“Hãy cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nhấc bổng trái đất lên” là câu nói nổi tiếng của Archimedes (287-212 trước Công Nguyên). Ổng là một nhà toán học, nhà vật lý, nhà phát minh huyền thoại người Hy Lạp. Hình của Archimedes được in ở mặt trước của Huy chương Fields, giải thưởng danh giá được coi là “Nobel Toán học” (vì giải Nobel không bao gồm lĩnh vực toán học), được Hiệp hội Toán học quốc tế (IMU: International Mathematical Union) trao 4 năm một lần cho những nhà nghiên cứu nổi bật.
Ơ-rê-ca (Eureka, nghĩa tiếng Việt là “tìm ra rồi”) là một giai thoại nổi tiếng về cách ra đời của “lực đẩy Archimedes” và của mục.. này.
Trước năm 1952, việc đánh giá trẻ vừa chào đời chưa có một thước đo thống nhất. Người ta thường ghi nhận thời gian trẻ bắt đầu thở, cất tiếng khóc, hoặc dùng những mô tả như “suy yếu nhẹ”, “suy yếu nặng”. Nhưng một hơi thở đầu tiên chưa đủ để yên tâm: có trẻ chỉ thở hắt rồi ngưng thở nhiều phút. Thuốc giảm đau, an thần dùng quá mức cho người mẹ trước lúc sinh có thể góp phần gây ảnh hưởng tới sinh mạng của trẻ
Virginia Apgar, bác sĩ gây mê tại Đại học Columbia ở Mỹ, nhận ra khoảng trống ấy khi nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc mê sản khoa lên trẻ sơ sinh. Bà muốn nhân viên phòng sanh có cách đánh giá nhanh, rõ ràng và thống nhất, thay vì mỗi người hiểu tình trạng của trẻ một kiểu.
Từ năm 1949 đến 1952, Apgar nghiên cứu những dấu hiệu dễ quan sát của hàng triệu đứa trẻ, rồi chọn năm dấu hiệu sinh tồn đơn giản để bất kỳ nhân viên y tế nào cũng có thể quan sát bằng mắt thường và đánh giá nhanh trong vòng 60 giây mà không cần thiết bị phức tạp. Bà giới thiệu phương pháp tại một hội nghị năm 1952 và công bố nghiên cứu năm 1953. Bảng điểm mang tên bà giúp ghi nhận cụ thể tình trạng của trẻ khi chuyển từ sống trong bụng mẹ sang cuộc sống bên ngoài. Với bảng điểm ấy, Virginia Apgar giúp những em bé chưa biết nói được lắng nghe bằng nhịp tim và hơi thở của mình.
Năm mục được chấm gồm:
– nhịp tim
– khả năng thở
– trương lực cơ (thể hiện qua tư thế và cử động tay chân)
– phản xạ khi được kích thích
– màu da.
Mỗi mục nhận từ 0 đến 2 điểm, cộng lại tối đa 10. Riêng mục hô hấp, trẻ thở tốt, khóc to được 2 điểm; thở yếu hoặc không đều được 1; không thở được 0. Nhờ vậy, nhân viên y tế có cơ sở chung để ghi chép và theo dõi trẻ sơ sinh.
Năm 2006, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ và Hội Bác sĩ Sản phụ khoa Hoa Kỳ đề xuất bổ sung vào phiếu của từng trẻ các biện pháp hồi sức đang thực hiện, như hỗ trợ thở, ép tim hoặc dùng thuốc. Điều này giúp phân biệt điểm số của trẻ tự thở với trẻ đang được hỗ trợ.
Ngày nay, Apgar vẫn được dùng rộng rãi trên thế giới, thường chấm ở phút thứ 1 và thứ 5 sau sinh để ghi nhận sự thay đổi của trẻ sơ sinh qua những phút đầu đời. Nếu trẻ cần cấp cứu thì phải được hồi sức ngay, không cần chờ chấm điểm.
Giá trị bền bỉ của bảng điểm nằm ở sự giản dị. Không cần máy móc đắt tiền hay trí tuệ nhân tạo, phương pháp của Apgar đưa người thầy thuốc trở về với cách chăm sóc nguyên thủy nhất: nhìn, nghe, chạm trực tiếp, và chấm điểm.
