Lễ trao giải Oscars năm nay một lần nữa được điều khiển bởi Conan O’Brien, danh hài từng một thời viết kịch bản cho Saturday Night Live và đứng mũi chịu sào chương trình Tonight Show. Đây là lần thứ nhì Conan được mời làm MC, và anh đã không làm cho khán giả thất vọng, nhất là với khúc phim kịch mở đầu hết sức hài hước (có thể xem trên Youtube).

Dolby Theatre tại Hollywood đêm trao giải. (oscar.org)      

Trong phần độc thoại mở màn, Conan đã nói đùa về trí tuệ nhân tạo (A.I.), “Tôi rất vinh dự được làm người hướng dẫn chương trình cuối cùng cho buổi lễ. Năm tới vai trò này sẽ được đảm nhiệm bởi một chiếc Waymo mặc tuxedo.” (Waymo là loại xe taxi điện không người lái, đang được áp dụng tại một số thành phố ở Mỹ như San Francisco.) Tất nhiên A.I. không thể thay thế con người trong mọi chuyện, nhất là khi đụng đến các lãnh vực liên quan đến nghệ thuật. Nhưng chắc chắn nó sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến cách con người làm việc. Để minh chứng, người viết đã nhờ A.I. soạn những đoạn sau đây, với mục đích so sánh văn phong của A.I. với của một Ian Bui bằng xương bằng thịt, thử xem ai hay hơn AI!

Conan O’Brien chọc cười thiên hạ. (oscar.org)

– Phim hay nhất (Best Picture): One Battle After Another. Phim của đạo diễn Paul Thomas Anderson. Tác phẩm không chỉ giành tượng vàng cao nhất mà còn thống trị đêm trao giải với nhiều hạng mục khác, khẳng định vị thế của Anderson như một trong những đạo diễn quan trọng nhất của điện ảnh đương đại. Bộ phim được ca ngợi vì cách tiếp cận đầy tham vọng về lịch sử, quyền lực và sự thay đổi xã hội, phản ảnh nhiều lo âu chính trị và văn hóa của thế kỷ XXI. Việc một bộ phim mang phong cách tác giả mạnh mẽ (auteur cinema) giành giải cao nhất cũng cho thấy Viện Hàn lâm tiếp tục mở rộng sự công nhận đối với các dự án điện ảnh giàu tính cá nhân và thử nghiệm. Trong bối cảnh Hollywood thường bị chi phối bởi các thương hiệu lớn và phim bom tấn, chiến thắng của One Battle After Another được xem như sự khẳng định giá trị của điện ảnh nghệ thuật trong dòng chảy văn hóa đại chúng.

Paul Thomas Anderson cùng đoàn phimi. (oscar.org)

– Nam diễn viên chính xuất sắc nhất (Best Actor): Michael B. Jordan – Sinners. Nam chính xuất sắc nhất cho vai diễn kép trong phim Sinners. Đây là đề cử Oscar và cũng là chiến thắng đầu tiên trong sự nghiệp của anh. Vai diễn của Jordan đặc biệt phức tạp: anh hóa thân thành hai anh em sinh đôi với tính cách và số phận khác nhau. Thành công này không chỉ là một cột mốc cá nhân mà còn mang ý nghĩa lịch sử khi anh trở thành một trong số ít diễn viên da Đen giành giải Nam chính trong lịch sử Oscar. Sau nhiều năm tranh luận xung quanh phong trào “Oscars So White”, việc một diễn viên gốc Phi giành giải cao nhất ở hạng mục diễn xuất nam cho thấy những nỗ lực mở rộng tiếng nói và câu chuyện của cộng đồng da màu trong điện ảnh Mỹ đang dần tạo ra ảnh hưởng lâu dài.

