Sống ảo trên mạng xã hội hiện nay không chỉ là trào lưu giải trí nhất thời mà đã trở thành một hiện tượng xã hội, len lỏi vào từng khía cạnh cuộc sống giữa thời đại số. Từ những bức ảnh được chỉnh sửa lung linh, những dòng status triết lý cho đến những màn khoe mẽ hào nhoáng về một cuộc sống vương giả không có thật, không gian ảo đang dần thay thế và nuốt chửng thực tại của khá nhiều người.
Sống ảo trên mạng xã hội
Bản chất “thật” của sống ảo
“Sống ảo” (virtual living) hiểu một cách đơn giản là lối sống xa rời thực tế, trong đó một cá nhân cố tình xây dựng, phóng đại hoặc tô vẽ cho chính mình một hình tượng vô cùng hoàn mỹ trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok, Instagram…Điều đáng quan tâm là hình tượng này khác xa, thậm chí đối lập với cuộc sống thực, năng lực tài chính hay nhan sắc thật của người này ngoài đời. Còn theo các chuyên gia, biểu hiện của người sống ảo thường có những đặc điểm sau:
– Một người không muốn/không thích chấp nhận diện mạo thật của chính mình và chỉ tự tin khi được tô vẽ qua những lớp mặt nạ kỹ thuật số.
– Cuộc sống của những người thích sống ảo thường gắn liền với số lượng like, thả tim và bình luận dưới mỗi bài viết. Nếu một status nào đó ít tương tác, họ liền rơi vào trạng thái lo lắng, tự ti và vội vã xóa đi. Hầu hết mọi hoạt động hàng ngày từ chuyện ăn uống, đi chơi, mua sắm, ngủ nghỉ cho đến những buồn vui cá nhân luôn được “cúng” cho mạng xã hội trước tiên.
– Một số người sẵn sàng mượn/thuê xe sang của bạn bè hoặc người quen, check-in tại các nhà hàng cao cấp dù chỉ vào uống một ly nước, chụp ảnh cùng những cọc tiền giá trị lớn, đeo nhiều vàng vòng dù không phải của mình hay chỉnh sửa hóa đơn chuyển khoản từ thiện với mục đích đánh bóng tên tuổi. Họ cố tình tạo ra một vỏ bọc giàu có, thành đạt để nhận lấy sự ngưỡng mộ/ghen tị từ mọi người.
– Nhằm thu hút sự chú ý một cách nhanh nhất, một số người sẵn sàng chọn cách tự tạo scandal, livestream nói những lời khó nghe thách thức dư luận, lan truyền thông tin giả hoặc thực hiện các thử thách có thể gây hại cho bản thân, bất chấp các quy chuẩn đạo đức và pháp luật…
Khoe có nhiều tiền – khoe có nhiều vàng
Hậu quả tiêu cực của “sống ảo”
Việt Nam từ nhiều năm qua nằm trong số những nước có tốc độ phát triển mạng xã hội khá nhanh ở khu vực ASEAN lẫn châu Á. Thống kê của công ty giám sát truyền thông Meltwater (Na Uy) cho thấy, dân số VN khoảng 102 triệu người (tháng 12/2025) nhưng có tới 137 triệu kết nối di động đang hoạt động với khoảng 92.3% người dùng internet có sử dụng ít nhất một nền tảng mạng xã hội. Trong số này Facebook được nhiều người VN sử dụng nhất với 48.8% thị phần, tiếp theo là Zalo (21.18%), YouTube (16.03%) và các mạng xã hội khác. Đặc biệt, có 82% trẻ em 12-13 tuổi và 93% trẻ 14-15 tuổi truy cập mạng xã hội hàng ngày, trong khi 85.1% sinh viên đại học cũng làm điều tương tự.
