Bạch Dinh Vũng Tàu

Tôi không nhớ mình đã đến Bạch Dinh bao nhiêu lần trong cuộc đời. Đi tàu cao tốc hay phà đến Vũng Tàu, với tôi, Bạch Dinh như một landmark cho biết là đã đến nơi. Từ dưới biển nhìn lên, một tòa dinh thự màu trắng trên sườn núi; tùy mùa, khi thì Bạch Dinh nấp mình trong màu lá sứ xanh, khi thì Bạch Dinh như chào đón khách với nụ cười tỏa nắng trong mùa hoa sứ trắng. Mỗi mùa mỗi vẻ.

Bạch Dinh nằm bên sườn núi Lớn, Vũng Tàu. Theo các tài liệu, Bạch Dinh (Villa Blanche) là một dinh thự có kiến trúc châu Âu cuối thế kỷ 19. Hiện nay là di tích một lịch sử, bảo tàng lưu giữ nhiều cổ vật, là điểm ghé thăm của du khách khi đến Vũng Tàu.

Theo dòng lịch sử, vua Minh Mạng đã từng cho xây dựng Pháo đài Phước Thắng tại khu vực Bạch Dinh để kiểm soát cửa biển Cần Giờ.

Sau khi chiếm được quyền cai trị Đông Dương, chính quyền Pháp đã cho san phẳng pháo đài để xây dựng một dinh thự làm nơi nghỉ mát cho các Toàn quyền Đông Dương.

Bên trong phòng khánh tiết

Trong cuốn Hồi ký Xứ Đông Dương của Toàn quyền Paul Doumer ⁽¹⁾, ông viết: “ở chân núi chỉ cao hơn biển vài mét có một ụ pháo gồm 4 khẩu pháo của hải quân cỡ nòng khá lớn. Nhưng ụ pháo duy nhất này nếu là loại mới nhất, được bảo dưỡng tốt và được cung cấp đạn dược đầy đủ thì cũng chưa chắc đã bảo vệ được Ô Cấp ⁽²⁾ và ngăn chặn được các chiến hạm xâm nhập vào Sài Gòn bằng đường sông. Không cần phải là người thông thạo vấn đề cũng thấy ngay sự bất cập và những khiếm khuyết của bãi pháo; nó quá thấp, quá lộ lại dựa vào sườn núi đá; thật là đầy đủ các yếu tố để ổ pháo nhanh chóng mất sức kháng cự khi gặp kẻ địch vũ trang tốt”.

Xem thêm: Những chiếc áo trắng Đa Minh thầm lặng

Toàn quyền Paul Doumer đặt tên cho dinh thự này là Villa Blanche, theo tên vợ của ông là bà Blanche Doumer. Công trình được khởi công vào năm 1898, hoàn thành năm 1902. Do màu sơn bên ngoài cũng như tên gọi Villa Blanche nên người Việt quen gọi dinh thự này là Bạch Dinh.

Paul Doumer viết: “Gia đình tôi có nhiều thời gian sống tại Vũng Tàu trong những năm ở Đông Dương… Dinh thự tôi cho xây dựng ở đây được kết nối điện thoại với các văn phòng của Phủ toàn quyền tại Sài Gòn… Tôi vẫn lưu giữ những ký ức tốt đẹp nhất về những ngày sống tại Vũng Tàu đẹp đẽ… nơi có cuộc sống thật dễ chịu”.

Các bậc cấp dẫn lên Bạch Dinh

Tháng 9 năm 1907, Bạch Dinh được dùng làm nơi giam lỏng cựu hoàng Thành Thái – vị vua thứ 10 của triều Nguyễn. Ông có tinh thần yêu nước và quyết chí kháng Pháp đến cùng. Ông sống tại đây trong gần 10 năm. Dân địa phương kính trọng ông, nên còn gọi Bạch Dinh là Dinh ông Thượng.

