Ảnh hưởng do chiến sự Trung Đông
Hiện tại, có 3 hãng hàng không Trung Đông gồm Qatar Airways, Emirates, Etihad Airways đang khai thác 6 đường bay từ các phi trường Abu Dhabi, Jebel Ali, Dubai (của UAE) và Doha (Qatar) như những đầu mối trung chuyển quan trọng để vận chuyển hành khách từ bờ đông Bắc Mỹ, châu Âu, châu Phi đến Hà Nội, Sài Gòn và Đà Nẵng với tần suất trung bình 12 chuyến/ngày. Thống kê cho thấy, trước khi xảy ra xung đột, vào năm ngoái 2025, các hãng hàng không này khai thác hơn 7,000 chuyến bay đến và đi từ VN, vận chuyển gần 1.4 triệu lượt hành khách và hơn 151,000 tấn hàng hóa. Tuy nhiên, giai đoạn từ ngày 28/2/2026 đến ngày 30/4/2026, Cục Hàng không Việt Nam ghi nhận 92 chuyến bay của các hãng Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways (gồm 70 chuyến chở khách và 22 chuyến chở hàng) đến/đi từ VN bị hủy hoặc phải điều chỉnh lịch trình, gây ảnh hưởng tới khoảng gần 20,000 hành khách.
Nhiều chuyến bay đi/đến Trung Đông bị ảnh hưởng
Hồi giữa tháng 3/2026, Jule Brand, một nữ du khách tới từ Đức, chia sẻ rằng chuyến bay của cô từ VN sang Dubai đã bị hủy vào phút chót. Khi nhận được tin cô rất hốt hoảng: “Lúc đó tôi không biết chuyện gì đang xảy ra. Khi chồng tôi ở Dubai gọi điện báo chuyến bay có thể bị hủy, tôi luôn nghĩ trong đầu “Vậy mình phải làm sao để sớm được về nhà?””. Tuy nhiên sau khi đặt thêm 4 đêm khách sạn để chờ tìm chuyến bay thay thế, Jule cho biết cô tạm thời yên lòng. Gần đây hơn, một số du khách khách người nước ngoài và Việt kiều đang dự tính từ VN quay về châu Âu cũng tỏ ra lo lắng về ngày khởi hành vào cuối tháng 5 và tháng 6/2026. Trọng Nguyễn (quốc tịch Pháp) cho biết anh đang phân vân không biết có nên đổi chuyến bay của Qatar Airways từ Sài Gòn quá cảnh sang phi trường Hamad (Doha) rồi bay tiếp về Paris hay không, vì e ngại tình hình Trung Đông còn tiếp tục căng thẳng không ai lường trước được.
Đứt gãy chuỗi kết nối hàng không quốc tế
Thật ra hiện nay vẫn chưa có bất cứ hãng hàng không VN nào khai thác trực tiếp đến các nước Trung Đông cũng như chưa có nhiều đường bay thẳng đến một số khu vực ở châu Âu, Bắc Mỹ và châu Phi, trong khi đó các phi trường tại Trung Đông đóng vai trò là điểm trung chuyển quan trọng. Việc một số quốc gia trong khu vực vùng Vịnh quyết định đóng cửa hoặc hạn chế không phận do cuộc xung đột đã làm gián đoạn chuỗi kết nối hàng không quốc tế, ảnh hưởng đến kế hoạch đi lại của hành khách, nhu cầu du lịch, giao thương… Vì vậy, một số đường bay từ VN đi châu Âu buộc phải điều chỉnh để tránh không phận Iran, Iraq và vùng phụ cận. Theo đó, các chuyến bay hiện phải sử dụng hành lang qua vùng Trung Á hoặc hành lang qua Nam Á và bán đảo Saudi Arabia. Với hành trình này, thời gian bay sẽ kéo dài thêm từ 10-15 phút/chuyến khiến chi phí cũng tăng thêm ước khoảng 2,000 USD/chuyến bay. Đó là chưa kể trường hợp xung đột tiếp tục diễn biến xấu, các hãng hàng không còn phải đối mặt với việc phải trả thêm phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh (War Risk Insurance) với mức cộng thêm khoảng 10-15% cho các chuyến bay trên những tuyến xuyên lục địa có tiếp giáp vùng xung đột. Mặt khác, khi các tuyến bay từ VN đi châu Âu, Bắc Mỹ, châu Phi qua Trung Đông sụt giảm, hành khách sẽ buộc phải chọn các chuyến bay qua các điểm trung chuyển khác như ở khu vực Đông Nam Á và Đông Bắc Á cho an toàn. Điều này chắc chắn khiến giá vé máy bay trên các đường bay này tăng lên trong khi các hãng hàng không của VN cũng như các quốc gia khác trong khu vực khó bổ sung cung ứng vận tải để đáp ứng nhu cầu đột biến.
Ngoài ra từ nhiều năm qua, Trung Đông còn là trạm trung chuyển cho khoảng 25-30% lượng hàng công nghệ cao từ châu Âu về VN nên việc hủy các chuyến bay khiến các dây chuyền sản xuất tại một số khu công nghiệp VN đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu (như linh kiện điện tử). Việc vận chuyển hàng hóa đi/đến châu Âu bị chậm trễ và tăng giá cước cũng gây ảnh hưởng đến các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của VN (như hàng dệt may, hàng tiểu thủ công nghiệp).
Quầy thủ tục Qatar Airlines tại phi trường Nội Bài, Hà Nội vắng khách do tình hình chiến sự
Vài biện pháp giảm thiểu rủi ro
Như đã nói, chiến sự ở Trung Đông vẫn luôn ở thế giằng co, chưa thấy được hồi kết nên thời gian trước mắt, Cục Hàng không VN cho biết họ đang tiếp tục phối hợp cùng các hãng Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways cập nhật liên tục, kịp thời diễn biến đóng, mở không phận của các quốc gia khu vực vùng Vịnh như Iran, Iraq, Israel, Qatar, Kuwait, Bahrain, Syria, UAE và Jordan. Một vài hãng bay lớn như Vietnam Airlines cho biết toàn bộ các chuyến bay giữa VN và châu Âu do hãng này khai thác đã cho xây dựng lộ trình bay cách xa những khu vực xảy ra chiến sự. Tuy nhiên, việc điều chỉnh đường bay dĩ nhiên sẽ khiến thời gian bay kéo dài hơn và làm tăng chi phí nhiên liệu. Cục Hàng Không VN cũng đưa ra khuyến cáo hành khách cân nhắc lựa chọn các lộ trình an toàn thông qua những điểm trung chuyển khác thuộc khu vực Đông Bắc Á như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông; khu vực Đông Nam Á như Singapore, Thái Lan, Malaysia; hoặc qua Thổ Nhĩ Kỳ và Ethiopia để giảm thiểu ảnh hưởng bởi chiến sự tại Trung Đông; khuyến nghị hành khách có nhu cầu thường xuyên theo dõi tình trạng chuyến bay thông qua các kênh chính thức trước khi ra phi trường để tự chủ động kế hoạch đi lại…
Một số hãng bay phải hủy chuyến vào phút chót
Bài và hình NS
