1. Đừng yêu lính bằng lời
“Cho anh hùng Binh-Lợi
Cố đại úy Vũ Mạnh Hùng
Tiểu đoàn 3 Thuỷ quân lục chiến”
(Nhạc sĩ Trần Thiện Thanh)
“Hùng,
Xưa, một lần hành quân về ghé thăm tao, mày đã tỏ ý khó chịu về những nàng ca sĩ cứ bô bô hát những bài ca đòi ‘yêu’, đòi ‘chung tình’ với lính. Tao đã không đáp, bởi thật khó cho tao khi phải nói về những bạn đồng nghiệp.
Trong tình bằng hữu mười mấy năm còn thật đậm, tao ghi lại ở đây một ý kiến của mày, tiếc là mày không thèm nghe tao hát nữa, Hùng ơi …
Thanh, tháng 11.1968”
(Nhạc sĩ Trần Thiện Thanh)
Trung úy Vũ Mạnh Hùng và nhạc sĩ Trần Thiện Thanh
Thuở còn thơ, lúc mới bập bẹ đánh vần ê a mấy chữ “i tờ”, Tám hay cất giọng hát theo âm thanh phát ra từ cái radio nhỏ xíu của mấy anh thợ may bên nhà hàng xóm:
“Rừng lá xanh xanh lối mòn chạy quanh
Trọn kiếp yêu anh lính khổ xa nhà”
Lớn lên một chút và ít nhiều được thông thạo chữ nghĩa, Tám hay lật ké mấy tờ nhựt trình ở ngoài sạp báo của chị Năm và đọc ngấu nghiến, nào là “Tiền lính, tính liền” hay “Yêu chồng trả góp” đăng mỗi ngày trên tờ nhựt báo “Bút Thép”. Tám vẫn hồn nhiên ca hát như con két và say sưa đọc như con mọt sách nhưng cái hiểu biết thời con nít còn nhỏ nhoi hơn hạt cát ngoài biển khơi. Nhưng lạ thay, những điệp khúc dạt dào cũng như những dòng tâm tư tha thiết đó cứ theo Tám cho đến ngày trưởng thành và đến khi tuổi tác không còn trẻ nữa …
Nhạc phẩm “Rừng lá thấp” được ra đời vào cuối năm 1968, sau khi người bạn thân của ca nhạc sĩ Nhật Trường, Trần Thiện Thanh là Trung úy Thủy quân lục chiến – Vũ Mạnh Hùng hy sinh trong trận tấn công vào Sài-Gòn của bắc quân mùa Tết Mậu Thân …
“Trong khói súng xây thành, mắt quầng thâm mất ngủ
Tàn đêm khói lửa giờ chỉ cần hai tiếng mến anh”
Tác giả đã nói lên giùm bạn mình những suy nghĩ thật lòng, xin đừng yêu người lính bằng lời ca giả tạo, sáo ngữ mà chỉ cần hai tiếng “mến anh” cũng đủ sưởi ấm cõi lòng chiến sĩ nơi chốn trời xa. Vì đêm đêm vẫn ca hát cho đời mua vui nên tác giả cũng rất ngại ngần khi phải nói ra những lời trách cứ ấy với những bạn bè đồng nghiệp của mình. Đến khi đặt bút viết ra được thì tất cả đã muộn màng, người bạn thân thiết đã vĩnh viễn ra đi và không còn dịp nào để nghe những lời trần tình đó nữa.
Trong những lần vào hiểm ra nguy hay giữa chiến trường tên rơi đạn lạc, người lính phải ngụy trang trên nón, trên quân phục còn vương vấn bụi bùn bằng những nhánh lá rừng. Một tiểu đội trên đường hành quân với màu áo và màu xanh thẫm của lá nhìn như một cánh rừng toàn những cây cành lá thấp. “Đời lính quen yêu gian khổ quân hành” và quanh năm làm bạn với sương rừng, gió núi nên chỉ dám mơ ước được “như lính giữa rừng yêu lá thấp mà thôi” vì ngày trở về còn xa lắc lơ và mịt mờ như khói súng miền xa.
Cách sống cùng những suy nghĩ thật lòng thời nào cũng cần đến dù khó tìm và rất đỗi hiếm hoi ở cõi đời này. Cuộc sống phù du, nay còn mai mất, có lẽ ai nấy trong đời này cũng nên thật lòng với nhau hay với chính mình, dù chỉ một lần thôi!