Những con số này cho thấy mạng xã hội còn là “không gian sống” thứ hai, nơi mọi người sử dụng để xây dựng hình ảnh cá nhân cũng như đón nhận sự công nhận từ cộng đồng ảo. Dù vậy, nghiên cứu cũng cho thấy 50% người dùng mạng xã hội VN trải qua tình trạng rối loạn tâm lý gồm lo âu, trầm cảm và cảm giác cô lập, tự nhận thức tiêu cực và tình trạng bắt nạt trực tuyến (cyberbullying). Cũng do lối sống ảo, sĩ diện hão từ mạng xã hội đã dẫn đến nhiều vụ án, từ lừa đảo, vi phạm pháp luật, bạo lực nghiêm trọng đến giết người ngoài đời thực.
Thống kê về các dữ liệu kết nối mạng smartphone ở VN
Các vụ án điển hình
Tháng 11/2018, Phan Hợi (38 tuổi, ngụ Hương Khê, Hà Tĩnh) đã livestream cảnh giết khỉ, voọc quý hiếm lên mạng xã hội để câu “like” và gây chú ý. Hậu quả Hợi cùng nhóm bạn 4 người bị khởi tố do “vi phạm các quy định bảo vệ động vật hoang dã”.
Tháng 10/2022, Phan Thanh Hoàng (19 tuổi, Tuyên Quang) sát hại bạn gái cũ và chém trọng thương tình địch tại một tiệm tóc ở Bắc Ninh. Nguyên nhân được cơ quan chức năng chỉ ra do lối sống ảo, sĩ diện hão và sự ích kỷ khi đối mặt với chuyện tình cảm trên không gian mạng. Trước khi bị bắt, đối tượng còn đăng trạng thái “xin vĩnh biệt” trên Facebook.
Bằng cách xây dựng một trang cá nhân ngập tràn đồ hiệu, check-in ở biệt thự, đi xe sang và tự dựng lên gia thế “con gái đại gia ngành quốc phòng”, nữ siêu lừa Ninh Thị Vân Anh, sinh năm 1995 (biệt danh Anna Bắc Giang) dễ dàng lấy lòng tin của nhiều người để chiếm đoạt số tiền hàng chục tỷ VNĐ và bị bắt giữ hồi tháng 2/2023.
Tháng 5/2025, Nhóm Phạm Đức Hải (Hải Idol, 29 tuổi, Hải Dương) và các đồng phạm ngang nhiên dừng 4 chiếc siêu xe giữa đường để quay phim, livestream gây cản trở giao thông. Hành vi này kết thúc bằng việc cả nhóm bị khởi tố hình sự với tội “Gây rối trật tự công cộng”.
Tháng 3/2026, Nguyễn Minh Chánh (29 tuổi, Bến Tre) đăng tải thông tin bịa đặt lên Facebook về một em nhỏ 4 tuổi bị giết dã man chỉ để thu hút nhiều lượt tương tác, dẫn đến việc bị cơ quan chức năng phạt hành chính 10 triệu VNĐ.
Tháng 9/2026, Nguyễn Tuấn Anh (27 tuổi, Thủ Đức, Sài Gòn) trang bị 2 khẩu súng ngắn tự chế đột nhập vào một gia đình ở An Khánh mà cả nhà vẫn thường xuyên đăng tải, khoe khoang tài sản trên các nền tảng mạng xã hội với mục đích cướp của….
Khoe có siêu xe
Lời kết
Mạng xã hội là một bức tranh ảo ảnh đầy mê hoặc, nhưng cuộc đời thực ngoài kia mới là nơi chúng ta thực sự sống, hít thở và yêu thương.Bởi vậy đừng đánh đổi những giá trị thiêng liêng, những khoảnh khắc quý giá của thực tại để nhận lấy những cái chạm trên màn hình máy tính hoặc smartphone một cách vô tri giác. Hãy là một người dùng mạng xã hội thông minh, biết làm chủ công nghệ thay vì để công nghệ lèo lái chính cuộc đời mình. Hãy bước ra ánh sáng của đời thực, bạn sẽ thấy mình luôn đẹp và hạnh phúc hơn bất kỳ một bộ lọc chỉnh sửa nào có thể mang lại…
Bài và hình NS
