giác “da vàng” từng là một mặc cảm âm thầm, nhưng lại rất thường thấy trong nhiều đứa trẻ gốc Á lớn lên ở xã hội phương Tây. Nó là nỗi đau tinh thần không lời, mà nhiều lúc chỉ một ánh nhìn hay một lời chọc ghẹo thôi cũng đủ làm tim nhỏ bé đau nhói.
Nhưng cô bé ngày nào không để cho mặc cảm đánh bại mình. Tracy học ngành báo chí tại Đại học Curtin, một trong những trường đại học nổi tiếng của Tây Úc. Sau khi tốt nghiệp, cô bước vào môi trường truyền thông đầy cạnh tranh. Công việc đầu tiên là phóng viên phát thanh cho đài 6PR Radio. Sau đó, cô chuyển sang truyền hình, từ Perth đến Sydney, từ Sydney đến Canberra, rồi trở lại Perth. Mỗi nơi đều là một thử thách mới, vừa khắc nghiệt, vừa đòi hỏi sự linh hoạt và kiên nhẫn.

Ngành truyền hình tại Úc không dễ dàng. Ngay cả người da trắng cũng phải cạnh tranh quyết liệt để có một vị trí ổn định. Đối với một phụ nữ gốc Việt mang gương mặt Á Châu, thử thách còn lớn hơn nhiều lần. Trong nhiều năm, truyền hình Úc bị chi phối bởi những khuôn mặt Anglo-Celtic truyền thống. Khán giả quen nhìn thấy người tóc vàng, mắt xanh đọc bản tin buổi tối. Một cô gái Việt Nam xuất hiện trên màn ảnh quốc gia là điều chưa từng quen thuộc, và không ít lần phải đối mặt với những ánh nhìn hoài nghi từ khán giả lẫn đồng nghiệp.
Nhưng Tracy đã làm được. Gần 16 năm trong nghề báo, cô đảm nhận nhiều vai trò: phóng viên hiện trường, người dẫn chương trình, biên tập viên, và nhà sản xuất tin tức. Hiện nay, cô là một trong những gương mặt quen thuộc của Đài Truyền hình số 9 tại Perth, quê nhà. Thành quả này không phải chỉ nhờ may mắn, mà là kết quả của sự cần mẫn, năng lực và lòng kiên trì. Mỗi bản tin, mỗi câu chuyện, mỗi phóng sự đều được cô đầu tư công sức, học hỏi từng chi tiết, từng cách tiếp cận khán giả.
Tracy từng nói: “Nếu bạn thật sự yêu công việc của mình, bạn vẫn học hỏi mỗi ngày. Nhưng khi nào bạn nghĩ mình đã biết tất cả rồi, thì có lẽ nên nghỉ việc.”
Câu nói ấy phản ảnh tinh thần cầu tiến của người làm báo, bởi nghề báo thay đổi từng giờ, tin tức hôm nay có thể trở thành lịch sử vào ngày mai, và nếu không liên tục học hỏi, con người sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau.
Điều đáng quý ở Tracy không chỉ là thành công cá nhân. Cô còn là biểu tượng cho thế hệ người Việt thứ hai tại Úc, thế hệ không còn phải lên thuyền vượt biển, không còn sống trong trại tị nạn, nhưng vẫn mang theo ký ức của cha mẹ. Họ vừa là người Úc vừa là người Việt, vừa nói tiếng Anh lưu loát vừa giữ gìn nguồn cội. Câu chuyện của Tracy gắn liền với hình ảnh của hàng trăm ngàn người nhập cư gốc Việt đã và đang đóng góp cho nước Úc đa văn hóa ngày nay.

Tracy Vo ở Đài Truyền hình số 9 tại Perth. Nine News Perth
Từ cô bé từng muốn da mình trắng hơn, Tracy đã trở thành một phụ nữ tự hào về bản sắc của mình. Cô không còn cần phải giống ai khác, bởi chính sự khác biệt đã làm nên giá trị của cô. Ngày nay, khi xuất hiện trên màn hình truyền hình, Tracy Võ không chỉ đại diện cho riêng mình, mà còn đại diện cho tiếng nói của những người Việt và những cộng đồng đa văn hóa, những người đã nỗ lực để được nhìn nhận công bằng trong xã hội.
Câu chuyện của Tracy cũng là câu chuyện của nước Úc hiện đại. Một đất nước nơi mọi người được đánh giá bằng khả năng, tài năng và đóng góp, chứ không phải màu da hay nguồn gốc. Dĩ nhiên, kỳ thị chưa biến mất hoàn toàn, nhưng những thành công của Tracy chứng minh rằng định kiến có thể bị đánh bại bằng tri thức, nghị lực và tài năng.
Những ai từng là trẻ em gốc Á tại Úc hẳn sẽ hiểu cảm giác “màu da khác biệt” ấy. Thế nhưng, nhìn Tracy Võ, họ thấy hy vọng: một cô bé từng lo lắng vì da vàng, từng tự chùi mặt để trở nên trắng hơn, giờ đã trở thành phụ nữ tự tin, đứng vững trong một ngành nghề vốn khắc nghiệt. Cô chứng minh rằng, sự khác biệt không phải là trở ngại, mà là động lực để vượt lên, để tạo nên giá trị riêng.
Ngày nay, khi cô dẫn bản tin buổi tối, biết bao đứa trẻ gốc Á khác sẽ không còn phải hỏi: “Tại sao da mình vàng?” Thay vào đó, chúng sẽ thấy một tấm gương: da vàng cũng có thể đứng ở bất cứ nơi nào bằng chính tài năng và lòng kiên nhẫn. Và trong ánh mắt chúng, có thể nhen nhóm niềm tự hào, niềm tin rằng, màu da không định nghĩa con người, mà chính hành động, tâm hồn và trí tuệ mới là giá trị thực sự.
Tracy Võ – từ một cô bé da vàng, từng muốn chùi mặt cho trắng – nay là biểu tượng sống động của nỗ lực, nghị lực và sự kiên trì. Câu chuyện của cô là minh chứng rằng, bất kỳ ai, dù xuất thân từ đâu, đều có thể vượt qua định kiến, chinh phục thử thách và tạo nên dấu ấn trong xã hội.
ĐXT