Năm 1916, cựu hoàng Thành Thái cùng con trai là cựu hoàng Duy Tân bị đưa đi đày đến đảo Réunion. Bạch Dinh được sử dụng là nơi nghỉ mát của các Toàn quyền Đông Dương. Sau đó là cho vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương, cũng như làm nơi nghỉ mát của nguyên thủ hoặc các quan chức cao cấp chính quyền Việt Nam Cộng Hòa.

Xem thêm: Đỉnh Quế Tây Giang

Sau năm 1975, có thời gian dinh Bạch Dinh không được sử dụng vào mục đích cụ thể nào trước khi chính thức được chuyển thành một điểm du lịch, bảo tàng.

Có hai lối lên Bạch Dinh. Một đường chính từ dưới chân núi, hai bên là rừng cây uốn quanh, xe chạy lên thẳng tới tiền sảnh. Một đường đi bộ qua 146 bậc tam cấp giữa hai hàng sứ. Đi lối này, nhìn xuống biển rất đẹp.

Gian súng thần công

Bạch Dinh cao 19m, rộng 15m, dài 28m có 3 tầng, toàn bộ khu lâm viên rộng 6 hecta, chủ yếu là cây giá tỵ và hoa sứ. Toàn bộ ngôi nhà được quét vôi trắng, cửa mái vòm, mái lợp ngói. Tầng hầm là kho và bếp. Tầng trệt dùng làm khánh tiết. Tại đây còn bài trí những hiện vật cổ xưa dùng để trang trí nội thất như: bộ tràng kỷ Hoàng Gia ghi niên đại Khải Định năm 1921, cặp ngà voi châu Phi, bộ tam đa ngũ thái Phúc – Lộc – Thọ… Và những hiện vật gồm các loại gốm, sứ, đất nung, đồng… với nhiều kiểu dáng và trang trí hiếm thấy xưa nay, được trục vớt trong một chiếc tàu buôn Trung Hoa trên đường sang châu Âu đã bị đắm ở vùng biển Hòn Cau. Trong khuôn viên Bạch Dinh có giàn súng thần công.

Nhìn tổng thể Bạch Dinh khá đẹp, với kiến trúc Pháp từ hình dáng đến các hoa văn, những mảng viền trang trí rất nghệ thuật. Đôi chim công với màu xanh ngọc, điểm xuyết những chấm bạc. Những gương mặt phụ nữ như các vị thần trong thần thoại Hy Lạp. Đôi cá chép uốn lượn. Hoa cúc, hoa Hướng Dương viền từng mảng quanh ngôi nhà làm cho Bạch Dinh càng thêm đẹp, có chiều sâu.

Mặt sau Bạch Dinh

Đến Bạch Dinh, du khách có thể tận hưởng không khí trong lành của biển, rừng cây xanh mát, vào mùa hoa sứ thơm thoảng mùi hoa. Có những người lớn tuổi làm công việc nhặt hoa sứ rồi phơi khô. Hoa sứ khô được xem như một loại được liệu. Vẻ đẹp của Bạch Dinh hòa lẫn trong thiên nhiên, rừng cây, vừa đẹp thanh bình vừa khơi gợi trí tưởng tượng của khách khi ngắm nhìn những cổ vật. Đặc biệt, có một đường hầm khiến khách tò mò muốn khám phá bởi sự bí ẩn của nó.

Xem thêm: Khánh Trường (1948-2024)

Từ trên Bạch Dinh nhìn xuống biển là một khung cảnh rất ngoạn mục. Từ những ô cửa sổ nhìn ra cũng thấy biển trông nên thơ lãng mạn.

Sau khi cựu hoàng Thành Thái được Pháp cho về lại Việt Nam từ đảo Réunion năm 1947, ông đã có lần trở lại Bạch Dinh và đã làm bài thơ «Sầu tây bể cấp» để bày tỏ nỗi lòng ai oán của mình về đất nước.