Viếng thăm Paris, có lẽ du khách phải bỏ ra ít nhất một tuần lễ mới có thể gọi là thăm thú tường tận năm bảy thắng cảnh nổi tiếng, mới biết thế nào là không gian, không khí và con người của thành phố này. Kiểu “phi ngựa nước đại” một vòng thủ đô nước Pháp trong vài tiếng đồng hồ trên Open Tour, chụp thật nhiều hình selfie để đưa lên mạng xã hội khoe mình đã đến nơi này, chỗ nọ, đã biết đủ, biết hết Paris, lại là một kiểu du lịch khác, có thể sẽ được đề cập trong một bài viết khác.
Khải Hoàn Môn
Ở mỗi địa điểm, sau khi chịu khó xếp hàng cả tiếng đồng hồ để bước vào cửa, sau khi bỏ ra thêm chừng một, hai tiếng đồng hồ nữa để khám phá những chi tiết đặc sắc trong-ngoài-trên-dưới của mỗi di tích không tìm thấy được ở nơi khác, du khách có thể thong thả “bước xuống đời”, rời nơi vừa viếng thăm để hoà mình vào cuộc sống thường ngày của Paris, nhấm nháp một tách cà phê hoặc chocolat còn bốc khói ngoài quán góc phố để nhìn dòng người, dòng xe ngược xuôi giờ đến/tan sở, hay vừa thưởng thức vị thơm ngọt của ly kem mát rượi trên tay, vừa ngắm chiều hè tắt dần trên bến sông Seine, nơi mãi in bóng bao nhiêu lầu, đài cổ kính.
Dành trọn một ngày, hoặc ít nhất một buổi cho từng nơi nổi tiếng và các khu phố, con đường, quán hàng, công viên, nhà sách… ngoại vi, đọc thêm thông tin trên internet, chắc chắn du khách sẽ thấm hơn, sẽ yêu hơn, sẽ cảm nhận được hơi thở của thành phố vài nghìn năm này.
Arc de Triomphe by Christo and Jeanne-Claude
Nhưng Paris hôm nay không phải chỉ là Paris của ngày hôm qua-quá khứ: các di tích được trùng tu thường xuyên và tìm lại được vẻ uy nghiêm tráng lệ khởi thuỷ, những toà nhà tân kỳ, khu phố mới, kiến trúc lạ được liên tục xây dựng, nhưng lại không phá vỡ cảnh quan hài hoà của nội thành. Hơn nữa, những công trình sừng sững hàng trăm năm tưởng đã trở nên quá quen thuộc, quá nhàm chán đối với mọi người, đôi khi, chỉ trong vài ngày, đột ngột biến đổi, tạo sự bất ngờ cho chính những parisien mỗi ngày đi ngang qua thành phố của mình nhưng vốn quen thói hấp tấp nhìn-mà-không-thấy!
Không kể mặt tiền tháp Eiffel, nhà thờ Đức Bà, điện Phế Binh, toà Thị Chính, nhà hát Opéra… về đêm đã được dùng làm nền cho những buổi biểu diễn kết hợp âm thanh điện tử và ánh sáng laser, hay nhiều đoạn sông Seine bỗng trở nên huyền ảo khác thường trong buổi lễ khai mạc Thế vận hội 2024, sự “lột xác” của 2 hai công trình kiến trúc nổi tiếng ở Paris được nhắc đến sau đây đã để lại những dấu ấn sâu đậm qua các bài viết, hình ảnh, lời khen tiếng chê… và còn len cả vào tem thư, phim ảnh nữa!
Pont Neuf by Christo and Jeanne-Claude (nguồn internet)
Khải Hoàn Môn Ngôi Sao nằm ngay giao điểm của 12 đại lộ (ngã 12!?!), trong đó có đại lộ nổi tiếng Avenue des Champs-Elysées, được xem là “vương lộ” của Paris, vạch một đường thẳng bắt đầu từ cung điện Louvre, qua vườn “thượng uyển” Tuileries, quảng trường Concorde để kết thúc tại Arc de triomphe de l’Etoile. Xây dựng trong vòng 30 năm (1806-1836), bắt đầu từ ý tưởng của Nã-phá-luân Đại đế (Napoléon 1er) nhằm vinh danh chiến thắng của quân đội Pháp trước liên quân Áo-Nga trong trận Austerlitz và kết thúc dưới thời vua Louis-Philippe đệ nhất, Khải Hoàn Môn ngày nay trở thành Đài tưởng niệm các chiến sĩ trận vong của Thế chiến thứ nhất, với ngọn lửa vĩnh cửu cháy không ngưng nghỉ từ năm 1920 đến nay bên ngôi mộ của người chiến sĩ vô danh đặt giữa các khung vòm của công trình kiến trúc hùng vĩ cao gần 50m bằng đá vôi này.