Tờ nhạc “Rừng lá thấp”
2. Tiễn một người đi
Chinh chiến một thời đã đi qua trên mảnh đất quê nghèo xác xơ, ruộng khô cỏ cháy. Ngày tiễn bạn trở lại quân ngũ, trời chợt đổ cơn mưa …
“Tôi tiễn anh lên đường
Chiều hôm nay mưa nhiều lắm
Mưa thấm ướt vai gầy
Mưa giá buốt con tim”
Lần tiễn đưa với “Một người đi” và ngày đón bạn về là một niềm đau khó nguôi ngoai. Bạn mình đã hy sinh nơi chốn trời xa, sau khi báo đáp ơn nhà nợ nước. Nhạc sĩ Mai Châu đã viết lên tâm tình xót xa đó qua nhạc phẩm “Một ngày tôi đi qua” …
“Hỏi ra mới biết anh là
Lính trẻ xa nhà chết trận hôm qua
Hỏi ra anh có mẹ già ở tận phương xa
Mẹ chẳng kịp về đưa tiễn anh đi”
Người bạn chí thân của ông từ những ngày tuổi nhỏ ở quê nhà Sóc-Trăng thuộc Tiểu đoàn 31 Biệt động quân là Thiếu úy Nguyễn Ngọc Lân đă hy sinh tại chiến trường Bình-Long, miền đất đỏ khô cằn sỏi đá. Viên đạn ghim sau đầu đã đưa anh đi vào giấc ngủ ngàn thu. Anh bỏ lại mẹ già đơn chiếc, lá vàng ở lại khóc lá xanh rơi rụng, luôn cả mấy đứa bạn thân và người yêu bé nhỏ hứa yêu nhau trọn đời. Lững thững đi sau đoàn xe tang với tâm tư buồn bã và hình như cũng muốn sớt chia nỗi buồn kẻ ở, người đi nên trời cao cũng sụt sùi mưa lệ như lần tiễn bạn lên đường trước đó hai tuần lễ. Phi cơ cất cánh bay rồi mà giọt mưa thu hay nước mắt cứ lăn dài trên má, trên mắt người đưa tiễn và phủ nhạt nhoà không gian phi đạo. Đau lòng sao phút biệt ly, người ở lại có bao giờ vui!
Bài thơ “Tiễn một người đi” đã ra đời trong nỗi niềm tiếc thương người bạn thân thuở chung trường, chung lớp. Sau đó, thi phẩm đã được viết lần nữa trên khung nhạc với tựa đề “Một người đi”. Nhạc sĩ Mai Châu sáng tác không nhiều, nhưng hai nhạc phẩm trên đã góp phần làm nên tên tuổi ông trong thời chinh chiến điêu linh cũng như khi bước chân luân lạc nơi xứ người.
Tờ nhạc “Một người đi”
3. Huế buồn nhớ mẹ
Anh Sáu trở lại quê nhà và về với mẹ không bằng hình hài xương thịt mà thân xác được gói trọn trong chiếc hòm gỗ thô sơ. Trên đó được phủ lá quốc kỳ và một vòng hoa có hàng chữ “tổ quốc ghi ơn”. Anh hy sinh trong trận tái chiếm cổ thành Quảng-Trị, mùa hè đỏ lửa năm 1972.
Nắng ban trưa đã ghé sát hàng hiên, hai hàng nến trắng cháy leo lét làm tăng thêm cái oi ả của miền thùy dương cát trắng. Bà con lối xóm đến chia buồn từ buổi sớm mai đã lần lượt từ giã gia chủ để tiếp tục công việc mưu sinh. Dì Hai tiễn khách khứa ra về rồi thu mình một góc trên chiếc phản. Bàn tay gầy guộc lấy ra từ trong túi áo bà-ba tấm hình nhỏ xíu. Ngón tay dì mân mê trên gương mặt người thanh niên còn trẻ măng trong bộ đồ Thuỷ Quân Lục Chiến. Đôi mắt anh Sáu mang mểnh một nỗi buồn xa vắng như báo hiệu từ trước một cuộc chia xa. Đằng sau bức ảnh là mấy chữ “Huế buồn nhớ mẹ” được anh kẻ nắn nót như mấy kiểu chữ nổi trên các cửa tiệm hay nơi rạp ciné. Bức ảnh này dì Hai đã nhận được ít ngày sau cái Tết Nguyên Đán Nhâm Tý. Mới đó mà anh đã làm một chuyến viễn du không một lời từ tạ.
Hai dòng nước mắt lặng lẽ tuôn chảy trên đôi gò má nhăn nheo, khổ nhọc. Những giọt nước mắt nghẹn ngào mà dì đã gắng gượng giấu kín và giờ đây mới được tuôn trào theo cái cảm xúc mất mát, mẫu tử chia lìa. Sáng mai là lễ động quan, vĩnh viễn dì sẽ chia tay với đứa con út chịu nhiều thiệt thòi, chưa có được mảnh tình vác vai và ra đi ở cái tuổi mười tám. Không chỉ riêng dì mà trên khắp dãy đất hẹp này còn biết bao nhiêu bà mẹ mất con ở lứa tuổi vừa kịp mến lá sân trường đã lao vào chiến cuộc tang thương, chết chóc. Dân tộc này đã chịu đựng quá nhiều đau khổ, chiến tranh biết bao giờ mới chấm dứt trên một quê hương đã quá lầm than.
TV