Bích chương phim Sinners với tài tử chính Michael Jordan (trên) trong hai vai khác nhau. (Warner Bros)

– Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (Best Actress): Jessie Buckley – Hamnet. Jessie Buckley giành giải Nữ chính xuất sắc nhất cho vai Agnes trong bộ phim Hamnet, chuyển thể từ tiểu thuyết nổi tiếng về gia đình của William Shakespeare. Bộ phim xoay quanh nỗi đau mất con của gia đình Shakespeare, và Buckley được ca ngợi vì màn trình diễn sâu sắc về tình mẫu tử và sự mất mát. Chiến thắng của cô đặc biệt có ý nghĩa xã hội vì bộ phim đặt trọng tâm vào góc nhìn của người vợ Shakespeare – một nhân vật lịch sử thường bị lãng quên trong các câu chuyện truyền thống về thiên tài văn học. Về mặt văn hóa, chiến thắng của Buckley cũng cho thấy sự thay đổi trong cách Hollywood kể lại lịch sử: thay vì tập trung vào những nhân vật nam nổi tiếng, điện ảnh ngày càng quan tâm đến những câu chuyện cá nhân, cảm xúc và góc nhìn của phụ nữ. Đây được xem như một bước tiến trong việc tái định hình lịch sử qua lăng kính nhân văn và đa chiều hơn.

Jessie Buckley (giữa) trong vai Agnes Shakespeare. (Hera Pictures)

– Phim tài liệu hay nhất (Best Documentary Feature): Mr. Nobody Against Putin. Bộ phim ghi lại câu chuyện của những cá nhân bình thường dám lên tiếng chống lại quyền lực chính trị và bộ máy tuyên truyền.

Xem thêm:   Tình đầu tình đau

Chiến thắng này mang tính chính trị sâu sắc.  Giải thưởng cũng cho thấy Viện Hàn lâm tiếp tục công nhận sức mạnh của các câu chuyện về dân chủ và quyền con người. Trong nhiều thời kỳ, phim tài liệu từng bị xem là thể loại “ngoài lề”, nhưng những chiến thắng như của Mr. Nobody Against Putin chứng minh rằng điện ảnh có thể vừa là nghệ thuật vừa là tiếng nói chính trị có ảnh hưởng trong xã hội toàn cầu.

Một cảnh trong phim Mr Nobody Against Putin. (ZDF/Arte)

– Phim hoạt hình hay nhất (Best Animated Feature): KPop Demon Hunters. Tác phẩm do Maggie Kang và Chris Appelhans đạo diễn, kể câu chuyện về một nhóm nhạc K-pop bí mật chiến đấu với quỷ dữ. Bộ phim kết hợp thẩm mỹ hoạt hình phương Tây với âm nhạc và hình ảnh của K-pop, qua đó phản ánh sự lan tỏa toàn cầu của văn hóa Hàn Quốc. Sau thành công của các hiện tượng văn hóa như Parasite hay làn sóng Hallyu, giải Oscar cho KPop Demon Hunters tiếp tục khẳng định sức ảnh hưởng của châu Á trong ngành công nghiệp giải trí toàn cầu. Ngoài ra, thành công của bộ phim trên nền tảng trực tuyến với hàng trăm triệu lượt xem cho thấy một sự thay đổi lịch sử: các tác phẩm phát hành qua streaming giờ đây không chỉ phổ biến mà còn có thể trở thành chuẩn mực nghệ thuật được Hollywood vinh danh.

Phim Kpop Demon Hunters. (Sony Pictures)

– Ca khúc trong phim hay nhất (Best Original Song): “Golden” – KPop Demon Hunters. Đây là lần đầu tiên một ca khúc K-pop giành tượng vàng Oscar. Bài hát được sáng tác và trình bày bởi các nghệ sĩ Hàn Quốc như Ejae cùng các cộng tác viên quốc tế, đánh dấu một cột mốc lịch sử cho âm nhạc châu Á trong Hollywood. Ý nghĩa văn hóa của chiến thắng này rất lớn. Trong nhiều thập kỷ, các giải thưởng âm nhạc điện ảnh chủ yếu thuộc về nghệ sĩ phương Tây. Việc một ca khúc K-pop chiến thắng cho thấy sự thay đổi trong cán cân văn hóa toàn cầu, khi âm nhạc châu Á trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa đại chúng quốc tế. Chiến thắng này không chỉ là thành tựu nghệ thuật mà còn là biểu tượng cho sự toàn cầu hóa của ngành công nghiệp giải trí trong thế kỷ XXI.

Các ca sĩ và vũ công Hàn diễn bài “Golden” trên sân khấu Dolby Theatre. (oscar.org)