Pont Neuf by JR
Từng chứng kiến đám cưới vương giả của Napoléon Đại đế và nữ quận công Marie-Louise, đám tang trọng thể của nhà văn Victor Hugo, cuộc diễu hành của đoàn quân Đức Quốc Xã thời Paris bị chiếm đóng, sự chào đón nồng nhiệt của dân thủ đô Pháp bên những bước chân của tướng Charles de Gaulle và thủ tướng Anh Winston Churchill sau ngày giải phóng hay tiếng reo hò của hơn một triệu người mừng đội tuyển Pháp đoạt cúp vàng giải Túc cầu Thế giới năm 1998, đùng một cái, vào cuối năm 2021, hay chính xác hơn, từ 18.09.2021 đến 03.10.2021, Khải Hoàn Môn Ngôi Sao… biến mất! Không phải do sự phù phép của ảo thuật gia đại tài David Copperfield, mà thật ra, công trình này đã được bọc lại bằng 25,000 thước vuông vải tái sinh màu bạc phớt xanh và 3,000 mét dây vải đỏ cùng chất liệu. Dự án đồ sộ này đã được hai nghệ sĩ Christo Javacheff và Jeanne-Claude Denat de Guillebon thai nghén từ những năm 1962-63, nhưng mãi hơn nửa thế kỷ sau, khi Christo đã qua đời hơn một năm, nó mới được thực hiện để trở thành một cuộc triển lãm ngoài trời miễn phí với hơn 6 triệu người tham dự.
Cầu Mới
Đây không phải là lần đầu tiên cặp bài trùng-vợ chồng-nghệ sĩ sinh cùng ngày 13.06.1935 – người ở Bulgarie, người ở Maroc – thực hiện được điều họ mơ ước tại Paris. Trước đó, cũng trong vòng 2 tuần, từ 22.09.1985 đến 07.10.1985, cầu Mới – cây cầu xưa nhất Paris – đã được họ phủ hơn 40,000 thước vuông vải màu “đá Paris”, được buộc bằng 13,000 mét dây thừng và 12 tấn xích thép. Cây cầu được xây từ năm 1578, dưới con mắt của hơn 3 triệu người viếng thăm trong thời gian này, biến thành một tác phẩm nghệ thuật hiện đại của thế kỷ XX. Christo cho biết, đây là một cách đền đáp món nợ đối với Paris, nơi đã tiếp đón ông khi rời bỏ thế giới cộng sản để đến với “thế giới của sự tự do biểu đạt nghệ thuật”.
Tem Pháp mới phát hành “Hang động trên cầu Mới” (nguồn internet)
Cầu Mới, với tác phẩm của Christo và Jeanne-Claude, được bọc vải hai bên, từ thành cầu đến chân cầu, xe và người vẫn có thể bình thường qua lại từ hai hướng. JR, nghệ sĩ, nhiếp ảnh gia đương đại, sinh, sống, làm việc tại Paris và vùng phụ cận lại có những ý tưởng táo bạo hơn khi quyết định trên bản vẽ sẽ biến đổi hoàn toàn cây cầu này thành một dãy hang động tiền sử, núi đá vôi trắng đen bắc qua sông Seine. Kết nối 80 mảnh vải với 2,400 thước vuông luôn luôn được thổi phồng để tạo bề ngang cùng đỉnh điểm (lay động từ 12 đến 18m chiều cao), tác phẩm của JR phủ kín hoàn toàn đoạn của cầu Mới nối hữu ngạn sông Seine với đảo Saint Louis trên 120 mét chiều dài và 20 mét chiều ngang. Trong suốt tháng 06.2026, xe cộ bị cấm lưu thông. Sau khi việc thi công hoàn tất, bộ hành muốn băng ngang cây cầu bít kín phải lần lượt xếp hàng để đi bộ một chiều từ đảo Cité về phía hữu ngạn, nhưng thật đáng đồng tiền bát gạo, vì họ sẽ được nghe, được nhìn, và nhất là nhìn thấy nhiều điều mới, lạ khi bước chân mình vang vang trên những phiến đá đã mòn nhẵn dấu giày, móng ngựa, vết xe từ hơn 400 năm qua. Và điều này, sau tháng 06.2026, sẽ không bao giờ được tái hiện!
Bài và hình CN
Paris 06.2026
Tài liệu tham khảo
https://fr.wikipedia.org/wiki/Arc_de_triomphe_de_l%27%C3%89toile
https://fr.wikipedia.org/wiki/Christo_et_Jeanne-Claude
https://fr.wikipedia.org/wiki/JR_(artiste)
